Son zamanlarda sıkça duyduğumuz nesnelerin interneti teknolojisinin gelişmesi ile birçok yeni kavram hayatımıza girdi. Akıllı şehirlerde bunlardan bir tanesi. Akıllı şehirler deyince aklınıza neler geliyor çok merak ediyorum. Çünkü ben bir mühendisim ve bu konuyu ilk araştırmaya başladığımda “Vaooov!” dedim.

Edison’un icat ettiği telefonun şu an elimizdeki cihazlarla bir ilgisi olduğunu düşünmüyorum. Akıllı telefonlardan, akıllı ev eşyalarına oradan akıllı evlere ve şimdi akıllı şehirlere… Bu serüvenin daha çok başındayız. Ben de sizi bu kavramın öncüleriyle tanıştırmak için bu yazıyı hazırladım.

Akıllı şehirler

Akıllı Şehir Konseptleri Neleri İçerir?

Öncelikle veri olmadan akıllı şehir olmaz. Veri olması için de kameralar, sensörler, bağlantı cihazları alıcı ve vericilere ihtiyaç vardır. Ancak sadece verileri toplayarak akıllı şehir elde etmiş olmuyoruz maalesef. Akıllı şehirlerin temelinde veri ve veriye dayalı karar verme yeteneği yatmaktadır. Şehrin belirli bölgelerine yerleştirilmiş veri toplayıcılardan (sensör, kamera, akıllı cihaz vb.) toplanan verileri analiz ederek operasyonel verimliliğin artırılması ile Akıllı Şehirler oluşur.

Yani bu da demek oluyor ki akıllı şehirler 4 ana adımdan oluşuyor: Veriyi topla, analiz et, iletişim kur ve harekete geç.  Akıllı şehirler, bu 4 adımın kusursuz bir şekilde işlemesi ve dijital olmanın ötesinde süreç ve hizmet tasarımının iyi yönetilmesini içermektedir.

Peki Bu Zorlu Konsepti Hangi Şehirler Başarıyla Yürütmekte?

Sürdürülebilirlik ve yaşam kalitesi konularında 10 ana başlıkta toplam 83 göstergeyi dikkate alarak sıralama yapan IESE Cities tarafından yapılan araştırmayla birlikte dünyanın en akıllı şehirleri listesi oluşturuldu. 100’ü aşkın şehrin bulunduğu bu listede, ben yalnızca 5 şehri ve bu şehirlerin neden akıllı şehir statüsünde olduğundan bahsedeceğim.

Dünyanın En Akıllı 5 Şehri 1

İşte O Muazzam 5 Akıllı Şehir

New York

2007 yılında “PlaNYC” stratejik planı ile New York şehrinin 2040 yılına kadarki vizyonu oluşturuldu ve akıllı şehir yolculuğuna başladı. 8,5 milyonun üzerinde nüfusa sahip olan New York, bir günde 1 milyar galon su kullanıyor. Çevre Koruma Dairesi, müşterilere her gün su tüketiminin izlenebilmesi için büyük ölçekli bir Otomatik Sayaç Okuma Sistemi kullanıyor. New York ayrıca çöp miktarını ölçen ve düzenli olarak atık toplama planı sağlayan güneş enerjili akıllı atık kutuları kullanmaya başladı.  Çevresel konulardaki yeniliklere ek şehirdeki en büyük problemlerden biri de trafik. New York’ta sürekli sıkışan belli noktalar için geniş bir sensör ve kamera ağı kurulmuş ve ilk yapılan çalışmalar sayesinde şehir içi trafikte geçen sürenin %10 azaldığı raporlanmıştır.

Akıllı Şehirlerin bir diğer konusu olan güvenlik açısından da New York boş durmamış ve suç izleme konusunda şehrin belirli noktalarına “akustik silah sesi izleme sistemi” kurmuştur. İlk hedefleri 2025 yılında dünyanın en büyük ve hızlı Wi-Fi ağına sahip olmak.

Londra

Londra’yı akıllı şehir yapan stratejiler az önce okuduğumuz New York’tan biraz farklı. Greater London Authority, devletin dijital katılım sözleşmesini 2016 yılında imzalamıştır. Sözleşmenin amacı ise internet erişimi olmayan insan sayısını her yıl %20 oranında azaltmaktır. Ayrıca Londra, 150 noktada yüksek hızda internet sunan Birleşik Krallık’taki en hızlı ücretsiz Wi-Fi’yı hayata geçirmiştir.

Araştırmak isteyenler için Kraliçe Elizabeth Akıllı Olimpiyat Parkı Projesi, The Crystal Projesi gibi projelerle akıllı teknolojilerin kullanıldığı ve iş, eğitim, dinlenme ve yaşam alanları oluşturulmuştur. Bu projelerdeki ana amaç kişilerin konforunu düşünmenin yanında doğayı koruyan alanlar oluşturmaktır. