Grup normu nedir? Çocuklarda özdenetim en iyi nasıl geliştirilebilir? Çevresel beklenti algısı çocuklarda bulunuyor mu? Grup normu ve özdenetim gelişimi arasında nasıl bir ilişki vardır? Çocuklarda özdenetim becerisi ile ilgili önemli bilgilere ulaşabildiğimiz Marshmallow deneyini hepimiz biliyoruz. Peki kurabiye deneyini duymuş muydunuz?

Geçtiğimiz aylarda yayınlanan bir makaleye göre Çin’de yapılan bir araştırmada çocuklardaki özdenetim ile grup normu arasında bir ilişkinin olabileceği ortaya kondu. Aslında günümüze kadar yapılan çalışmalarda, 3 – 4 yaş aralığına kadar çocuklarda çevresel beklenti algısının bulunmadığı, bu nedenle de grup normu kavramından söz edilemeyeceği düşünülüyordu ancak Zhejiang Sci-Tech Üniversitesi ve California San Diego Üniversitesi işbirliği ile yapılan bir araştırma, çocuklarda grup normunun özdenetimi etkileyebileceğini gösterdi.

Özdenetim

Kurabiye Deneyi

273 çocukla gerçekleşen deneyde katılımcılar 3 gruba ayrıldı ve iki ayrı deney gerçekleştirildi. Her gruptaki çocuğa bir bekleme oyunu oynayacakları söylendi. İlk deneyde ödül ikinci bir çıkartma verilmesiyken diğer deneydeki ödül ikinci paket kurabiyenin verilmesiydi. Çocuklara ödülü hemen alabileceklerini veya bir süre bekledikleri takdirde iki adet ödül alma hakkı kazanacakları bildirildi fakat Marshmallow deneyinden farklı olarak birinci gruptaki çocukların öğretmenleri, ikinci gruptaki çocukların akranları; deneydeki çocuğun bekleme süresini öğreneceklerdi. Üçüncü grup standart koşullu gruptu ve her şey Marshmallow deneyi gibiydi.

Çocuklara, akranları veya öğretmenleri tarafından bekleyip beklememeleri gerektiği konusunda herhangi bir bilgi de verilmedi.

Çıkartma ödüllü deneyde öğretmen koşullu gruptaki çocukların %60’ı, akran koşullu çocukların %40’ı ve standart koşullu çocukların ise %16’sı ikinci bir çıkartma için bekledi.

Kurabiye ödüllü deneyde ise sadece öğretmen koşulu ve standart koşul bulunuyordu. Öğretmen koşullu gruptaki çocukların %58’i ikinci paket kurabiye için beklerken diğer gruptaki çocukların ise sadece %23’ü bekledi.

Sonuç olarak bu araştırmada uzun süre bekleme davranışı ödüllendiriliyordu ve çocuklar, ödüllü davranışların sosyal olarak olumlu değerlendirilme eğiliminde olduğu çıkarımında bulunabiliyordu. Bu noktada çocuklarda grup normunun özdenetimi önemli ölçüde etkilediği sonucuna ulaşıldı.

Grup Normu Nedir?

Bir grubun, kültürün, toplumun çoğunluğu tarafından paylaşılan değerler ve ortak beklentiler grup normu olarak tanımlanmaktadır. Yapılan kurabiye deneyinin temelinde, çocukların grup normundan kaynaklanan çevresel beklenti algıları ile özdenetimleri arasındaki ilişkiye vurgu yapılmıştır. Çocuklar çevrelerinden herhangi bir davranış gerekliliği vurgusu almadıklarında dahi öğretmen koşullu ve akran koşullu durumlarda, çevresi tarafından değer verilen ödüllü bekleme davranışına daha çok yönelmişlerdir. 

Çocuklarla yapılan bu deneyler bazı antropolojik araştırmalarla birlikte değerlendirildiğinde, grup normundan kaynaklanan çevresel beklenti değerlendirmelerinin evrimsel kökenlerine dair fikirler oluşturmamıza da yardımcı olabilir.

Çocuklarda Grup Normu Özdenetimi Etkiliyor Mu? 1

Çocuklarda Özdenetim En İyi Nasıl Geliştirilebilir?

Yapılan Marshmallow ve kurabiye deneylerinde özdenetim, daha büyük bir ödül için kişisel memnuniyeti ve hazzı erteleme olgusu ile değerlendirilmiştir. Bu durum ego kontrolü ile ilişkilidir. Çocuklarda özdenetim gelişimi genetiksel aktarım, çevresel etkileşim ve ebeveynle kurulan duygusal bağ gibi faktörlerden etkilenmektedir. Bu noktada çocuklarda özdenetim gelişimi mutluluk duyulan bir şeyi amaçsızca ve sürekli erteleme durumu ile ilgili olmamalıdır, çocuğa doğru karar verebilme yeteneğinin kazandırılması ile ilgili olmalıdır. Bu konu hakkında ayrıntılı bilgi için Geliştiren Disiplin serimizi okuyabilirsiniz.

Kaynakça: 1, 2, Çiğdem Kağıtçıbaşı, Dünden Bugüne İnsan Ve İnsanlar/ Evrim Yayınları