Aşağıdakilerden beşi (ya da daha çoğu) ile belirli, erken erişkinlikte başlayan ve değişik bağlamlarda ortaya çıkan, kişilerarası ilişkilerde, benlik algısında ve duygulanımda tutarsızlık ve belirgin dürtüsellik ile giden yaygın bir örüntü söz konusu olduğunda borderline kişilik bozukluğundan bahsedebiliriz.

Borderline Kişilik Bozukluğu Özellikleri

  1. Gerçek ya da imgesel bir ayrılıp gidilmeden (terk edilmeden) kaçınmak için çılgınca çaba gösterme (Not: Beşinci tanı ölçütü kapsamına giren intihar ya da kendine kıyım davranışını burada kapsamayın.)
  2. Gözünde aşırı büyütme; (göklere çıkarma) ve yerin dibine sokma uçları arasında gelip giden, tutarsız ve gergin kişilerarası ilişkiler örüntüsü.
  3. Kimlik karmaşası: Belirgin ve sürekli tutarsız bir benlik algısı ya da kendilik duyumu.
  4. Kendine kötülüğü dokunabilecek en az iki alanda dürtüsellik (Örn; para harcama, cinsellik, madde kullanımı, güvensiz araba kullanma, tıkınırcasına yeme). (Not: Beşinci tanı ölçütü kapsamına giren intihar ya da kendine kıyım davranışını burada kapsamayın.)
  5. Yineleyici intihar davranışları, girişimleri ya da göz korkutmaları ya da kendine kıyım davranışları.
  6. Duygu durumda belirgin bir tepkiselliğin olmasına bağlı olarak duygulanımda tutarsızlık (Örn; yoğun dönemsel disfori, kolay kızma ya da genellikle birkaç saat, ancak seyrek olarak birkaç günden daha uzun süren bunaltı).
  7. Süreğen bir boşluk duygusu.
  8. Uygunsuz, yoğun bir öfke ya da öfkesini denetlemekte güçlük çekme (Örn; sık sık kızgınlık gösterme, sürekli öfkeli olma, sık sık kavgaya karışma).
  9. Zorlanmayla ilintili, gelip geçici kuşkucu düşünceler ya da ağır çözülme belirtileri.

Duygusal iniş çıkışlarla bezeli bir yaşamı olan bu bireyler dengesizlikleriyle, özellikle de öfkeleriyle meşhurdur. Bu ateşi körükleyen, yoğun ilişki ihtiyaçları ve insanlar hakkındaki fikirlerini aniden değiştirmeleridir. Bir an sevecen, hassas, zeki gördükleri birini aniden onları ihmal etmekle veya onlara ihanet etmekle suçlayabilirler.

Tek başlarına kaldıklarında, bu kısa bir süreliğine bile olsa, sınırda kişilikler kendilerini tahammül edilemez düzeyde yalnız ve boş hissederler. Romantik ilişkileri genelde fırtınalı ve yoğun olduğundan dolayı çoğu zaman ya ayrılmakla ya da barışmakla meşguldürler. Dürtüsel kararlarla madde kullanımına veya gelişigüzel cinsel faaliyetlere yönelebilir. Hatta bazıları kendini keserek veya yakarak bedenine zarar verebilir.

Kişilik Bozukluğu Özelliklerinden Bozukluğa

borderline kişilik bozukluğu
  • Borderline kişilik bozukluğu olan kişi ufukta gördüğü terk edilme ihtimalinden kaçınmak için neredeyse her şeyi yapabilecekken, sınırda kişilik tarzı olanlar sadece ilişkilerindeki bağın kalitesini etkileyebilecek şeylere hassastır.
  • Sınırda kişilik bozukluğu olanların idealleştirme ve değersizleştirme arasında sıkça gidip gelen dengesiz ilişkileri vardır, bu kişilik tarzına sahip olanlarsa çevresindekilerin davranışlarına veya olan bitenlere gerekenden fazla anlam yükleyebilmekle beraber ilişkilere daha gerçekçi ve çok boyutlu bir yerden yaklaşabilir.
  • Bozukluğu olanlarda kimlikte bir sıkıntı vardır, benlik imgeleri dengesizdir. Bu kişilik tarzından olanlarsa farklı yaşam tarzlarını, rolleri, değer sistemlerini merak ederek, hayata daha deneysel yaklaşarak kendilerine olan güvensizliklerini hafifletir.
  • Bozukluğu olan biri kendine zarar verebilecek biçimde dürtüsel davranabilir. Oysa borderline kişilik tarzındaki insanlar sadece heyecan arayışındadır; üstelik bunu deneyimlerinden bir şeyler eksiltecek şekilde değil bilakis onu zenginleştirecek şekilde yaparlar.
  • Bozukluğu olanlar duygusal açıdan dengesizdir, intihar meyilli hareketlerde bulunur veya kendilerine zarar verecek davranışlar sergiler. Sınırda kişilik tarzı ise spontane davranma eğilimindedir, duygularını yoğun yaşar, sadece nadiren aşırı veya abartılı tepkiler verir.
  • Bozukluğu olanlar kronik boşluk duygularından muzdariptir; bu tarzdan olanlarsa hayatlarını daha eğlenceli kılmak adına sosyal etkinliklere bizzat katılır.
  • Bozukluğu olanlar strese girdiklerinde geçici paranoid düşünceler ve dissosiyatif semptomlar baş gösterebilir, tarzı olanlarsa bu semptomlara karşı kırılgan değildir.

Kaynakça: 1