Asıl isimleriyle Perseverance ve Ingenuity, NASA’nın 2020 yılı Mars görevleri kapsamında, 30 Temmuz tarihinde yolculuklarına başladı. Ana görevi kızıl gezegende yaşamın izlerini, geçmişte ve günümüzde aramak olan Perseverance roverı için NASA, “Perseverance ile bütün insan duyularını Mars’a götürüyoruz.” açıklamasında bulundu.

Nasa

Eğer her şey iyi giderse Perseverance roverı Şubat 2021’de Mars’a iniş yaparak gezegenin iklim ve jeolojisini araştırmaya başlayacak. Perseverance, yaşam avcılığının yanı sıra Dünya’ya getirilmek üzere kaya ve toprak örnekleri de toplayacak. Birçok açıdan 2011 yılındaki Curiosity görevine benzeyen Perseverance’ı geçmişteki görevlerden ayıran önemli bir fark var. Rover gezegen yüzeyine indikten sonra üstünden Ingenuity adındaki küçük helikopteri havalandıracak. Başka bir gezegende uçacak olan bu ilk helikopter için projenin baş mühendisi MİMİ Aung şöyle söylüyor: “İnsanoğlu olarak Dünya atmosferinin dışında hiçbir zaman bir rotorlu uçak, bir helikopter uçurmadık yani bunun için başka bir gezegende yaşanacak olan Wright Kardeşler anı diyebiliriz.”

An animation depicting the test flight of NASA’s Ingenuity helicopter on Mars. Video by NASA/JPL-Caltech

Şimdilik sadece test uçuşu olarak planlanan Ingenuity, 30 günlük bir süre boyunca 5 kez yerden 3-5 metre kadar havalanarak 300 metre çevresindeki alanı keşfedecek. Perseverance ayrıca, taşıdığı diğer bir teknolojiyle de Mars’ın atmosferindeki karbondioksitten oksijen çıkarmayı amaçlıyor. Ana amacı gezegende yaşamın izini aramak olan rover’ın topladığı tüm veriler ve yüzeyden topladığı örnekleri, Dünya’ya getirip analiz edebilmek için NASA, 2026 yılına bir başka görev planlamış durumda. Georgetown Üniversitesinden S.S. Johnson kızıl gezegende yaşamın izlerini bulma olasılığıyla ilgili şunları söylüyor: “Yaşama dair bir kanıt bulmamız durumunda, bu ne kadar küçük olursa olsun, devrimsel nitelikte olurdu. Bizden hemen bir sonraki gezegende bulduğumuz bir bakteri, aynı güneş sisteminde iki gezegende birden fazla yaşam bulunması, evrenimizin yaşamla dolu olma olasılığını inanılmaz arttırırdı. Karanlık gecelerde yalnız olmadığımızdan neredeyse emin olurduk.”

NASA’nın Geçmiş Mars Görevleri

  • Mariner 9 (1971-72): NASA’nın ilk başarılı Mars görevi olan Mariner 9, aynı zamanda başka bir gezegenin yörüngesine yerleşen ilk uzay aracı olma unvanına sahip. Görev süresi boyunca gezegenin atmosferini inceleyen araç, Mars yüzeyini haritalamak için de çalışmalarda bulundu. Bu kapsamda yüzeyin 7329 farklı fotoğrafını çekti.
  • Viking Programı (1975-82): Viking 1 ve Viking 2 uzay sondaları Mars’ta yaşam aramak amacıyla başlatılan ilk görevlerdi. Program kapsamında, yaşam kanıtı aramanın yanı sıra, atmosfer ve yüzeyin yapısı incelenerek gezegen yüzeyinin yüksek çözünürlüklü fotoğrafları çekildi.

  • Mars Global Surveyor (1996-06): Uzun bir aradan sonra gerçekleştirilen bu Mars görevinin, gezegenin coğrafi yapısını tespit etmek, manyetik alanı, hava durumunu ve yüzeyin atmosfer ile etkileşimini öğrenmek gibi birçok çalışma amacı vardı.
  • Mars Odyssey (2001- Günümüz): Mars’ın yörüngesindeki görevine aktif olarak devam eden uzay aracının birincil görevi, gezegende geçmişte veya günümüzde su veya buz olup olmadığını tespit etmekti.
  • Spirit (2003-11): Kızıl gezegene gönderilen ilk rover olma özelliğindeki Spirit geçmişte var olan suyun izlerini araştırmanın yanında, kaya ve toprağın çeşitliliğinin tespiti ve jeolojik süreçlerin incelenmesi gibi görevler yürüttü.

  • Opportunity (2003-2019): Spirit ile aynı dönemde gönderilen Opportunity’de benzer şekilde gezegenin jeolojik süreçlerini inceledi ve suyun olduğu zamanlardaki çevre koşullarını tespit etmek için çalıştı.
  • Mars Reconnaissance Orbiter (2005-Günümüz): Mars’ın yörüngesinde araştırma ve keşif amaçlı tasarlanan MRO görevi yeryüzü şekillerini haritalamak, iklim ve hava durumunu analiz etmek gibi görevlerine aktif olarak devam ediyor.
  • Phoenix (2007-2010): İki ana hedef güdülen Phoenix göreviyle gezegendeki suyun geçmişine ışık tutulmaya çalışıldı. Ayrıca yaşamı destekleyebilecek bölgelerin olup olmadığı tespit edilmeye çalışıldı.

  • Curiosity (2011-Günümüz): NASA’nın en iddialı Mars görevi olarak gösterilen Curiosity’nin ana amacı gezegenin bir zamanlar hayatı destekleyip desteklemediğini öğrenmek, ve bunda suyun rolünü belirlemekti. Araç günümüzde aktif olarak gezegenin iklimi ve jeolojisiyle ilgili veri göndermeye devam ediyor.
  • Maven (2013-Günümüz): Mars’ın atmosferik yapısını çözümlemek amacıyla görevine yörüngede devam eden Maven uzay aracı, gezegenin atmosferini neden kaybettiğini öğrenmeye çalışıyor.
  • Insight (2018-Günümüz): Mars’ın jeolojisini çözümlemeye yönelik en önemli girişim olan Insight, gezegende birçok deprem meydana geldiğini tespit etti. Ancak bu depremler Dünya’ya oranla oldukça zayıflar. Insight, Mars’taki sismik aktiveleri ölçmeye ve gezegenin iç yapısını modellemek için çalışmalarına devam ediyor.

Yararlanılan Kaynaklar:

  1. Mars Missions
  2. NASA has launched its Perseverance Mars rover and Ingenuity helicopter

Editör: Berfincan Doğan