1 Nisan itibariyle, WHO (Dünya Sağlık Organizasyonu)’ya göre korona virüs hastalığı ya da COVID-19’lu vaka sayısı yeni bildirilen vakalarla birlikte 808.500’e ve ölü sayısı ise 39.706’ya ulaştı. SARS-CoV-2 olarak bilinen Covid-19 hastalığına neden olan virüs ülkemizde de hızla yayılırken, WHO geçtiğimiz günlerde risk değerlendirme seviyesini ”pandemik” olarak bildirmişti. SARS CoV-2 yeni bir virüs olduğu ve bulaşılabilirliğini, ölümcüllüğünü arttırabilecek mutasyonlar geçirdiği (ne kadar yavaş olsa da) ve geçirebileceği için henüz kimse net olarak virüsün ne kadar yayılacağını ya da ne kadar ölümcül olacağını bilmiyor.

Ancak CDC’deki (ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi) uzmanlar, tahminen 50 milyon insanı öldüren, küresel nüfusun üçte birini enfekte eden ve “İnsanlık tarihinin en ölümcül grip virüsü salgını” olan 1917-1918 İspanyol gribi kadar yıkıcı olacağına inanmıyorlar. Yani COVID-19, tarih boyunca insan popülasyonlarını tehdit eden diğer pandemiler kadar korkunç olmayacaktır. Yine de salgının seyri, virüse karşı geliştirilen bir ilacımızın olmaması sebebiyle bu virüsün en ölümcüller arasında bulunabileceği söylenebilir. Bazı viral hastalıklar için aşılar ve antiviral ilaçlar, enfeksiyonların geniş bir şekilde yayılmasını önlememize ve hasta insanların iyileşmesine yardımcı oldu. Örneğin çiçek hastalığını (smallpox) ve yeni vakalarını, geliştirilen aşı ile tamamen ortadan kaldırmayı başardık.

İnsanlar bugünkü modern halimize ulaşmamızdan da önce de ölümcül virüslerle enfekte olup bu virüslerle mücadele etmek zorunda kalıyordu. İşte bir kişinin bunlardan biri ile enfekte olması durumunda ölme olasılığına, öldürdükleri çok sayıda insana ve artan bir tehdit oluşturup oluşturmadıklarına göre en kötü 12 katil:

Marburg Virüsü

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs
Marburg kanamalı ateşine neden olan bu virüs Ebola ile Filovirüs ailesinin birbirleriyle yakından ilişkili birer üyesidir. Marburg ve (MARV) ve Ebola virüsleri (EBOV) interferon (IFN) -α / β sinyalini inhibe eder ancak farklı mekanizmalar kullanır.

Bilim insanları, 1967’de, Uganda’dan getirilen enfekte maymunlara maruz kalan laboratuvar çalışanları arasında küçük salgınlar ortaya çıktıktan sonra Marburg virüsünü belirlediler. Marburg virüsü Ebola’ya benzerdir, her ikisi de hemorajik ateşe neden olur; yani enfekte olmuş insanlarda vücutta şok, organ yetmezliği ve ölüme yol açabilecek yüksek ateş ve gözlerde dahi vücudun her yerinde kanama gelişir. Bu nedenle bu virüsün neden olduğu hastalık Marburg kanamalı ateşi olarak adlandırılır.

Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre, ilk salgındaki ölüm oranı %25’ti, ancak 1998-2000 yılları arasında Kongo’da ve 2005’te Angola’da görülen salgında ölüm oranı %80’lere kadar ulaştı.

Ebola

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs
Ebola virüsü
Bir hastadan alınan numunenin Vero hücrelerini (Maymun böbrek hücrelerinden oluşan ve virolojide sık kullanılan bir hücre hattı) enfekte ettiği bu görsel 1976 yılında Ebola’nın ilk kez izolasyonu ve görselleştirilmesine aittir. Birçok insan tüm Ebola virionlarının böyle göründüğünü düşünür. Aslında, Ebola virionları görünüşte son derece çeşitlidir 80 nm tutarlı bir çapa sahip esnek filamentlerdir, ancak uzunlukları ve büküm derecesi büyük ölçüde değişir. Büyütme: yaklaşık x60.000.

İnsanlarda bilinen ilk Ebola salgınları, 1976’da Sudan Cumhuriyeti ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde eşzamanlı olarak çıktı ve adını Kongo’daki bir nehirden aldı. Virüsün doğal kaynağının Afrika’daki meyve yarasaları olduğu düşünülüyor. Ebola, kan veya diğer vücut sıvıları veya enfekte insan, hayvanlardan alınan doku ile temas yoluyla yayılır. Ebolanın öldürücülük oranı suşlarına göre çeşitlilik gösterir; örneğin Ebola reston insanlarda hastalık oluşturmazken Bundibugyo ebolavirüste ölüm oranı %50 ve Sudan suşunda ölüm oranı %71 dir.

Bu virüs nedeniyle 2014-2016 yılları arasında Batı Afrika’da görülen büyük salgın sırasında 11 bin kişi yaşamını yitirdi.

Rabies (Kuduz)

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs
Glikoprotein çıkıntılı zarfa sahip kuduz vrionları

1920’lerde kullanılmaya başlayan evcil hayvanlara yönelik kuduz aşıları, gelişmiş ülkelerde hastalığın çok nadir görülmesine yardımcı olmasına rağmen, bu durum Hindistan’da ve Afrika’nın bazı bölgelerinde ciddi bir sorun olmaya devam etmekte. Virüs ısırılma/temas bölgesindeki sinirler aracılığıyla omuriliği de geçerek beyni ve omuriliği enfekte eder. Kuduz virüsü konağın merkezi sinir sistemine saldırır ve insanlarda anksiyete durumları, kısmi felç, ajitasyon, halüsinasyonlar ve son aşamalarında yutağın paralezisi sebebiyle “hidrofobi” yani ”su korkusu”na neden olur. Virüs beyne ulaştıktan sonra ölüm oranı %100 dür.

HIV

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs
HIV-1 virüsünün TEM’deki (Taramalı Elektron Mikroskobu) görüntüsü

Bir retrovirüs, İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü (HIV), 1983’te Edinilmiş İmmün Yetmezlik Sendromundan (AIDS) sorumlu patojen olarak tanımlandı. AIDS, bağışıklık savunma sisteminde önemli bir rol oynayan T hücresi lenfosit popülasyonundaki değişikliklerle karakterizedir. Enfekte bireyde virüs, “T yardımcı hücreleri” adı verilen T hücrelerinin tükenmesine neden olur ve bu da bu hastaları enfeksiyonlara ve bazı malignitelere karşı hassas bırakır.

Güçlü antiviral ilaçlar, insanların HIV ile yıllarca yaşamasını mümkün kılmıştır. Ancak hastalık, yeni HIV enfeksiyonlarının % 95’inin meydana geldiği birçok düşük ve orta gelirli ülkeyi harap etmeye devam ediyor. Afrika’daki her 25 yetişkinden biri HIV pozitiftir ve dünya çapında HIV ile yaşayan insanların üçte ikisinden fazlasını oluşturuyor. Şu ana kadar 32 milyon insan HIV nedeniyle hayatını kaybetmiştir.

Smallpox (Çiçek hastalığı)

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs
Smallpox virüsleri.
Çiçek hastalığının nedeni, Variola virüslerinin bir kesitinin renkli transmisyon elektron mikrografı (TEM) görüntüsü. Virüs, DNA’sını (deoksiribonükleik asit, kırmızı) çevreleyen bir protein tabakasına (kapsid, yeşil) sahiptir.: x120,000 at 6x7cm size.

