Zaman… Kimine göre çok hızlı geçiyor kimine göre de çok yavaş. Ancak hepimizin hemfikir olduğu bir şey var: bu sene bitmek bilmedi! 2020 yılı COVID-19 salgınıyla hafızalarımızda kalacak olsa da yıl içerisinde dikkat çekici başka olaylarda oldu. Örneğin 2020, Kaliforniya’nın tarihinde kaydedilen en büyük orman yangını zamanı haline geldi. 9,639’dan fazla yangın, 4,359,517 dönümlük yanan alan…

Kötü olayların yanı sıra birçok bilimsel gelişme de gerçekleşti. 2020’nin bu son gününde gözden kaçırmış olabileceğiniz yedi önemli gelişmeyi sizin için derledim. Hazırsanız başlayalım!

1. CRISPR

Bilim insanları, CRISPR teknolojisini kullanarak ilk defa körlüğü tedavi etmeye çalıştı. İlk deneme mart ayında gerçekleşti. Çocuklarda körlüğün önde gelen nedenlerinden biri olan Leber konjenital amorozisi için potansiyel bir tedavi gerçekleştirmek için kullanıldı. Işığı algılayan hücreleri devre dışı bırakan gen mutasyonunu ortadan kaldırmak için bir CRISPR dizisi tasarlandı.

oldu

2. İkinci Ebola salgınının sona erdiği bildirildi

25 Haziran’da Dünya Sağlık Örgütü, 3.480’den fazla kişiyi enfekte eden ve yaklaşık 2.300 kişiyi öldüren en büyük ikinci Ebola salgınının sona erdiğini ilan etti. Salgın, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin doğusundaki Kivu yakınlarında bir grup vaka ile Ağustos 2018’de başlamıştı. Dünya Sağlık Örgütü ve sağlık çalışanlarının desteğiyle 300.000’den fazla insan aşılandı.

3.Mikroplastik Kirliliği Gün Geçtikçe Kötüleşiyor

oldu

Antarktika deniz buzundaki mikroplastik kirliliği tespit edildi. Araştırmacılar tarafından yapılan çalışmada, 2009 yılında Doğu Antarktika’da toplanan bir buz çekirdeği analiz edildi ve 14 farklı polimer türünden 96 mikroplastik parçacık belirlendi. İlk küresel tahmine göre deniz tabanında 14 milyon ton mikroplastik kaydedildi. Miktar, okyanus dibinde olduğu tahmin edilenin iki katından fazladır.

“Güney Okyanusu’nun uzaklığı, onu şu anda okyanuslarda yaygın olan plastik kirliliğinden korumak için yeterli olmadı.”

4Chiquihuite Mağarası’nda keşif

Meksika’daki Chiquihuite Mağarası’nın derinliklerinden çıkarılan taş nesneler, insanların Amerika’ya 30.000 yıl kadar erken bir tarihte ulaşmış olabileceğini işaret ediyor. Nesnelerin analizi, insanların muhtemelen buzullar erimeye başlamadan önce Amerika’ya geldiğini gösteriyor. Henüz hiçbir insan kalıntısı bulunamadı ancak yarasa ve tarla fareleri gibi çeşitli hayvanların DNA’sı tespit edildi.

5. Kök hücreler kullanılarak yapılan 3 boyutlu biyo-baskılı insan kalbi 

oldu

Minnesota Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, laboratuvarda çalışan santimetre ölçekli insan kalbini 3 boyutlu olarak yazdırdılar. Geçmişte araştırmacılar, pluripotent insan kök hücrelerinden -vücuttaki herhangi bir hücre türüne dönüşme potansiyeline sahip hücreler- türetilen kardiyomiyositleri ve kalp kası hücrelerini 3 boyutlu yazdırmaya çalıştılar. Araştırmacılar, bu kök hücreleri kalp kası hücrelerine yeniden programlayacak ve daha sonra bunları hücre dışı matris içinde yazdırmak için özel 3D yazıcılar kullanacaklardı. Ancak kalp kası hücrelerinin gerçekten işlev görmesi için gerekli hücre yoğunluğuna ulaşamadılar. Bunun üzerine yeni bir yaklaşım geliştirmeyi denediler. Hücre dışı matris proteinlerinden yapılan özel bir mürekkep kullanıldı ve mürekkep insan kök hücreleriyle birleştirildi. Kök hücreler, yüksek hücre yoğunluğuna ulaştırıldı ve kalp kası hücrelerine ayrıldı.

6. Dünya’nın En Derin Noktasına Ulaşan Kadın

oldu

Haziran 2020’de Amerikalı jeolog Dr. Kathryn Sullivan, Dünya’nın en derin noktasına ulaşan ilk kadın ve aynı zamanda oraya giden sekizinci kişi oldu. Sullivan, Mariana Çukuru’nun en derin bölümü olan -Pasifik Okyanusu yüzeyinin yaklaşık 11 km aşağısında- Challenger Deep’i ziyaret etti. Sullivan, Ekim 1984’te uzayda yürüyen ilk Amerikalı kadındır.

7.SpaceX

oldu

SpaceX, 2020’de insanları yörüngeye gönderen ilk özel şirket oldu. Kasım ayında ISS’ye (Uluslararası Uzay İstasyonu) dört astronot fırlattı. İnsanlı bir Crew Dragon uçuşunun Mart 2021’de yapılması planlanıyor.

Kaynakça: 1, 2, 3

Editör: Efe Şen