Dünyada “Blue Zone” olarak adlandırılan bazı yerler vardır. Bu terim, insanların kronik hastalık oranlarının düşük olduğu ve herhangi bir yerdeki insanlara göre daha uzun yaşadığı coğrafi alanları ifade eder. Peki nedir bu coğrafi alanları özel kılan? Neden bu bölgelerdeki insanlar daha uzun yaşamaktadır?

Blue Zone, bilimsel olmayan bir terimdir. Dünyanın en yaşlı ve en sağlıklı insanlarından bazılarına ev sahipliği yapan coğrafi bölgeleri ifade etmektedir. Bu ifade ilk olarak, insanların uzun ömür yaşadığı alanları inceleyen yazar Dan Buettner tarafından kullanıldı. Buettner ve arkadaşları bu alanları haritada mavi renkle işaretledikleri için Blue Zone (mavi bölge) adını almıştır. Buttner kitabında, insanların daha uzun yaşadığı 5 bölgeden bahsetmektedir.

  • İkarya Adası, Yunanistan: Ege Denizi’nde yer alan bu ada, dünyanın en düşük orta yaş ölüm ve bunama oranlarından bazılarına sahiptir. Araştırmacılar, insanların ömrünün uzunluğunu sebzeler ve sağlıklı yağlar açısından zengin, daha az miktarlarda süt ve et ürünleri içeren geleneksel Akdeniz diyetiyle ilişkilendirmektedir.
blue zone
  • Okinawa Adası, Japonya: Dünyanın en uzun ömürlü kadınlarına ev sahipliği yapmaktadır. Tatlı patates, soya fasulyesi ve zerdeçal gibi temel gıda maddeleri, Okinawalıların uzun ve sağlıklı bir hayat yaşamalarına katkıda bulunur.
blue zone
  • Ogliastra- Sardinya, İtalya: Sardinya’nın Ogliastra bölgesi, dünyanın en yaşlı insanlarına hala ev sahipliği yapmaktadır. Dağlık bölgelerde yaşayan ada insanları, genellikle çiftçilikle uğraşmaktadır.
blue zone
  • Loma Linda, Kaliforniya: Burda yaşayan insanlar genellikle tahıl, meyve, kabuklu yemişler ve sebzelerden oluşan bir beslenme şekline sahipler. Tamamen vejetaryen besleniyor ve birbirine çok bağlı topluluklar halinde yaşıyorlar.
  • Nicoya Yarımadası, Kosta Rika: Beslenmelerinde fasulye ve mısır ekmeği oldukça yaygındır. Fiziksel aktiviteleri fazladır. Uzun ömür sırları güçlü sosyal ağlarında ve düzenli, düşük yoğunluklu fiziksel aktivite alışkanlıklarında saklıdır.
blue zone

Dünyanın en uzun yaşayan insanlarıyla yapılan bilimsel araştırmalara göre, bu kadar uzun ve sağlıklı yaşamalarının yalnızca %20-30 kadarlık bir bölümü genetiğe bağlıyken geriye kalanı, beslenme alışkanlıkları ve günlük aktivite miktarı gibi yaşam şekline bağlı pek çok farklı çevresel faktör belirlemektedir.

Oldukça farklı bölgeler olmalarına rağmen bu bölgelerde insanların uzun yaşamasının nedeni nedir?

Bitkisel Besinlerle Dolu Bir Yaşam Şekli

Birbirinden farklı bölgelerde ortak olan şey, yaşayanların bitkisel beslenme oranının % 95 olmasıdır. Bu bölgelerde beslenme şeklinin genellikle lif yönünden zengin gıdalar, baklagiller, kepekli tahıllar ve kuruyemişlerden oluştuğu bilinmektedir. İkarya ve Sardunya’da yaşayan insanlar tarafından balık bolca tüketilmektedir. Balık, kalp ve beyin sağlığı için önemli olan iyi bir omega-3 kaynağıdır.

Hareketli Bir Yaşam

Beslenmeyle birlikte egzersiz, sağlıklı bir yaşam sürmek için son derece önemlidir. Bu bölgelerde yaşayan insanlar uzun mesafeli yürüyüşler yapıyor, bahçe ve çiftlik işleriyle ilgileniyor. Yani hareketli bir hayata sahipler. Yapılan çalışmalar, egzersizin kalp hastalığı, kanser ve ölüm riskini azaltmada rolünün büyük olduğunu göstermektedir.

Yeterli Uyku

Sağlıklı beslenme ve egzersizin yanına bir de kaliteli uykuyu eklemekte fayda var. Çalışmalarda yedi saatlik uykunun optimum uyku süresi olduğu bulundu. Geceleri yedi saat, gün içinde de yarım saatlik bir uyku, kalp hastalığı ve ölüm riskini azaltmaya yardımcı olabilmektedir.

Blue Zone’da yaşayan insanların gündüz de kısa süreli uyudukları bilinmektedir. Örneğin İkarya ve Sardunya’da gündüz uykusu oldukça yaygındır.

%80 Kuralı

Okinawalılar, %80 kuralını takip etmektedirler. Bu, tamamen tok hissetmek yerine, % 80 tok hissettiklerinde yemeyi bırakmaları anlamına gelmektedir. Yavaş ve %80 tok hissedene kadar yiyerek daha az kalori alıp ve daha uzun süre tok kalma eğilimindedirler.

Ayrıca aralıklı beslenme şekli de yaygındır. Bu beslenme, günün belirli saatlerinde veya haftanın belirli günlerinde oruç tutmayı içeren aralıklı oruç ve ayda birkaç ardışık gün oruç tutmayı içermektedir.

blue zone

Yaşanılan yerler ve yaşam şekilleri farklı olsa da düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, kaliteli bir uyku, iyi ailevi ve sosyal bağların, size daha mutlu ve uzun bir yaşam sunduğu bir gerçek. Yaş alıyoruz ancak sağlıklı bir şekilde yaşlanmanın ve zinde kalmanın sırrı bizim yaşam şeklimizde saklı.  

Kaynakça: 1, 2

Editör: Efe Şen