Geçmişten günümüzü farklı amaçlar doğrultusunda kendi içinde kurallı birçok farklı alfabe, yazı sistemi oluşturulmuştur. Bugün birlikte bunlardan biri olan Braille Alfabesini inceleyeceğiz.

Braille Alfabesi Nedir?

Braille alfabesi görme engelli bireylerin okuması ve yazması için geliştirilmiş dokunsal bir yazı sistemidir. Kağıt veya karton gibi düzlemler üzerindeki üç boyutlu çıkıntılardan oluşur. Louis Braille tarafından 1824 yılında, kendisi henüz 15 yaşındayken, görme engelli insanların daha hızlı ve daha verimli şekilde okuyup yazabilmeleri için ortaya atılmıştır. 

harf
Braille Karakteri Hücreleri

Braille alfabesi yeni bir dil değil, bir dili okuyup yazmanın başka bir yoludur. Her Braille hücresi iki kolondan oluşmuş dikdörtgen üzerine yerleştirilmiş altı noktadan oluşur. Kabartmalar bu noktalar içerisinden herhangi birine konumlanarak farklı kombinasyonlar meydana getirir. Her ihtimal göz önünde bulundurulduğunda toplamda 64 farklı kombinasyon oluşur. 

Alfabenin temelinin aslında askerlerin gece karanlığında ışığa ihtiyaç duymadan anlaşabilmeleri için Napolyon tarafından Charles Barbier’den bir yazı sistemi oluşturmasını istemesine dayandığı söylenir. Fakat Barbier’in oluşturduğu sistem askerler tarafından oldukça karmaşık ve öğrenilmesi güç bulunduğundan kabul görmemiştir. Sonradan Paris Millî Enstitüsü’nün görme engelliler bölümünü ziyaret ederek Louis Braille ile tanışan Barbier, Braille alfabesine ilham olmuştur.

Braille Alfabesi İle Yazım

harf
Braille Alfabesi

Braille alfabesini yazarken çeşitli sebeplerle farklı fontlar kullanılabilir. Örneğin bir bir harfin karşılığının doğrudan Braille ile yazıldığı birebir yazım 1. derece Braille olarak bilinir ve ilaç ambalajları üzerinde kullanılır. 

Braille karakterleri diğer alfabelerdeki karakterlere göre yüzey üzerinde oldukça fazla yer kaplar. Kullanılan yeri azaltmak ve okuma hızını arttırmak için kullanılan font da 2. derece Braille’dir.

Farklı Dillerde Braille Alfabesi

Ana dili Fransızca olan Louis Braille’nin Fransızca’daki aksan harflerinin gösterilmesinde kullandığı gibi, Braille alfabesi kullanıldığı her dil için küçük eklemelere, düzenlemelere maruz kalır. Aşağıda farklı dillerde hangi harfler için alfabeye düzenlemeler yapıldığının örneklerini görebilirsiniz:

Türkçe’deki Ş, Ç, Ğ, Ö, Ü, İ, ı ;

Fransızca’daki Ô, É vb.;

Esperanto’daki Ĉ, Ĝ, Ĥ, Ĵ, Ŝ;

Lehçe’deki Ę, Ą, Ń, Ś, Ć, Ź, Ż

Kaynaklar: 1, 2

Editör: Efe Şen