Şehrin içinden yıldızları göremesek de geceleri gökyüzünü ve ayı izlemek bize oldukça huzur verir. Bazen hayallere bile daldırır. Peki gökyüzünü izlerken neler oluyor oralarda diye hiç düşündünüz mü? Maria Mitchell bunu düşündü ve “Bayan Mitchell’in Kuyruklu Yıldızı” olarak bilinen bir kuyruklu yıldız keşfetti. Hadi gelin kendisini biraz daha yakından tanıyalım.

Bilimde özellikle hayal gücüne ihtiyacımız var. Bu tamamen mantık veya matematik değil. Bilim aynı zamanda güzellik ve şiir de içeriyor.

Maria Mitchell

Maria Mitchell Kimdir?

Maria Mitchell

Mitchell 1 Ağustos 1818 yılında Nantucket, Massachusett ABD’de William ve Lydia Mitchell’in on çocuğunun üçüncüsü olarak dünyaya geldi. Maria Mitchell, Quaker Hristiyan hareketine mensup bir aile içinde büyüdü. Quaker tarikatı üyeleri, çocuklarının eğitimine önem vermekteydi. Yoksa 19. yüzyılda kız çocuklarının eğitimi konusunda günümüzdeki gibi bir zihniyet söz konusu değildi.

Kızların da erkeklerin de eğitim görmesi gerektiğini düşünen bir ailede doğmak, o zaman için büyük bir imkandı. Bu imkana ek olarak, Maria’da oldukça hevesli bir öğrenciydi. Maria’nın bu gökyüzü aşkını başlatan babasıydı. Bir gökbilimci ve aynı zamanda eğitimci olan babası 10 çocuğuyla birlikte her gece gökyüzünü izlerlerdi. Aile için geleneksellemiş olan bu etkinlik, Maria için bir tutkuya dönüştü.

12 yaşında babasıyla birlikte güneş tutulmasını gözlemleyerek, evlerinin konumunu hesapladı. 14 yaşında denizciler, balina avcılığı yolculukları için hayati seyir hesaplamaları yapması üzerine ona güvendiler. 1835’te kendi okulunu açmadan önce Cyrus Peirce için bir öğretim asistanı olarak çalıştı. Kendi okulunun açılmasından bir yıl sonra, Nantucket Atheneum‘un ilk kütüphanecisi olma pozisyonu teklif edildi ve orada 20 yıl boyunca çalıştı. Maria’nın öğrenme aşkı o kadar büyüktü ki gündüzleri Nantucket fen kulübünün kütüphanecisi olarak çalışıyor, geceleri ise Massachusetts’deki evlerinin çatısına kurduğu gözlemevinde gözlem yapıyordu.

Bir Kuyruklu Yıldız Keşfediyor

Maria Mitchell
Maria Mitchell (solda ayakta) ve öğrencileri.

1 Ekim 1847’de Maria, babasının kasiyer olduğu Pasifik Ulusal Bankası’nın çatısından iki inçlik bir teleskopla gökyüzünü seyrediyordu. Grafiklerde görünmeyen küçük ve bulanık bir nesne tespit etti. Mitchell her şeyden emin olmak için daha yakından gözlemlemeye başlamıştı. Gözlemleri sonucunda bir kuyruklu yıldız keşfettiğini doğruladı. Bu keşfi ile Mitchell bir kuyruklu yıldız keşfedip yörüngesini çıkaran ilk Amerikalılardan olmuştu. Kuyruklu yıldıza içinde kendi isminin geçtiği Miss Mitchell’s Comet adını verdi. (Daha resmi bir ifadeyle C/1847 T1.)

Bu başarısı sonucunda Danimarka Kralı Frederick VI tarafından altın madalya kazandı ve 1848’de Amerikan Sanat ve Bilim Akademisine seçilen ilk kadın oldu. Günlüğünde bu günler için “Birkaç gün boyunca bilim hükümsürdü.” yazıyordu. Şöhretini kazanmasının ardından, çokça arandı ve ses getiren güzel başarılar elde etmeye devam etti. 1856’da ABD ve Avrupa’ya seyahat etmek için Atheneum’daki kütüphanecilik görevinden istifa etti. Daha sonra 1865 yılında, yeni kurulan Vassar Koleji’nde astronomi profesörü olarak çalışmaya başladı. Burada güneş lekeleri üzerine çeşitli çalışmalar yaptı.

Okulda araç gereçlerin az olması ve okulun katı kuralları öğrencilerin gözlem yapmasını zorlaştırıyordu. Maria, okulun katı kurallarını gevşeterek, öğrencilerin gökyüzü üzerinde rahat çalışmasını sağladı. Ayrıca ülkenin çeşitli yerlerinde memur sıfatıyla Ay ve Güneş tutulmalarını gözlemlemek üzere görevlendirilmelerini sağladı.

Bir Astronom, Bir Eğitmen ve Bir Kadın Hakları Savunucusuydu

Maria Mitchell
Maria Mitchell Google Doodle

Maria, bir astronom, bir eğitmen olmanın yanı sıra kadınların her alanda başarılı olabileceğini göstermiş ve kadın haklarını sonuna kadar savunmuştur. Maria, Harvard’da düzenlenen bir seminere konuşmacı olarak katılıp kendisine şüphe ile yaklaşan profesörlerin beğenisini kazanmış ve Vassar’daki öğrencilerini Harvard’daki derslere göndermeyi başarmıştı.

Ayrıca, 1905’te Büyük Amerikalıların Şöhret Salonuna seçilen üç kadından biri oldu ve New York Seneca Şelaleleri Ulusal Kadın Şeref Kürsüsüne ithaf edildi. 1869’da Amerikan Felsefe Topluluğu’na seçilen ilk kadın oldu. Bilimin tehlikeleri ile ilgili bir vaaz duyduktan sonra “Sürekli ilerleyen ve devam eden bilimsel araştırmalar, Tanrı’nın çalıştığı yeni yolları ortaya çıkaracak ve bize bilinmeyenlerin daha derin açıklamalarını getirecektir.” demiştir. Köleliğe karşı gelmiş, kadınların oy hakkını savunan süfrajet hareketine destek olmuştur. 

Maria Mitchell, 28 Haziran 1889’da Massachusetts’de, yetmiş yaşında hayatını kaybetmiş ve Nantucket’taki Prospect Hill Mezarlığı’nda aile üyelerinin yanına gömülmüştür. Gökbilimciler, ayda bir kratere onun ismini verdi. 1 Ağustos 2013’te, Google, Maria Mitchell’i bir evin çatısında teleskopu ile kuyruklu yıldızlara bakarken tasvir eden bir “Google Doodle” tasarlamıştır. Arkasında onlarca güzel çalışma ve ilham alınacak onlarca başarı bırakmıştır. Artık gökyüzü benim için daha anlamlı olacak. Sizce de gökyüzüne daha sorgulayıcı bakma zamanı gelmedi mi?

Kaynaklar:

1,2,3