Bu haftaki yazımda sizlere yine uzaylılarla ilgili hatta hem uzaylıları hem de bizi ilgilendiren çok önemli bir gelişmeden bahsedeceğim. Çin bildiğimiz üzere uzay araştırmaları konusunda ABD ve Rusya ile yarışıyor. Teknolojileri ve sahip oldukları bilim insanı sayısı oldukça dikkat çekici seviyede. Çin’in geliştirdiği ve dünyanın en büyük radyo teleskobu olma özelliğinı taşıyan Aperture Spherical Telescope (FAST) 2016 yılından beridir test süreci içerisindeydi ve geçtiğimiz hafta Çin medyası bu sürecin bitme noktasına gelindiğini belirtti.

FAST-Dünya'nın-yeni-gözü

Farklı uzaylı yaşam formlarını bulma ümidiyle inşa edilen bu teleskop 500 metre civarında genişliğe sahip. Bu devasa teleskobun araştırmaları Çin’in Guizhou bölgesinin kuzeybatısında araştırmaları hâlâ devam ediyor.

30 futbol sahası büyüklüğündeki bu radyo teleskop Çin’in en büyük araştırma bölgelerinin bir parçası olma konumuna yükseldi bile. Aslında ilk hedefi uzay boşluğunda doğal hidrojen aramak olan FAST, daha sonra yapılan geliştirmelerle birlikte uzaylı yaşam formlarını araştırması için de çalışıyor. 2016 yılında yapımı biten ve inşası 5 yıl süren teleskop için bilim insanları ve Çin halkı oldukça heyecanlı!

180 milyon dolara mal olan bu radyo teleskop, elektromanyetik spektrumun 10 santimetreyle 4.3 metre arasındaki dalga boylarını inceleyebilen ve dış uzayı gözlemlemeyi amaçlayan dev aygıt bugüne kadar inşa edilen en hassas radyo teleskobu.

Pingtang şehrinde bulunan çorak bir vadide kurulan dev teleskoba en yakın yerleşim bölgesi 18 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Bundan önceki en büyük radyo teleskopu 305 metre genişliğinde, Cornell Üniversitesi tarafından geliştirilen Porto Rico’da bulunan Arecibo Teleskobu idi. Pulsar denilen zayıf elektromanyetik dalga yayan nötron yıldızlarının hareketlerini gözlemlemeyi ve gönderilen dalgaları da yakalamayı hedefleyen bu radyo teleskobu, 1351 ışık yılı uzaklıktan gelen bir radyo sinyalini bile yakalayabilecek potansiyelde.Yani dünyanın yeni gözü diyebilir miyiz? Diyebiliriz. Her ne kadar en başta ABD ve Rusya’dan sonra geliyor desem de aslında Çin, bilime yapılan yatırım ve bilimsel makaleler bakımından ABD’nin hemen arkasında ikinci sırada yer alıyor.

En Önemli Özelliklerinden Biri

FAST, iki parçadan oluşuyor. Biri anten diğeri ise çanak olmak üzere. Dalgayı yansıtma görevi gören çanak, radyo sinyallerini çanağın ortasındaki antene odaklıyor. ”Bu neden önemli?” diyebilirsiniz. Şöyle ki dünyada yapılan çoğu araştırma teleskopları motoru belli bir merkezde olan ve antenleri belli bir yere bakan teleskoplardır.

En önemlisi Arecibo Teleskobu çanağı sabittir ve radyo sinyallerini yalnızca bir yönden alabilir (yukarıya doğru). Dünya’nın şeklinden dolayı gönderilen radyo sinyalleri teleskoplar tarafından yalnızca kendilerine gelebileni almaktadır. Yani Arecibo o kadar sinyalde yalnızca dikey eğimde gelen sinyalleri alabilmektedir. FAST ise halatlarla âdeta bir asma köprü gibi merkezdeki antene bağlanmış, çanağını halatlarla esnetip kenarlarından bükmek ve çanağın eğimini 40 derece değiştirerek radyo teleskobu parabolik aynaya dönüştürmek de mümkün!

teleskop

Dünyamız küre şekilli olduğu için uzaydan gelen radyo dalgalarının açısı da teleskopların bulunduğu enleme göre değişiyor. Ayrıca radyo dalgaları atmosferden geçerken ışık ışınları gibi kırılıyor bu da sinyal kaybına yol açıyor ve kimse o kadar yatırım yapılan ve beklentisi büyük olan bir teleskoptan bu sinyallerin kaçmasını istemez. Çin, 500 metrelik dev teleskobu döndüremeyecekleri için FAST’ı doğal kireçtaşı vadisindeki büyük bir çukura inşa ettiler fakat kenarlarından kabloyla direklere bağladıkları sabit çanak anteni gerekirse plastik gibi esneyecek şekilde tasarladılar.

Bu teleskop, Samanyolu’nda 2500 adet nötron yıldızı gözlemleyebilecek. Nötron yıldızlarının en önemli gruplarından atarcaları bile gözlemleyebilecek! Atarcalar, süper güçlü manyetik alanlarıyla kutuplarından uzaya ışık hızına yakın hızlarda zehirli gaz jetleri püskürtüyor ve bunların yol açtığı gama/ X-ışınları bize ulaşana kadar enerji kaybederek radyo dalgalarına dönüşüyor. Biz de bunları FAST gibi radyo teleskoplarla gözlemleyebiliyoruz şimdilik.

Kaynakça: 1, 2