Gökyüzüne hiç bakmadan geçirebileceğiniz bir gün hayal ediniz. Olmuyor değil mi, böyle bir günü hayal etmek dahi istemeyiz. Çünkü doğa huzurdur, sakinleştirir aynı zamanda enerji kaynağıdır, bize mutluluk verir. Ve doğayı hatırlayabilmenin en kolay yolu da başımızı gökyüzüne çevirebilmektir.

Bu yazımızda doğa için yavaşlayacağız ve doğa terapisi olarak da bilinen macera terapisi hakkında 6 maddelik bilgiyi sizlerle paylaşacağız. Hazırsanız, başlayalım. 

1) J. Dewey’in Deneyimle Öğrenme Modeline Dayanıyor

J. Dewey’in eğitim anlayışına göre birey, bilgi ve beceri kazanımlarını, yaşantı ve doğrudan deneyim yoluyla elde eder. Bu nedenle bireyin ilgisi ve fikirleri, kendisi için anlamlı deneyimler elde ettiğinde gelişir.

Macera terapisi, deneyimle öğrenme modeline dayanan bir terapi çeşididir. Eğitim felsefeni temel alarak psikolojiye uzanır ve birden çok duyunun aktif  olduğu bir süreci ifade eder.

macera

2) Doğa Ve Yaşam Hakkında Metaforlar Oluşturulur

Macera terapisinin ilk örneklerini, 2. Dünya Savaşı’nda Kurt Hahn’ın oluşturduğu Outword Bound programında görüyoruz. Bu programın amacı denizcileri savaşa duygusal ve fiziksel olarak hazırlayabilmekti.

Outword Bound, “güvenli bir limandan bilinmezliğe yolculuk için ayrılmak” anlamını taşır. Macera terapisinde ise birey, hayattaki belirsizliği bir tehdit olarak görmek yerine üstesinden gelinecek bir sorun olarak görür. Birey için buradaki terapi süreci de, bir meydan okuma aracıdır. Bu nedenle konfor alanından ayrılır. Ne tamamen emniyetsiz, ne de tam anlamıyla güvenli olan doğaya bir yolculuk yapar.

6 Maddede Macera Terapisi Nedir? 1

Macera terapisinde doğa, dikkat dağıtıcıların minimalize olduğu bir ortam sağlar. Gündelik hayatın hızı yavaşlar. Birey dünyayı nasıl deneyimlediğine dair içsel bir diyolog başlatırken, doğa ile de etkileşim halindedir. Bu noktada macerayı, kendini ifade etmenin bir yolu olarak görür. Öz yansıtma sürecindeki birey, yaşamına dair en etkili metaforları da yine kendisi üretir.

3) Doğal Sonuçlardan, Davranışsal Ve Tutumsal Değişimler Hedeflenir

Gerçek yaşam durumları ile ilişkili metaforları kullanan birey, yaşama dair kalıcı değişimler hedefler. Doğada karşılaştığı her şey, yaratıcı yöntemler oluşturmasını da sağlar. Bu süreçte birey, doğadan gelen ve başa çıkması gereken yeni uyarıcıyı yorumlar, kontrol edilmesi sorumluluğunu da üstlenir.

Macera terapisinde, somut davranış hedef alınır. Değişim de, somut ve meta düzeyde gerçekleşir. Bu nedenle macera terapisi; metaforik, stratejik ve çözüm odaklıdır.

6 Maddede Macera Terapisi Nedir? 2

4) Bütüncül Yaklaşıma Mükemmel Şekilde Uyar 

Gestatl yaklaşımında erlebnis kavramı, farkındalığa odaklanılan deneyim ve macera anlamında kullanılır. Macera terapisi sürecindeki birey doğada aktiftir, eylemlerinde beden ve zihin becerilerini birleştirir.

Kinestetik düzeyde bilişsel, duyuşsal ve fiziksel alanın birlikteliği söz konusudur. Bu noktada oluşan davranış ve duygulanım, bilişte değişimi beraberinde getirir. Bu değişim de, genellikle bütüncül olarak görülür.

