Kasım ayının girmesiyle birlikte black friday rüzgarı da sert bir şekilde esti. Fakat bu sefer başka isimlerle karşıladık onu “Muhteşem cuma”, “Harika cuma”, “Şahane cuma”… Karşıladık demeyelim o bizi bir bombardımana tuttu tabii: mailler, mesajlar, reklamlar, afişler… Peki bu bombardımandan gözlerimiz, zihnimiz ve cebimiz ne kadar sağ kurtuldu?

Uluslararası firmalar sayesinde black friday kültürü tüm dünyada hızlı bir şekilde gelişim göstermeye başladı, Türkiye’de bundan nasibini aldı.

”Thanksgiving Day” Nedir?

1932 yılından beri ABD’de Noel alışveriş sezonunun başlangıcı olarak kabul ediliyor. Yani Şükran Günü’nden sonra gelen ilk cuma günü. Daha sonraları Kanada ve İngiltere’de de black friday kültürü oluşmuş. Şükran Günü ve Noel dönemlerine bir bakalım ve ardından black fridaye geri dönelim.

Şükran Günü(thanksgiving day), ABD ve Kanada’da hasata ve geçmiş yılın tüm nimetlerine şükretmek için kutlanan ulusal bir bayram olarak kayıtlara geçmiş. Şükran Günü, Kanada’da Ekim ayının ikinci pazartesi günü, ABD’de ise Kasım ayının dördüncü perşembesinde kutlanıyor. Noel ise her yıl 25 Aralık da Hz. İsa’nın doğumunun kutlandığı Hristiyan bayramı.

Şöyle bir dipnot açalım, “20.yy başlarında Noel, Hristiyan olmayanlar tarafından da kutlanan, dini motiflerden arınmış, hediye alışverişi etrafında yoğunlaşan bir bayram olarak da kutlanmaya başlamıştır. Bu seküler Noel versiyonunda mitolojik figür Noel Baba temel bir rol oynar.” 

cuma
İlk Şükran Günü yemeğini resmeden bir çizim, Jean Leon Gerome Ferris (1912-1915 arası)

Black fridaye yeniden dönecek olursak, bu iki mitolojik olarak değerli günlerin arasında kendine yer açarak parlamış kara günü karartan nedir? Dipnot açıklamasında kastedildiği gibi dini motiflerden ayrılarak tüketimin ve hazzın hüküm sürdüğü bir bayram için elbette ki alışveriş yapmak (hediyeleşmek) gerekiyor.

Firmaların uyguladığı indirimlerden ötürü oluşan aşırı kalabalıklar, trafik yoğunlukları ve hatta izdihamların sebep olduğu ölümler sonucu 1961 de bir gazetede ”Black Friday” olarak bahsedilmesiyle bu isimle anılır olmuş. Noel Baba figürünün alışverişte kullanılmasını ayrı bir başlık altında incelemek gerekmektedir, şimdilik bu konuyu kenarda bekletelim.

cuma

Daha Çok Tüketim Daha Çok Üretim

Günümüzde seküler sistem daha çok tüketim için daha çok alışveriş sezonunu önümüze sunuyor. Birçok firmanın karını artırdığı, bizlerinse hazımsız bir şekilde yeni sekmeler oluşturduğu bu günde acaba doğaya verdiğimiz zararı düşünüyor muyuz?

Geleceğimiz için aydınlık olmayan bir günü beklerken daha fazla ağacın kesilişine, tatlı su kaynaklarının tükenişine ve yüksek karbon salınımının iklim değişikliğine neden olacağını unutmayalım. Bazı STK’lar bu güne hiçbir şey satın almama günü diyerek ihtiyaç fazlasını tüketmemeye dikkat çektiler.

Bir Pazarlama Stratejisi: Muhteşem Cuma ya da Black Friday 1

Saatlerce, günlerce reklam bombardımanlarının içinden zihnimizi bulanıklaştırmadan kaçımız sağ çıkabildik? Gözlerimizi kiraladığımız ekranlarımıza yüz çevirip, sevdiklerimizle kelam edebileceğimiz, israftan kaçınarak komşusunu düşünmekle kalmayıp bir şeyler yapabileceğimiz zamanlar için ve en önemlisi yeşil bir gelecek için bu hazımsız tüketim günlerine karşı duralım.

Kaynaklar ;1, 2, 3, 4