Günümüzde sosyal medya çılgınlığı her şeyi paylaşma isteğimiz gittikçe artıyor. Telefonlarımız teknolojik bir cihaz olmaktan çıkmış bir organımız hâline dönüşüyor. Bir alkol, sigara ve uyuşturucu madde gibi bağımlılık yapan akıllı telefon bağımlılığı nedir ve ondan nasıl kurtulabiliriz?

Nomofobi Nedir?

anı-kaydetme-arzusuyla-anı-kaçırma

İngilizce “no-mobile-phone phobia” kelimelerinin kısaltması olarak oluşan Nomophobia akıllı telefonlara bağımlı olma hastalığı olarak tanımlanıyor. Yeşilay’ın “Teknoloji Bağımlılığı” altında incelediği bu hastalık cep telefonundan ve internetten uzak kalınması sonucu vücudun tepki vermesiyle ortaya çıkıyor. Telefondan uzak kalındığında ümitsizliğe düşme, etrafındaki konuşmalara veya işe odaklanamama ve sürekli cep telefonunu kontrol etme nomofobinin başlıca semptomları arasında sayılıyor.

Connecticut Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği’nde çalışan Yardımcı Doçent Dr. David Greenfield’a göre, akıllı telefonunuza olan psikolojik bağlanma durumu, dopamin düzensizliğini içerdiği için aslında diğer bağımlılıklara benzemektedir. Dopamin beyindeki ödül sistemini düzenleyen bir nörotransmitterdir ve dopamin seviyesinin artması otomatik olarak insanların ödüllendirileceklerini düşündükleri şeyi yapmaya motive eder.

Gençler üzerinde yapılan bir araştırmada insanlara “Bir tercih yapmanız gerekirse kemiğinizi mi yoksa telefonunuzu mu kırardınız?” sorusu yöneltildi. Katılanların %46’sı kırık bir kemiğe sahip olmayı tercih ederken, telefon kırmayı tercih eden %54 için de verilen karar anlık bir karar değildi, üzerine derinlemesine düşünmüşlerdi.

Bu Bağımlılıktan Nasıl Kurtulabiliriz?

telefonla-ilgilenmek

New York Times en çok satılanlar listesine giren “Irresistible (Karşı Konulmaz)” kitabının yazarı Adam Alter bu bağımlılığa sahip kişiler için ufak tüyolar veriyor:

Kendinize “Telefonumu saatte bir kereden fazla kontrol etmem” Deyin

Alter: “Kendinize “yapmam” dediğinizde, kendinize bu şeyi yapmamak için karar verme yetkisi veriyorsunuz. “Yapamazsın” dediğinizde ise sanki bazı dış güçler size bu şeyi yapmamak gerektiğini söylüyor gibi geliyor. İnsan motivasyonunun çalışması ve karar verme şekli gereği yetki bize ait olduğunda daha iyi sonuç alıyoruz ve yapabileceğimiz ya da yapamayacağımız şeylerin söylenmesini sevmiyoruz.”

Araştırmalara göre: “Egzersiz rutinimi asla aksatamam.” cümlesini kuranlar %10 başarılı olurken bu oran, cümleyi “Egzersiz rutinimi asla aksatmam.” şeklinde kuranlarda %80 olarak gözlemleniyor.

Telefonunuzu Kendinizden Uzak Tutun

Yanınızda telefonunuzun olması gerekmediğinde onu kolayca erişemeyeceğiniz bir yere koyun. Bildirim sesini de kapatın böylelikle onu kontrol etmeniz gerektiğini telefonunuz değil, siz karar vereceksiniz.

Alter: “Bulunduğunuz çevreyi kendi refahınızı en üst düzeye çıkarmak için tasarlayabilirsiniz. Bunu yapmanın bir temel yolu saplantılı bir şekilde yapmaya devam ettiklerinizi o çevreden uzakta konumlandırmanızdır. Bu yol, telefon kullanma isteğini bastırmaya çalışmaktan çok kullanmayı önlemek adına daha etkili bir yoludur.”

Durdurma Kuralını Uygulayın

Telefonunuzu kontrol etmeden önce geri sayım sayacı kurun ona bir süre verin o bittiğinde telefonunuzu kullanmayı bırakın. Böylelikle telefonunuzda dalıp gitmeyi engellemiş olursunuz.

fiziksel-sosyalliğin-yerini-sosyal-medyanın-alışının-temsilî

Alışkanlıklarınızı Kırmak Yerine Değiştirin

Alter: “Yapmak istemediğiniz davranış için yedek bir davranış bulursanız yapılmaması gereken kötü şeyi, yapmanız gereken iyi bir şeyle değiştirirsiniz.”

Telefonunuz size ne kadar uzaksa kitabınızda o kadar yakın olsun. Elinizin altında her daim kitap bulundurmuyor olabilirsiniz. O halde, e-kitap uygulamalarını ekranınızda Instagram’dan daha önde ve merkezde tutabilirsiniz.

Gelecekteki Hâliniz İçin Doğru Şeyleri Yapmaya Çalışın

Alter: “Bugün doğru olanı yapmak çok zor olsa da amaç: şimdiki hâlinizi, gelecekteki kendiniz için doğru şeyi yapmaya cesaretlendirdiğinizden emin olmaktır.”

Gelecekte bir bağımlı olmamak, harcadığınız boş zamanların kendinizi geliştirmeye değerlendirmek için telefonunuzu kendinizden olabildiğince uzak tutun. Kalan boş zamanlarınızı bir dil öğrenmeye, kitap okumaya, dışarı çıkıp yürüyüş yapmaya, etrafı incelemeye harcadıkça neleri kaçırdığınızı ve onları kaçırmamak için adım atma ihtiyacı hissedeceksiniz.