“Hukuk nedir?” sorusunu cevaplamak, bu sorunun tam ortasında mücadele veren bir öğrenci için daha da zor aslında… Ancak hukukun, toplumdaki düzeni ve dengeyi koruyup bu yolda yasa koyma ve yaptırım uygulama yollarını izlediğini söyleyebiliriz. Peki adaleti sağlama amacı, bu düzende nerede konumlanıyor? Hukukun uygulanması her zaman beraberinde adaleti getirir mi? İdeal adalet tanımı nedir?

adalet

Adalet, Hukuk ve Vicdan

Hukuk, topluma yerleşmiş genel ahlak kurallarından farklı olarak yazılı kuralları barındırır ve ona uyulmadığı takdirde birtakım yaptırımları öngörür. Aslolan düzendir ve bu düzen Roma Hukuku gibi çeşitli sistemler sonucu gelişerek günümüzdeki halini almıştır. Adalet ise, somut dünyadan çok duygulara, vicdana hitap eder aslında. Somut dünyada adalet, olumlu veya olumsuz olarak belirli bir hakkın kişiye verilmesidir diyebiliriz kabaca. Fakat özellikle Ceza Hukuku gibi ağır yaptırımlar öngörülmüş alanlarda, esas olan kanuniliktir ve yazılı kurallara bağlı kalmaktır. Soyut olarak vicdanı tatmin etmek bu hususta her zaman mümkün olmayabiliyor. Maalesef söylemeliyiz ki, hukuk yapısı gereği idealimizdeki adalet kavramıyla her zaman örtüşmeyebilir. Hukuk sistemi ve kuralları objektiftir, nettir. Ancak adalet kavramı ise birçok inanış, görüş, bakış açısına göre farklılık gösterir ve bu yönde bir çeşitlilik oluşturur.

mahkeme

Hayattaki adalet, yalnızca vatandaşların kalbinde ve ruhlarında ikamet eder.

Platon

İdeal Denge Sağlanabilir Mi?

Söylediğimiz gibi adalet anlayışı kişiden kişiye, toplumdan topluma değişir.
Aslında adaletin tek bir yön ve anlamı olmadığından, gerçekleşip gerçekleşmediğini saptamak da zordur. İdeal denge ve düzen mutlaka bir kesim veya bir grup insan için uygun düşmeyecektir. Bir hukuk kuralı adil bir biçimde uygulanıyorken memnun ettiği taraflar olduğu gibi, rahatsız ettiği taraflar da olacaktır. Kanun maddesinin içeriğinin adaleti tatmin edici olması gerektiği gibi uygulanış biçmi de öyle olmalıdır. Bugünkü sistemde, geçmişe oranla ideal adalet tatminine yaklaşıldığı söylenebilir. Bizim vereceğimiz çabalar ve insan haklarına olan hassasiyet büyük boyutlara ulaştıkça, iki kavram arasındaki ilişkinin daha çok güçleneceğini umuyorum. Hukuk sisteminin daha büyük başarılara imza atacağı o günleri görmek dileğimle!