Teknoloji ve bilim sayesinde yıllardır tedavisi zor olarak düşünülen ve sadece kemoterapi ile sınırlı kalan kansere yepyeni tedavi imkanları sunuldu. Kemoterapide kullanılan ilaçlar maalesef ki kanserli hücrelerin yanında sağlıklı hücreleri de öldürüyor. Bu yüzden bilim insanları kanserli hastaya özel kişisel terapi teknikleri geliştirmeye yoğunlaştı. Bunlardan en yenisi de akut lenfoblastik lösemililer için kullanılan CAR-T hücre tedavisidir.

CAR-T Hücre Tedavisi

Tedavisi

Bu tedavi lösemi, lenfoma ve miyelom hastaları için bir umut ışığı niteliğindedir. CAR-T hücre tedavisinde kullanılan T hücreleri, kanserli hastadan izole edildiği için doku uyuşmazlığı gibi bir problem de ortadan kaldırılıyor.

Sloganımız da “Kanserle savaşmak için vücudun kendi bağışıklık sistemini kullanmak”

CAR T hücresi tedavisi, yaklaşık beş yıl önce Pennsylvania Üniversitesi’nden Carl June da dahil olmak üzere bir grup bilim insanı tarafından icat edildi. Doktorların bu olay, yöntemi önce Emily Whitehead adlı genç bir kızda ve daha sonra da altı yaşında, ALL’nin nüksetmiş ve agresif bir formunu taşıyan bir hastada kullandıklarında gözlerine çarptı. Deneysel tedavi yürütüldü; sonucunda ise Emily artık kanser taşımıyordu ve Novartis de dahil olmak üzere ilaç firmaları ile bir dizi klinik deneme ve ortaklık başlattı.

Şu anda ilaç sadece ABD’de, az sayıdaki kanser merkezinde ve çok spesifik koşullar altında ALL hastalarında kullanılmak üzere onaylanacak. Geleneksel tedaviye yanıt vermeyen, nükseden ALL hastalarından yaşları 3-25 arasında olanlara uygulanacak. Lösemi, kan kanseri olduğu için, kan infüzyonuyla verilen, mühendislikle hazırlanmış T hücrelerinin hastalıklı hücreleri bulması, istila etmesi ve öldürmesi nispeten kolaydır. Bu nedenle doktorlar, vücudun diğer bölgelerindeki kanserler için tedaviyi ilerletmeye başlamadan önce bu kansere ve diğer lösemilere odaklanıyorlar.

Nasıl uygulanır ?

Tedavisi

Hastanın kanından bir miktar T lenfositleri alınır. Ardından araştırmacılar laboratuvarda her hücrenin dışına kimerik antijen reseptörü(CAR) ekler. Değiştirilmiş T lenfositleri vücuda geri verildiğinde bu reseptörler kanser hücrelerinin bulunmalarına ve öldürülmelerine yardımcı olur. Yani T lenfositleri belli bir kanser türüne karşı duyarlı hale getirilir.

T lenfositleri nedir?

T lenfositleri bağışıklık sistemimizin bir parçasıdırlar. Beyaz kan hücreleri de denir. T-Lenfositler hücresel aracılıklı immün sistemden sorumludur.

Güvenilir bir tedavi midir?

Tedavinin bir tehlikesi yok ancak bir sorun var. Bir insan, yapay yolla geliştirilmiş  T hücreleri aldığında, bağışıklık sistemi sarsılır, aşırı derecede yüksek ateşe neden olur, iltihaplanmaya katılan proteinlerde artış olur. Bu çok tehlikeli olabilir. Ancak bağışıklık sistemi bu muazzam yanıtı vermezse, tedavi işe yaramıyor demektir. Doktorlar, tedavinin etkinliğinden ödün vermeden bu yan etkileri ele almak ve kontrol altında tutmak için bir yol bulmaya çalışıyorlar.

Ayrıca kanser hücreleri çok hızlı mutasyon geçirme yeteneğine sahiptir. Bu sebeple bazı hastalarda bu tedaviye karşı direnç gelişebilir. Yeni bağışıklık sistemi hücreleri hazırlanırken hastanın durumu daha kötüye gidebilir.

Eminim “kansere yeni bir tedavi bulundu” haberlerini pek çok kez görüp okumuşsunuzdur. Peki bu tedavinin diğer kanser tedavilerinden farkına gelecek olursak:

Kemoterapi ve radyasyon gibi geleneksel tedaviler, sadece kanser hücrelerini ve tümörleri hedef alır. Kanser türüne bağlı olarak farklı ilaç türlerine ihtiyaç duyarsınız ve bir kişide tedaviyi bıraktığınızda vücudunuzdan hızlı bir şekilde ayrılır veya çalışmayı durdurur. Bu tedavi ve tüm immunoterapiler bir dereceye kadar kişinin bağışıklık sistemini hedef alır ve kansere karşı savaşmak için kullanır. Teorik olarak, bu tedavi tıpkı bir aşı gibidir: Bağışıklık sistemi sağlıksız hücrelere karşı savaşa girdikten sonra, ömür boyunca onlarla savaşmaya devam eder.

Kanser alanı için mükemmel bir gelişim, araştırmaları devam eden hala bir çok proje var. Bakalım gelecekte bizi daha neler bekliyor? Bilimle ve sağlıkla kalın 🙂