İlk gördüğümde gözlerime inanamadığım, müzik aletleri arasında en hayran kaldığım alet ile tanışmaya hazır olun. Dokunmadan şarkı çalmak artık hiçte hayal değil.

Theremin Nedir?

Theremin, herhangi bir temas gerektirmeden müzik yapabileceğiniz bir müzik aletidir. Dünya’nın ilk elektronik müzik aletlerinden biri olarak kabul edilir. İsmini mucidi olan Rus Profesör Leon Theremin’den alan Theremin, 1928’de mucidi tarafından patenti de alınmıştır. Orijinal adı Termenvox veya Aetherphone olarak geçse de zamanla farklı dillere aktarılmasından ötürü Theremin adını almıştır. Bilim-kurgu ve korku filmlerinde çokça kullanılan bu alet; sanat müziklerinde ve rock gibi popüler müziklerde de sıkça kullanılmaktadır.

theremin ile ilgili görsel sonucu

Nasıl Çalışır?

Thereminin kontrolü iki metal anten arasında sağlanır. Bu antenler aleti çalan kişinin ellerinin pozisyonunu algılarlar. Bir el ile titreşim dalgaları gönderilir diğer el ile de sesin şiddeti ayarlanır. Teremin ürkütücü sesler ile birleşik bir alettir. Elektrik sinyalleri teremin uzerinde büyütülür ve bağlı olan hoparlörlere gönderilir. Bu sebepten ötürü öğrenmesi en zor müzik aletleri arasında yer alır. Elin az titremesi ya da yanlış hareket etmesi tüm müziği etkilemektedir.

Theremin Babası :Robert Moog

İlgili resim

Elektronik müziğin babası olarak bilinen Moog theremin ile küçük yaşta tanıştımıştır. Tanıştığında ondan çok etkilenen Moog,  Theremin yapmaya 1948 yılında başlamış ve enstrümanı daha da geliştirerek çok başarılı olmuş, 1960 yılında ürettiği Synthesizer´ın tasarımında büyük ölçüde thereminden esinlenmiştir. Yazdığı makaleler ile de geleceğin theremin tasarımcıları için önemli bir kaynak oluşturmuş oldu. Bugün hala Moog Theremin’ler dünyanın en çok satılan ve tercih edilen thereminlerindendir.

Türk Theremin Sanatçısı – Meczup (Cihan Gülbudak)

Cihan Gülbudak ile ilgili görsel sonucu

Meczup  sayılı Theremin icracıları arasında ülkemizi temsil etmektedir. Bir röportajında Theremin ile tanışmasını ve sonrasında gelişen olayları şöyle anlatmaktadır:

Meczup; 2006 yılında o vakte kadar kaydettiğim sokak ve çeşitli gürültülerle yaptığım ses kolajları olarak hayat bulmuş bir projeydi. Enstrüman çalmayı çok istedim, çokta denedim, ancak benim de sonradan varlığını öğrendiğim bir hastalık “dokunmama” engel oluyordu. Pek çok enstrüman, tellerinde ya da cilalarında nikel ya da krom veya bunların alaşımını barındırıyor. Bu maddelere alerjim olduğu için bir enstrümanı ustalaşacak kadar etüt edemedim. Uzun süren temaslarda cildim su topluyor, kaşınıyor ya da tehlikeli biçimde kızarıyordu. Bu yüzden, uzun zaman sadece ses kaydettim. Daha sonra bu seslerin formunu bozarak müzik yapma yoluna gittim. Hayatımda müzikle ilgim sadece bu olacak sanırken theremini keşfettim ve sonrasında theremin hayatımın yarısı oldu. Ve sanırım uyumsuz bir tip sayıldığımdan hep tek kişilik bir proje oldu Meczup.

Gelmiş Geçmiş En Büyük Theremin Ustası: Clara Rockmore

Clara Rockmore ile ilgili görsel sonucu

Clara Rockmore, Theremini en iyi çalan kişi olarak kabul edilir. Thereminin yayılmasına ve dinlenmesine çok büyük katkıları olmuştur. Dünya üzerinde theremini hakkıyla çalabilen parmakla gösterilecek kişiler arasındadır. 1998 yılında 87 yaşındayken vefat etmiştir. Ölümünden sonra, 2006 yılında yayınlanan “Clara Rockmore’s Lost Theremin” adlı albümünü şimdiden keşfedilecek albümleriniz arasına alabilirsiniz. Hatta şuraya spotify linkini bırakıyorum. Albüm arkada çalarken sizde yazıyı okumaya devam edebilirsiniz. 🙂

Film Müziklerinde ve Popüler Müzikte Theremin

odna film ile ilgili görsel sonucu

Theremin ilk olarak 1931 tarihli Rus besteci Dmitri Shostakovich’in “Odna” adlı filminde film müziği olarak kullanılmıştır.Alfred Hitchcock filmlerinde de film müziği olarak sıkça kullanılmıştır.Müziklerinde theremin kullanılan filmler:

  • Spellbound (1945)
  • The Red House (1947)
  • The Lost Weekend (1945)
  • The Spiral Staircase (1946)
  • Rocketship X-M (1950)
  • The Day the Earth Stood Still (1951)
  • The Thing (From Another World) (1951)
  •  The Ten Commandments (1956)

1940’ların sonundan itibaren theremin popüler müzikte kullanılmaya başlanmıştır.Led Zepplin üyesi Jimmy Page grubu canlı performanslarında theremini kullanmıştır.Rollin Stones üyesi Brian Jones da grubun 1967 tarihli Between the Buttons ve Their Satanic Majesties Request adlı albümlerinde theremin kullanmıştır.