Hayaller her zaman hedeflerimizin dostu mudur? Bizi iyi hissettirse dahi hayal kurmak, hedefe yönelik çabalarımızı nasıl etkiler? Hayal gücü en verimli haliyle nasıl kullanılmalı, gerçeklikle nasıl ilişkilendirilmelidir? 1984/George Orwell’dan gelen ve psikolojiye uzanan çift düşünme tekniğinden nasıl faydalanabiliriz?

İstemek kavramı;

“dilemek” ten ve “hayallere dalmak” tan farklı bir şeydi. Bedelini göze almakla,

gereğini yapmakla ilgili bir şey..

Zülfü Livaneli

Kestirme Yollara Karşı Bilimsel Veriler

California Üniversitesinden araştırmacılar, sınava girecek öğrenciler üzerinde bir deney yaptı. Bir grup öğrenciye, her gün sınavdan yüksek not aldığını zihninde canlandırmalarını ve o an kendilerini harika hissettiklerini hayal etmelerini istedi. Kontrol grubu ile hayal kuran grubun kaç saat ders çalıştıklarını da göz önünde bulundurdu. Veriler sınav puanıyla karşılaştırıldı. Sonuç olarak hayal kurma egzersizi; öğrenci davranışlarında etki yaratarak daha az ders çalışmaya neden oldu ve öğrencilerin daha az başarılı oldukları ortaya kondu.

Gabriele Oettingen ve Thomas Wadden ise deneylerinde diyet programı uygulayan kadınlarla çalıştı. Katılımcılara, yemeklerle ilgili senaryolara karşı (Bursalılara göre uyarlayacak olursak enfes bir iskender ikram edilmesi gibi) verdiği tepkiyi hayal etmelerini istemiştir. Alınan yanıtlar diyete uyma açısından, çok olumludan (Tüm ikramlardan uzak dururdum gibi) çok olumsuza (Dürüst olmak gerekirse bir Bursalı olarak iskendere dayanamam, bir yarım porsiyon daha isteyebilirim gibi) göre sıralanmıştır. Katılımcılar bir yıl boyunca takip edilmiş ve alınan sonuçlara göre diyete uyma açısından olumlu hayaller kuranlar (Tüm ikramlardan uzak dururdum diyenler), diğer gruba göre 12 kilo daha az vermişlerdir.

Oettingen’ın farklı alanlardaki çalışmaları, aynı etkilerin pek çok farklı durum için de geçerli olduğunu ortaya koymuştur.

Bilimsel veriler, hedefe ulaştığımızda müthiş hissedeceğimize dair hayal kurmanın verdiği mutluluktan olumsuz etkilenebileceğimizi gösteriyor. Beynimiz bu mutluluğu, gerçeklikteki mutluluğa eşdeğer görebiliyor. Bu nedenle de bilinçdışı bir şekilde, hedefimize yönelik daha az enerji harcayabiliyoruz. Araştırmacılar bu tespiti yaparken, hayallerin gerçeklikle ilişkilendirilmesine dair bir öneri ortaya koyuyor: “Çift Düşünme Tekniği”!

1984/George Orwell’dan Psikolojiye: Çift Düşünme Tekniği

Orwell’a özgü çift düşünme, kişinin iki zıt kavramı aynı anda düşünebilmesi ve kabul etmesi olarak tanımlanır. 1984 kitabında; bu teknik, totaliter bir devlet tarafından tarihi sürekli yeniden yazmada ve böylece kitleleri kontrol etmede kullanılmıştır. Bazı araştırmacılar karşıt fikirlerden yararlanabilme açısından, daha üretici bir şekilde çift düşünme tekniğini uygulayabileceğimizi söylüyor.

Oettingen’e göre; zihnin en etkili hallerinden biri de kişilerin hedefe ulaşmada iyimser ama aynı zamanda da karşılaşabilecekleri zorluklara karşı gerçekçi olabildikleri zamanlardır. Başarının getireceği yararlar, olası sorunlarla gerçekçi ve dönüşümlü olarak ele alınmalıdır. Çift düşünme tekniği de bize tam olarak bunu sağlamaktadır.

hayal

Hedefe Yönelik Çift Düşünme Tekniği Nasıl İşliyor?

● Birkaç dakika boyunca hedefinize ulaştığınızı hayal ediniz. Başarının getireceği iki önemli yararı not ediniz. Hemen ardından hedefe ulaşabilmeniz durumunda karşılaşabileceğiniz engel ve sorunları yansıtan en önemli iki meseleyi not ediniz.

●İlk yararı ele alınız, hayatınızı nasıl keyifli hale getirebileceğini düşününüz. Hemen ardından böyle bir hedefe ulaşmanın getireceği en büyük ilk sorunu düşününüz, bu zorluklarla karşılaşınca ne yapacağınızı zihninizde canlandırınız. Aynı işlemi sırasıyla ikinci en büyük yararı ve sorunu ele alarak tamamlayınız.

●Sırayı bozmayarak yaptığınız bu işlemi kağıt üzerinde detaylandırınız.

Çift Düşünme Tekniği; birçok araştırmaya konu olmuştur. Bu tekniği kullananların sadece hayal kuranlardan veya olumsuzluklar üzerine düşünenlerden daha başarılı oldukları görülmüştür. İş ortamında da etkilidir; çalışanları eğitimlere katılmaya, görevini daha etkin kullanmaya ve zamanı kullanma becerilerini geliştirmeye teşvik ettiği anlaşılmıştır.

Kaynaklar:

https://www.ted.com/talks?language=

●Prof. Richard Wiseman, :59 Saniye / Pegasus Yayınları