Çiçek (smallpox), Poxviridae ailesi üyesi variola virus tarafından oluşturulan görüldüğünde 
uluslar arası bildirilmesi zorunlu bir enfeksiyon hastalığıdır. Çiçek hastalığı 3000 yıldan beri bilinmektedir. Enfeksiyon hastalıkları tarihinin bilinen en ölümcül hastalıklarındandır.  

1980 yılında, Dünya Sağlık Kurulu çiçek hastalığının tüm dünyadan eradike olduğunu duyurdu. Ama ondan önce, insanlar binlerce yıl boyunca çiçek hastalığına karşı savaştı ve hastalık enfekte olanların yaklaşık üçte birini öldürdü. Hayatta kalanları derin, kalıcı yara izleri ve sıklıkla körlükle bıraktı.

İnsanların virüsle çok az temas ettiği Avrupa dışındaki nüfuslarda ölüm oranları çok yüksekti. Örneğin, tarihçiler Amerika’nın yerli nüfusunun% 90’ının Avrupalı ​​kaşiflerin getirdiği çiçek hastalığından öldüğünü tahmin ediyorlar. Yalnızca 20. yüzyılda çiçek hastalığı 300 milyon insanı öldürmüştür.

Hantavirüs

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs

Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS) ilk olarak ABD’de 1993 yılında görüldü. Birkaç ay sonra, sağlık yetkilileri hantavirüsü enfekte insanlardan birinin evinde yaşayan bir geyik faresinden izole etti. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre, ABD’de HPS ile enfekte olanların % 36’sı hastalıktan öldü. Daha önce, farklı bir hantavirüs 1950’lerin başında Kore Savaşı sırasında bir salgına neden oldu. 3.000’den fazla birlik enfekte oldu ve yaklaşık% 12’si öldü.

Virüs bir kişiden diğerine bulaşmaz, bunun yerine insanlar enfekte farelerin dışkılarına maruz kalmasıyla hastalığa yakalanırlar.

Influenza

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, tipik bir grip mevsimi boyunca dünya çapında 500.000 kişi ölüyor. Ancak bazen, yeni bir grip türü ortaya çıktığında, daha hızlı bir yayılım ve sıklıkla daha yüksek ölüm oranları ile bir salgın ortaya çıkar.

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs

İspanyol gribi olarak adlandırılan en ölümcül grip salgını 1918’de başladı; dünya nüfusunun % 40’ı hastalandı ve tahminen 50 milyon insanı öldürdü.

Dengue Virüsü

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs
Dengue virüsü, TEM

Dang virüsü ilk olarak 1950’lerde Filipinler ve Tayland’da ortaya çıktı ve o zamandan beri dünyanın tropikal ve subtropikal bölgelerine yayıldı. Dünya nüfusunun % 40’ına kadarı, dangların endemik olduğu bölgelerde yaşıyor ve onu taşıyan sivrisineklerle birlikte, hastalık dünya ısındıkça daha da yayılıyor.

WHO’ya göre Dang humması yılda 50 ila 100 milyon kişiyi hasta ediyor. Mortalitesi diğer virüslerden daha düşük olmasına rağmen, virüslerin % 2.5’u dang hemorajik ateşi adı verilen Ebola benzeri bir hastalığa neden olabilir ve tedavi edilmezse ölüm oranı% 20’dir.

 Dengue virüsü insanların kemikleri kırılır gibi şiddetli ağrı çekmesine neden olduğu için hastalık “kırık kemik humması” olarak da biliniyor.

Rotavirus

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs

Çocukları, bebekler ve küçük çocuklar arasında ciddi ishal hastalığının önde gelen nedeni olan rotavirüsten korumak için iki aşı mevcuttur. Virüs, fekal-oral yolla hızla yayılabilir (yani küçük dışkı parçacıklarının tüketilmesiyle).

Modern dünyada çocuklar nadiren rotavirüs enfeksiyonundan ölüyorken, hastalık su kazanımına yönelik tedavilerinin yaygın olarak bulunmadığı gelişmekte olan ülkelerde oldukça tehlikelidir. Dünya Sağlık Örgütü, dünya çapında 5 yaşından küçük 453.000 çocuğun 2008 yılında rotavirüs enfeksiyonundan öldüğünü tahmin ediyor.