6 Maddede Macera Terapisi Nedir? 3

5) Öz Niteliklerin Gelişmesi Sağlanır

Macera terapisinde, belirli aktivitelerin kişisel özelliklerle birleştirilerek öz niteliklerin düzenlenmesi sağlanır. Birey sınırlarını zorlarken, kendi kişisel üstesinden gelme düzeyini de belirler.

Paraşütle atlama,  nehirde rafting, akarsulardan aşağı kano yapma, zirve tırmanışları gibi aktiviteler; macera deneyim paradigmasının dayandığı, flow durumunu sağlar.

6 Maddede Macera Terapisi Nedir? 4

Flow durumu, bireyin algıladığı risk ve etkinliğe ilişkin bireysel yeterlilik dengelerini içerir. Bu nedenle bireyin psikolojik bileşenleriyle doğrudan ilişkilidir. Birey öz seçim ve öz denetime yönlendirilir. Bilişsel esneklik ve entelektüel yeterlilik de bu süreçte devreye girer.

Bu noktada bir parantez açmak istiyorum. Flow durumu macera terapisinin bir getirisidir, ancak yalnızca bu çerçevede düşünülmemelidir. Söz konusu bilişsel esneklik ve entelektüel yeterlilik; çok yetenekli olduğunu düşündüğümüz bir piyanistin piyanosunu çalarken, izlediğimiz tiyatro eserinde oyuncuların üstün performansını seyrederken, büyük bir edebi eserin ya da bilimsel çalışmanın oluşum sürecinde de gözlemleyebileceğimiz bir durumdur.

6) Doğa Farkındalığı İle Maceracı Zihinler Oluşturulabilir

Buradaki “maceracı zihin” kelimesini; “yaratıcı ve farklı açılardan düşünebilme potansiyelini kullanan zihin” cümlesinin yerine kullandık. İnsan zihni ancak belirli bir stres altındayken, bilişsel aktivite ve hafıza gücünü en üst seviyede kullanabilir. Bu noktada Macera terapisi, stresin pozitif kullanımına bir örnektir.

Fiziksel aktivitenin sağladığı bilişsel kazanımlara, daha önceki yazılarımızda birçok kez değinmiştik. Bu kazanımları, doğa farkındalığı sağlayan macera terapisi sürecinin kazanımları ile birlikte değerlendiren araştırmalar; bireyde analitiklik, yenilikçi çözümler bulma, meraklılık, çok yönlü ve farklı düşünme, yaratıcılık özelliklerinin geliştiğini gösteriyor.

Yaşamın akışına yalnızca evlerden dahil olabildiğimiz bu günlerde doğa, iyileştirici gücünü kendisi için kullanıyor ve biz bunu yalnızca televizyonlardan takip edebiliyoruz. Doğayı hatırlamak için, sadece gökyüzüne bakmakla yetinmeyeceğimiz güzel günler diliyorum.

Kaynaklar:

● Macera Terapisi Temelli Grupla Danışmanlığın Üniversite Öğrencilerinde Bilişsel Esneklik Ve Belirsizliğe Tahammülsüzlüğe Etkisi/ Marmara Üniversitesi, Asiye Büşra Şirin Ayva

Macera Terapisi/ Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, Şule Baştemur

● Psikolojik Danışma Sürecinde Yeni Bir Model: Macera Terapisi/ Kalem Eğitim Ve İnsan Bilimleri Dergisi 2019; Dr. Asiye Büşra Şirin-Ayva, Doç. Dr. Azize Nilgün Canel

● Risk Alma Ve Eleştirel Düşünme Eğilimlerinde Doğa Macera Eğitimine Bağlı Değişimlerin İncelenmesi/ Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi; Sırrı Cem Dinç, Fatma Saçlı Uzunöz, Burak Güneş

● Türkiye’de Sınıf Dışı Eğitim Ve Tarihsel Kökenleri/ Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi; Tahsin Yazıcı, Yrd. Doç. Dr. Elif Omca Çobanoğlu