Bir şeyi isteyerek unutmak mümkün mü?

Bir şeyi unutmak ve hatırlamak! Sizce hangisi daha kolay?

Beynimiz, iki temel beceriden sorumludur: düşünme ve hareket etme. Bu iki beceri, beynin edindiği bilgileri öğrenme (saklama) ve hatırlama (geri alma) becerisini gerektirir. Bu da bizim hafızamızı oluşturur.

Son yıllarda sinir-bilim alanında kaydedilen büyük ilerlemeler sayesinde bu beceriler içerisinde aktif hale gelen bazı mekanizmaları keşfetmemize imkan sağlanmıştır. Peki, hafızamız gerçekten nasıl çalışıyor ve beynimiz burada nasıl bir rol oynuyor?

frontal-lobunu-tutan-biri-(unutmakla-frontal-lobun-ilişkisine-dair)

Kasıtlı Olarak Unutmak

Anı belleği statik ve sabit değildir. Anılar yaşantı ve deneyimler ile şekillenip modifiye edilen ve düzenli olarak güncellenen beynin dinamik yapılarıdır. Beyin, durmadan anı verilerini gün yüzüne çıkarır veya unutur. Bu işlem çoğunlukla gece uykusu sırasında otomatik olarak gerçekleşir. Söz konusu “kasıtlı unutma” olduğunda, bu konu ile ilgili önceki çalışmalar daha çok prefrontal korteks ve uzun erimli bellek olan  hipokampus gibi beynin yapılarındaki kızgın ve aktif noktalar (hotspot) incelenmişti. Son çalışma bunun yerine beynin duyusal ve algısal bölgelerine, özellikle ventral temporal kortekse ve oradaki karmaşık görsel uyaranların hafıza temsillerine karşılık gelen aktivite modellerine odaklanıyor.

Jarrod Lewis-Peacock’a göre, uyumsuz ve doğru olmayan bir takım tepkileri tetikleyen anılarımızı silmek isteyebiliriz ve on yıllardır süren araştırmalar bir şeyi isteyerek unutmanın mümkün olduğunu gösteriyor. Ancak beynimizin bu süreci nasıl işlettiği hâlen bir araştırma konusu.

Beynin unutabilmek için  anıları nasıl zayıflatabildiğini ve bunu kontrol edebilmek adına nasıl yollar geliştirdiğini keşfettiğimiz zaman, insanların istenmeyen anılarından kurtulmasına yardımcı olan tedaviler de geliştirebilecek durumda olacağız.

beynin-çeşitli-dalgalarla-etkileşimi-algılayış

Hangisi Daha Çok Efor Gerektiriyor?

Araştırmacılar, beyin aktivitesini izlemek için nörolojik görüntüleme tekniğini kullanarak bir grup sağlıklı yetişkin bireye, gördükleri resimleri ya unutmaları ya da hatırlamaları gerektiği talimatını vererek manzara ve yüz fotoğrafları gösterdiler.

Bulgular insanların yalnızca neyi unuttuklarını kontrol etme yeteneğine sahip olduğunu değil, aynı zamanda kasıtlı unutmanın da başarılı olduğunu, bu duyusal ve algısal alanlarda orta düzeyde beyin aktivitesi gerektirdiğini hatırlamak için gerekenden daha fazla aktivite gerektirdiğini doğruladı.

Çalışmanın baş yazarı, ortalama düzeyde bir beyin aktivitesi unutma mekanizmasında kritik bir rol oynuyor. Harcanan enerji çok güçlü olursa hafızayı güçlendirir, fazla zayıf olursa da anı değiştirilemez.

Tracy Wang: ‘’Önemli olan unutma niyeti ile gelen beyin aktivitesindeki artış ve bu mental aktivite seviyesi olması gereken noktaya gelince de beynin istenmeyen tecrübeyi unutma işlemine yönlendirmesi.’’

Ek bilgi olarak araştırmacılar deney katılımcılarının, duygusal veri taşıyan yüz fotoğraflarındansa manzara fotoğraflarını unutmaya daha çok eğilimli olduklarını gördüler.

Sonuç olarak: bir şeyi unutma eyleminin hatırlama eyleminden daha çok zihinsel efor ve beyin gücü gerektirdiğini söyleyebiliriz.

Kaynaklar: 1, 2