Selamlar. Öncelikle perspektifin ne olduğunu ve çeşitlerini anlatmadan önce, neden perspektife ihtiyaç duyduğumuzdan bahsetmek istiyorum. Resimler, çizimler ve gravürler gibi sanat eserlerinin pek çoğu iki boyutlu düzleme sahiptir. Bu sebeple sanatçılar düz bir yüzeyin sınırlamalarından çıkmak için çeşitli teknikler ile resimlerini 3. boyuta taşıyabilirler. Sanatçılar, nesnelerin birbirlerine göre büyüklüğünü ayarlayarak eserine mesafe duygusu ve derinlik kazandırabilir.

Peki kelime anlamına gelecek olursak perspektif nedir? İki boyutlu yüzeye üç boyutlu cismin resmini çizmek için kullanılan metoda perspektif denir. Cisimler uzaklaştıkça görünüşleri gerçek görünüşlerinden farklılaşarak küçülür. Bu farklılaşma, perspektif prensipleriyle tarif edilir.

Perspektif çizimde, nesnenin gözlemciye göre olan pozisyonunun ve uzaklığının etkileri esas alınarak çizim yapılır. Cismin görüntüsü optik ve matematik olarak ifade edilebilir. Perspektif; mimarlar, mühendisler, endüstri planlayıcıları ve ressamlar tarafından çokça kullanılır.

Perspektif Nasıl Ortaya Çıktı?

Kullanmakta olduğumuz perspektif anlayışımız İtalyan Rönesans’ı ile şekillendi. Mimar olan Filippo Brunelleschi, 1400’lerde izleyicinin bakış açısından gördüğü manzaranın aynısını çizebileceğini fark etti. Bunu kanıtlamak için Floransa Vaftizhanesinin resmini yaptı. Resimde bir delik açmıştı ve arkasına yerleştirilmiş ayna ile izleyici binanın yansımasına bakabiliyordu. İzleyici baktığı açıyla resmin görünüşünün aynılığını görüp şaşırıyordu. Bu yöntem Rönesans’ın sanatçıları tarafından hemen benimsendi.

Perspektif Türleri

Perspektif türleri çoğu zaman kaçış noktası sayısına göre sınıflandırılır. Kaçış noktası ise, birbirine paralel iki nesnenin birbirlerine yaklaşıp ileride birleştikleri izlenimine kapıldığımız bir noktayı temsil eder. Örneğin, otoyol üzerindeki lambalar ve yol çizgileri sonunda gözlemleyenin görüş açısında tek bir nokta haline gelir.

Tek Kaçış Noktalı Perspektif

Perspektife giren nesne ister yatay ister dikey olsun tek kaçış noktası ufuk çizgisi üzerinde bulunur. Bu perspektif genellikle yollar, tren rayları, binalar ya da paralel çizgilerden oluşan diğer nesnelerin çizimlerinde görülür.

perspektif

Çift Kaçış Noktalı Perspektif

İki ya da daha fazla kaçış noktasının yatay bir çizgi üzerinde bulunmasıyla olur. Örneğin, bir cadde köşesinin iki yanından farklı yönlere uzayan yollar sonlandığında bu perspektif oluşur.

Boyutların Ötesinde: Perspektif 1

Üç Kaçış Noktalı Perspektif

Kaçış noktaları bir üçgen oluşturan resimlerde görülür. Bunun en iyi örneği sokakta dururken baktığınız yüksek bir binadır. Bu binanın iki yan cephesinin tavan ve tabanını oluşturan hatlar iki ayrı kaçış noktasına yönelirken, binanın yükselen dikey hatları üçüncü bir kaçış noktasına yönelmiş olur.

Boyutların Ötesinde: Perspektif 2

Sonsuz Kaçış Noktalı Perspektif

Üçten fazla kaçış noktasının bulunduğu çizimde görülür. Bu durum genellikle eğimli ya da küresel bir görüntü yaratır. Gösterilen görüntünün uzamı 360 dereceyi geçiyorsa imkansız görüntü dediğimiz olguyla sonuçlanır.

Boyutların Ötesinde: Perspektif 3

Sıfır Kaçış Noktalı Perspektif

Herhangi bir paralel çizgi ve dolayısıyla kaçış noktası içermeyen resimler ve çizimler yapmakta mümkündür. Örneğin, paralel çizgilerin seyrek olduğu ya da doğal görünmediği herhangi bir doğa manzarasında bu perspektifi görebiliriz. Kaçış noktası olmasa bile ressam yine de derinlik ve mesafe duygusunu uyandırabilir

Boyutların Ötesinde: Perspektif 4

Kaynakça: 1

Editör: Sena Baki