Selamlar! Gelin bugün sizinle farklı bir şey yapalım: Kendimizi bir alegori haline getirelim. Zihinlerimizce yukarıda kapak resmindeki ateş etrafında oturan insanlar biz olalım ve ateşin yapısı, nasıl geliştiği üzerine bir sohbet edelim.

İlk olarak ateşin yapısından başlayalım.

Ateşin Yapısı

Ateş nedir? Ateş, yüksek sıcaklık ve çoğunlukla yanma veren hızlı yanma olayıdır. Ateşin oluşabilmesi için yanabilir bir maddenin tutuşma sıcaklığındayken(bu terimi ateşle olmayan yanma türlerini ateşli olanlardan ayırmak için kullanıyoruz örneğin yine oksijenle fakat yavaş olan paslanma(oksidasyon) ya da biyolojik sindirim) oksijenle temas etmesi gerekir. Bunun sonucunda da ortaya ısı ve ışık ve bazı diğer yan ürünler çıkar.

Ateş

Ateşin Tarihçesi

İnsanlar tarihsel süreçte oldukça geç evrimleşmiş bir tür olsalar da ateşi bilinçli olarak kontrol altına almış tek türdür. İnsanların ateşle ilk karşılaşmasının yıldırım düşmesi aracılığıyla olduğu düşünülüyor. Şimdiye kadar keşfedilmiş olan en eski ateş kalıntısı günümüzden 476 milyon yıl önce, karaları işgal eden bitkilerin yandığı Orta Ordovisyen Dönemdedir. Yıldırımlar, volkanik patlamalar gibi faktörlerden oluşmuş ateşler ve ateşlerin doğurduğu yangınlar uzunca bir süre dünyadaki tek ateş kaynağı olarak kaldı. Bu nedenle uzun süre arkaik insanlar ateş yakmaya değil de yanan ateşi muhafaza edip sönmemesine uğraştılar. Ateşin ilk ne zaman kesin olarak kontrol altına alındığına dair bir bilgiye ise ne yazık ki şu an sahip değiliz. Fakat bazı olası durumlar mevcut tabii. Önceleri yaklaşık 750.000 yıl önce yaşamış Homo erectus türü olan “Pekin Adamı”(Homo erectus pekinensis) ilkel insanının ateşi bilinçli olarak kullandığı düşünülse de sonraları Kenya ve Güney Afrika’da bulunan kanıtlar hominidlerin 1.42 milyon yıl önce ateşi bilinçli olarak kullandıklarını ileri sürüldü. Araştırmalar ilk yakılan ateşin sürtme yoluyla elde edildiğini söylüyor. Daha sonra ise bunu çakmak taşı, içbükey mercekler, aynalar gibi şeyler günümüze kadar takip ediyor.

Ateş   Ateş

Sonuç

Dediğim gibi ateşin kontrolüne dair bulgular kesin olmadığı ve bilim camiası bu konuda oldukça hassas aynı zamanda tartışmacı olduğu için bu konuya daha fazla girmeyeceğiz. Özetle daha Homo Sapiens türüne yani bize dair hiçbir iz yokken atalarımızın ateşi kontrol altına aldığını söyleyebiliriz.

Bugünlük bu kadar. Diğer yazımda aynı kamp ateşinin etrafında, kaldığımız yerden ateşin insan evrimi üzerindeki rolünü konuşuyor olacağız. 🙂

Görüşmek üzere;

Bilim ve mutlulukla kalın!

 

Kaynaklar ve İleri Okuma

1

2

3

4

Görseller: https://pixabay.com/