SARS-CoV

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs

WHO’ya göre, şiddetli akut solunum yolu sendromuna veya SARS’a neden olan virüs ilk olarak 2002 yılında Güney Çin’in Guangdong eyaletinde ortaya çıktı. Virüs muhtemelen yarasalarda ortaya çıktı, daha sonra nihayet insanları enfekte etmeden önce misk olarak adlandırılan gece memelilerine atladı. Çin’de bir salgını tetikledikten sonra SARS, dünya çapında 26 ülkeye yayıldı, 8000’den fazla insanı enfekte etti ve iki yıl boyunca 770’den fazla kişiyi öldürdü.

Hastalık ateş, titreme ve vücut ağrılarına neden olur, sıklıkla akciğerlerin iltihaplandığı ve irinle doldurduğu ciddi bir durum olan pnömoniye kadar ilerler. SARS’ın tahmini ölüm oranı % 9.6′dır ve henüz onaylanmış bir tedavi veya aşı yoktur. Ancak, CDC’ye göre, 2000’li yılların başından beri yeni SARS vakaları bildirilmemiştir.

SARS-CoV-2 (Covid-19 Hastalığı)

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs

SARS-CoV-2, korona virüs olarak bilinen SARS-CoV ile aynı büyük virüs ailesine aittir ve ilk olarak Aralık 2019’da Çin’in Wuhan şehrinde tanımlanmıştır. Virüs muhtemelen SARS-CoV gibi yarasalardan kaynaklandı ve başka bir hayvan aracılığıyla insana geçti. Genomunun %91 benzerliğinden ve o bölgedeki insanların diyetlerinden ötürü insanlara karıncayiyenlerden (pengolinler) geçtiği düşünülüyor. Karıncayiyenlerle insanlar arasında taşıyıcı bir hayvanın daha olması da mümkün.

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs

Görünüşünden bu yana, virüs Çin’de ve dünyada on binlerce insanı enfekte etti. Devam eden salgın, Wuhan ve yakın şehirlerde geniş bir karantinaya, etkilenen ülkelere ve etkilenen ülkelerden seyahatte kısıtlamalara yol açtı. Dünya çapında teşhis, tedavi ve aşı geliştirmeye yönelik çabalar sürüyor.

COVID-19 adı verilen SARS-CoV-2’nin neden olduğu hastalığın tahmini ölüm oranı yaklaşık % 2.3’tür. Daha yaşlı veya altta yatan kronik hastalıkları olan insanlar, ciddi hastalık veya komplikasyon riski altında gibi görünmektedir. Yaygın semptomlar ateş, kuru öksürük ve nefes darlığıdır ve hastalık ciddi vakalarda pnömoniye ilerleyebilir.

MERS-CoV

Dünyada Görülen En Ölümcül 12 Virüs
EM

Ortadoğu solunum sendromuna neden olan virüs veya MERS, 2012’de Suudi Arabistan’da ve 2015’te Güney Kore’de bir salgına yol açtı. MERS virüsü, SARS-CoV ve SARS-CoV-2 ile aynı virüs ailesine aittir ve muhtemelen yarasalardan kaynaklanmıştır. Hastalık insanlara geçmeden önce develere bulaştı. Enfekte insanlarda ateş, öksürük ve nefes darlığını tetikliyor.

MERS sıklıkla şiddetli pnömoniye ilerler ve tahmini ölüm oranı % 30 ile% 40 arasındadır, bu da hayvanlardan insanlara geçen bilinen koronavirüslerin en ölümcülü olmasını sağlar. SARS-CoV ve SARS-CoV-2’de olduğu gibi, MERS’in onaylanmış tedavisi veya aşısı yoktur.

Kaynakça ve İleri Okuma:

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12