Birçoğumuz bu sıralar Alice Müzikali’nin de yarattığı sansasyonel çıkışla beraber hem Alice Harikalar Diyarında kitabını okuduk hem de filmini izledik. Yazar Lewis Carroll gerçek adıyla Charles Dodgson, Alice Harikalar Diyarında kitabını 154 yıl önce yani 1865 yılının Haziran ayında yayınlamıştı. İlk yayınlandığında illüstrasyonları beğenilmeyince hatta utanç verici bulununca kitap raflardan kaldırıldı ve aynı yılın Kasım ayında revize edilip tekrar yayınlandı. Peki Lewis Carroll’ın aklına bu kitap nereden geldi? Alice Harikalar Diyarında kitabı gerçekten masum bir çocuk kitabı mı?

Alice’in Ortaya Çıkış Hikayesi Ve Liddell Kardeşler

Yazar, fotoğrafçı, matematikçi ve mantıkçı kısaca on parmağında on marifet olan Lewis Carroll 24 yaşlarındayken birgün yolu Christchurch’e düştü ve baş rahibin evinin önünde oynayan Liddell kardeşlerle tanıştı. Victoria döneminde yaşayan Liddell kardeşler; Christchurch baş rahibi ve Kraliçe II. Elizabeth’in uzaktan akrabası Henry ve Lorina Liddell’ın çocukları Edith, Lorina ve Alice Liddell idi.

Carroll ve Liddell kardeşler çok kısa sürede yakın arkadaş olmuşlardı. Çocuklar Carroll’un anlattığı hikayelere, onun uçsuz bucaksız hayal gücüne her defasında hayran kalıyorlardı. Carroll sadece onlara hikaye anlatmıyor, onlara sihir numaraları da yapıyor, onların fotoğraflarını da çekiyordu. Hatta bir süre sonra fotoğraf çekinmek onlar için bir oyun haline gelmişti.

Carroll onlarla vakit geçirmekten çok hoşlanıyordu ki tanıştıkları ilk günü özel bir not olarak günlüğüne şöyle kaydetmişti: “25 Nisan 1865, 3 kız kardeş zamanlarının çoğunu bahçede geçiriyordu. Sonrasında biz çok iyi arkadaş olduk. Fotoğrafın ön planında bir araya gelmeleri için çalıştık. Çekim sırasında yerlerinde sabırla oturduklarını söyleyemem. Bugünü beyaz bir taşla işaretliyorum.”

Alice Harikalar Diyarında Gerçekten Masum Bir Çocuk Kitabı mı? 1

Liddell kardeşlerin Londra’daki Thames Nehri’nde Carroll ile kayık gezisine çıktıkları birgün Alice, Carroll’dan bir hikaye anlatmasını rica etti. Carroll “Günlerden birgün Alice ablasıyla birlikte kırlarda dolaşmaya gitmiş.” diye başlayarak hikaye anlatmaya başladı. Alice o kadar beğenmişti ki Carroll’dan bunu kaleme almasını istedi ve ona bir kalem hediye etti. 1865 yılının Kasım ayında ise bu hikaye, Alice Harikalar Diyarında adıyla raflarda yerini aldı.

Bilinene göre Thames Nehri’nde yapılan tekne turundan yaklaşık bir yıl sonra Carroll, gizemli bir şekilde baş rahibin evinden ayrılmış. Yıllar sonra Carroll’un neden ayrıldığını öğrenmek için Carroll’un günlüğü incelenmiş ama tam o olayların kaleme alındığı günlerin sayfalarının yırtılmış olması sebebiyle herhangi bir bilgi edinilememiş. Bilinen o ki olayların öğrenilmesini istemeyen Carroll değil, sayfaları koparan yeğenleri ve diğer aile fertleri.

Carroll’ın günlüğünde 5 ay boyunca Liddell ailesinden bahsettiği tek bir satır dahi yokmuş, ta ki 5 Aralık akşamı, bir tiyatro gösterisine katıldığı ana kadar. O andan şu şekilde bahsediliyormuş: “Bayan Liddell ve çocukları da oradaydı. Fakat bu süre zarfında olduğum gibi onlara karşı çekingen kaldım.

Alice Harikalar Diyarında Gerçekten Masum Bir Çocuk Kitabı mı? 2

Alice Harikalar Diyarında mı?

Alice Harikalar Diyarında kitabının yazılışının 150. yılında BBC, The Secret World of Lewis Carroll (Lewis Carroll’ın Gizli Dünyası) adlı bir belgesel yayınladı. Belgeselde yer alan iddiaya göre Carroll çok sayıda çocuğun çıplak fotoğraflarını çekerek arşivliyordu. Arşivde bulunan çıplak küçük kız fotoğraflarından biri de gerçek Alice’in ablasıydı. Fotoğraf, Alice’in ablası Lorina Liddell’ın ergenlik dönemine aitti. Carroll’un baş rahibin evinden ayrılması, ayrılmasının nedenlerini anlatan tüm belgelerin yok oluşu, Carroll’un çocuklarla ki özellikle de kız çocuklarıyla çok yakın olması ve ardından çıkan bu arşivlemmiş fotoğraflar Carroll’un pedofili damgası yemesine sebep oldu.

Tüm bunlarla beraber kitapta Alice’in büyüyüp küçülmesi ve geniş hayal gücüne sahip olması bazı bilim insanlarının aklına Carroll’un uyuşturucu bağımlısı olduğunu getirdi. Bu veri bilim insanları tarafından kanıtlanamadı fakat akıllarda hep bir soru işareti olarak kalmaya devam etti.

Alice Harikalar Diyarında Gerçekten Masum Bir Çocuk Kitabı mı? 3

Metni yeniden inceleyen bazı eleştirmenler anahtar ve kilitin cinsel ilişkiyi, tırtılın ise az da olsa erkeğin cinsel organını çağrıştırdığını söylemişlerdi. Bazıları da Alice’in boyunun uzamasını Freud’un penise imrenme tanımı ile bağdaştırmışlar ve kitabın cinsellik içerdiğini ortaya koymuşlardı.

Sunay Akın’ın Alice Harikalar Diyarı ve Carroll ile İlgili Düşünceleri

Sunay Akın, “Romanın yazım süreci de fotoğraf makinesinin keşfiyle ilgilidir aslında çünkü fotoğraf makinesinin ortaya çıktığı ilk yıllarda bir poz fotoğraf elde etmek için dakikalarca kımıldamadan durmanız gerekiyordu. Küçük çocukları fotoğraflamayı seven Lewis Carroll da bu süre boyunca çocukları makinenin önünde kımıldamadan oturtmak için onlara çeşitli masallar anlatıyor, “Kımıldarsan masal bozulur.” diyerek onları ikna ediyordu.

Fotoğrafını çektiği çocuklar arasında kimi kaynaklara göre komşusunun kızı kimilerine göre ise görev yaptığı okuldaki müdürün kızı olan Alice de yer alıyor. Alice’in fotoğrafına baktığında orada çok değişik bir şey görüyor: Alice, Carroll’ın anlattığı masaldan o kadar etkilenmiş ki fotoğrafta da oturduğu koltukta sabit bakışlarla bir noktaya dalmış halde gözüküyor. Fotoğrafı görünce bu sefer Lewis Carroll etkileniyor: ‘Acaba ben masal anlatırken bu çocuk nerelerde geziniyor?’ diye düşünmeye başlıyor. Alice’in o bakışından yola çıkarak da ‘Alice Harikalar Diyarında’yı kaleme alıyor.” diyor.

Peki sizce Carroll gerçekten masum bir yazar mı?

Kaynak: 1, 2, 3