Ağrı türü ne olursa olsun, hemen bir ağrı kesici kullanıp rahatlamaya çalışırız. Peki hiç düşündünüz mü?

Baş ağrısı, diş ağrısı, eklem ağrısı… Ağrı kesiciler, neremizin ağrıdığını nasıl bilebiliyorlar? Sizde merak ediyorsanız gelin birlikte cevaplandıralım :

Ağrı Nedir?

Ağrı sayesinde vücudumuzun bir yerinde ters giden bir şeyler olduğunun farkına varırız.

Ağrı bir anda oluşan zincirleme bir reaksiyonun sonucunda oluşur. Ağrının oluşma nedeni de korunmaktır. Çünkü beyniniz ağrıyı hissettiği sürece, ağrıya sebebiyet veren nedeni ortadan kaldırmaya çalışırsınız. Bir anlamda ağrı, size yaptığınız şeyin zararlı olduğunu ve bunu durdurmanız gerektiğini bildiren bir mesaj niteliğindedir.

kesici

Ağrı Kesicilerin Çalışma Prensibi Nasıldır?

Görmemize gerek olmadan bu sert cismi nasıl hissedebiliriz? Biz bu cismi sinir nöronlarımızla hissederiz. Dokunduğumuz şeyleri hissederiz ama bu cisimler bizde acı ya da ağrı oluşturmaz. Çünkü sinir uçları ile ağrı reseptörlerinin (reseptör: dışarıdan his alabilen sinirler) eşik şiddeti farklıdır. Daha somut konuşmak gerekirse bir bıçağın keskin kısmına kibarca dokununca sinir uçları devreye girer ama elimizi daha fazla bastırırsak ağrı reseptörlerimiz çalışır. Kısacası beynimiz bize elimizi çekmemiz gerektiğini söyler. Hücrelerimiz bir zarar gördüğünde beynimiz araşidonik adlı bir asit salgılar. Bu da bize acıyı hissettirir.

Araşidonik asidi hücrelere ulaşırsa acı hissederiz. Ya ulaşmazsa? Ağrı reseptörleri fiziksel ya da nörolojik bir ağrıyı tespit eder ve bu bilgiyi beyne iletir. Beyin bu kısma araşidonik iletilmesini emreder. Ağrı kesiciler bu noktada devreye girer. Ağrı kesiciler araşidoniğin hücreye ulaşmasını engeller. Böylece acıyı hissetmeyiz. Ağrı kesiciler hücrelere kalkan olarak asit mızraklarının ulaşmasını engeller diyebiliriz.

Bu noktada iki tarafında gücü yani eşik şiddeti önemlidir. Ağrıyı hissetmemek için kalkanımızın mızraktan daha güçlü olması gerekir yani ağrı kesici, hücrenin ağrı reseptörlerinin eşik şiddetini yeterince yükseltmeli. İyi ama ağrı kesici ağrının nerede olduğunu nereden biliyor? Aslında bilmiyor. Ağrı kesici tüm vücudu dolaşıyor, ağrı olsa da olmasa da. Ağrı kesici, araşidonik arıyor da diyebiliriz. Vücudu gezerken araşidonik görürse ağrı kesicimiz, olaya müdahale etmeyi kendine görev biliyor. Böylece sorun giderilebiliyor.

Ağrı Süreci

Ağrı süreci, vücudunuzun hangi bölgesinde olursa olsun, yara veya iltihabın kaynağında başlar. Vücudunuzun herhangi bir yeri yaralandığında, vücut otomatik olarak ağrı reseptörlerini harekete geçirir ve prostaglandin adı verilen kimyasalları açığa çıkarır. Bu kimyasallar “burası acıyor” sinyalini doğrudan omuriliğe aktarırlar.

Omurilik, aldığı bu ağrı mesajını beyine iletir. Beyinde bu mesaj ilk olarak talamus tarafından alınır ve mesajın işleneceği serebral kortekse iletir. Özetle, yaralanmanın olduğu bölgeden beyne doğrudan fiziksel bir mesaj iletilir ve burada ağrı olarak bildiğimiz his oluşur. Beyin ağrıyı algılar algılamaz, yaralanmanın olduğu bölgeye hızlıca mesajı geri gönderir ve bu işlem çok kısa bir zaman aralığında gerçekleşir. 

Ağrı kesici ilaçlar vücudun herhangi bir yerinde gelişen ağrıları dindirmek amacıyla kullanılır. Ağrının kaynağına, süresine ve şiddetine göre etki mekanizmaları farklı olan birçok ağrı kesici türü vardır.

kesici

Ağrı Kesici Türleri

Nonsteroid (steroid olmayan) antienflamatuar ilaçlar (NSAİİ): Kandaki iltihabı düşürerek ağrıyı (ve ateşi) dindirirler. Kortizon (steroid) içermezler. Aspirin ve ibuprofen bu gruba girer. Baş ağrısı, yaralanma, artrit semptomları gibi hafif-orta dereceli ağrılarda kullanılırlar.

Parasetamol (asetaminofen): Vücudun ağrı eşiğini yükseltirler. Baş ağrısı, migren, adet sancısı, diş ağrısı, gribal enfeksiyonlara bağlı ağrı, kas-eklem ağrısı gibi hafif ve orta şiddette ağrılarda kullanılırlar. Gripin ve vermidon bu gruba girer.

Opioidler (narkotik analjezikler): En güçlü ağrı kesicilerdir. Kodein, tramadol ve morfin bu gruba girer. Beyindeki ağrı mesajlarını değiştirme etkisine sahiptirler. Çoğunlukla kanser hastalarının yaşadığı şiddetli ağrılarda kullanılırlar.

Bileşik ağrı kesiciler: NSAİİ veya parasetamol işe yaramadığında veya daha güçlü ağrı kesicilere ihtiyaç duyulduğunda önerilirler.

Kortikosteroidler: Kas-iskelet sistemi hasarlarının tedavisinde kullanılan kortizon içerikli ağrı kesicilerdir. 

Kas gevşetici ağrı kesiciler: Merkezi sinir sistemi üzerindeki sakinleştirici etkisiyle gergin kas gruplarındaki ağrıları azaltır.

Tehlikeli Kısım

Ağrı kesicileri yüksek dozda ve sık kullanmak kalıcı sonuçlar doğurabilir. Başımız ağrımasın diye sürekli içtiğimiz ağrı kesici daha sonralarda ağrının nedeni olabilir. Sonuçta ağrı kesiciler ağrıyı iyileştirmez. Onlar sadece ağrıyı hissetmemizi engeller. Ağrımızın geçmediği taktirde ilacın dozunu arttırmamız genellikle çözüm olmayacaktır.

Doz artırımı, bilinçsiz ağrı kesici kullanımı sonucu ; yüz binlerce kişi ağrı kesici bağımlısı: İngiltere’nin Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) verilerine göre doktorların reçeteyle verdiği güçlü ağrı kesici ilaç kullanan hastaların sayısı son on yılda 12 milyondan 24 milyona çıktı.

Okuduğunuz İçin Teşekkürler…

Kaynaklar: 1, 2, 3, 4 , 5