Karar vermek, hem profesyonel hem de özel hayatta oldukça önemli. Karar vermekte zorlanıyor ve daha üretken olmak istiyorsanız 6 şapkalı düşünme tekniği tam size göre. Verdiğiniz kararları çok yönlü değerlendirip farklı düşünmenize yarayacak 6 şapkalı düşünme tekniği oldukça değerli. Bu yazımda sizlere yardımcı olacak bu metodu tanıyacağız.

Edward the Bonos teknik med de sex tänkarhattarna - Utforska Sinnet
6 şapkalı düşünme tekniği

6 Şapkalı Düşünme Tekniği

Dr. Edward de Bono modern yaratıcı düşünme sanatının kurucularından sayılır. Global bağlamda iş ve okul hayatında kullanılan yaratıcı düşünme teoremleri ortaya atmıştır. Bunlardan en bilineni 6 şapkalı düşünme tekniğidir.

Bir ekipte verimliliği tehdit eden etmenlerden biri de birlikte düşünürken üretmekten çok tartışmayı kazanmaya odaklanmaktır. Bono, ekip olarak karar vermenin zorluğunu ve bazı düşünme şekillerinin yanlılığıyla birbirlerini engellediğini fark etmiştir. Bu nedenle farklı bakış açılarını benimseyip çok yönlü olabilmek için 6 şapkalı düşünme tekniğini ortaya atılmıştır. Birçok yönden değerlendirilen sorunlara karşı ortak bir düşünme tarzı benimsemek, ekip ruhunu güçlendirip yaratıcılığı arttırmaktadır.

Six Thinking Hats — 42courses.com

Bu teknikteki şapkaları taktığınızı ve birden bambaşka bir düşünce şekline geçtiğinizi hayal edin. Mesela; kırmızı şapkayı takınca hislere, yeşil şapkada kreatif ve farklı fikirlere, sarı da ise faydaya odaklanıyorsunuz. Vizyonunuzu ve düşüncelerinizi genişletip bambaşka çözümlere imkân tanıyan bu fantastik şapkaları daha yakından tanıyalım.

Beyaz Şapka

Bu şapkayı takınca tarafsız ve objektif olmalıyız. İstatistikler ve nesnel bilgiler önemlidir, duygulara ve varsayımlara yer yoktur. Beyaz şapkayı takınca bilgimize ve bilmediklerimize odaklanarak somut verilerle ilgileniriz.

Beyaz şapkayı takınca şunları sormalıyız:

  • Neler biliyorum?
  • Neleri Bilmiyorum?
  • Elimdeki verilerdeki boşlukları nasıl doldururum?
  • Gerçeklik nedir?

Kırmızı Şapka

Kırmızı şapka duygusallık ve bir olayın kişideki yansımasıyla ilgilenir. Bu şapkayı takan kişi olaya tamamen kişisel yaklaşmakta özgürdür. Bu şapkayı takan insan sezgilere ve hissettiklerine odaklanmaya davet edilir. Duygular ve seziler, nedensiz ve mantığa aykırı kabul edilseler de karar verme mekanizmasında oldukça değerlidirler. İnsanların neler hissettiklerine ve bir durumun sizde uyandırdığı tepkilere odaklanmak çok başka şeyler keşfetmenize yardımcı olabilir.

Kırmızı şapkayı takınca şunları sormalıyız:

  • Bu olay ya da durum bana ne hissettirdi?
  • Bu olay ya da durum için beklentilerim nelerdi?
  • Vereceğim karar doğru hissettiriyor mu?

Sarı Şapka

Sarı şapkayı takan kişi yaşanılan sorundaki pozitifliğe ve yararlı kısımlara odaklanır. Tıpkı sarı rengin temsil ettiği enerji, fikrin nasıl işleyebileceğine ve olası sonuçlar hakkındaki olumlu gerçekliğe yönelmemizi sağlar. Bahsettiğim pozitiflik gerçeklikten kopuk değildir.

Sarı şapkayı takınca şunları sormalıyız:

  • Bu fikrin yararları nedir?
  • Bu fikrin çalışmasını nasıl sağlayabilirim?
  • Bu çözümden kimler yararlanabilir?
  • Bu olayın bize faydası nedir?

Yeşil Şapka

Yeşil şapka yaratıcılığı temsil eder. Yeşil şapkayı takınca beynimizde fikirler uçuşur. Problem çözmek adeta hobimiz haline gelir. Amacımız, olabildiğince argüman üretmek ve sonunda özgün işler çıkarmaktır. İzlenecek bir yöntem yoktur. Yaratıcılık tıpkı bir kas gibi pratikle güçlenir. Yeşil şapka bizim pratik alanımız için ideal bir araç.

Yeşil şapkayı takınca şunları sormalıyız:

  • Bu durum bana neleri anımsattı?
  • Bu çözümü nasıl geliştirebilirim?
  • Daha etkili bir çözüm yolu var mı?
  • Bu durum için farklı öneriler neler olabilir?

Mavi Şapka

Mavi şapka organizasyon ve planlamanın simgesidir. Mavi şapka, diğer şapkaların kullanım süresini ve asıl hedefimizi belirler.

Mavi şapkayı takınca şunları sormalıyız:

  • Nasıl yapılacak?
  • Eylemleri hangi sırayla gerçekleştireceğiz?
  • Asıl hedefimiz ne ve şu an neredeyiz?

Siyah Şapka

Siyah şapka negatifliği simgeler. Bir kararın olumsuz sonuçlarına odaklanıp eleştirel ve şüpheci yaklaşmak da çok önemli bir değerlendirme aşamasıdır. Siyah şapka, aşırı iyimserlikten korunmayı ve plandaki zayıf noktaları belirlemeyi sağlar.

Siyah şapkayı takınca şunları sormalıyız:

  • Bu planın riskleri neler?
  • Bu planın zararları neler?
  • Planın zayıf noktaları neler?
  • En kötü ihtimalle ne olur?

Şapkaların Sentezi

Gördüğünüz gibi bir olaya bu kadar geniş perspektiften bakmak size bambaşka bir vizyon katacaktır. Tüm şapkalar çiftler halinde birbirlerini dengelemektedir, bunun farkına varmalı ve olayı bu bilinçle değerlendirmeliyiz. Siyah şapka negatifken sarı şapka pozitiftir, yeşil şapka sonuca odaklanırken mavi şapka sürece odaklanır ve kırmızı şapka duygusalken beyaz mantıksaldır. Sonuç olarak hepsinin birleşimiyle inanılmaz çözümler çıkabilir. Önemli olan her şapkaya gereken zamanı ve desteği vermektir.

Kaynakça: 1

Editör: Sena Baki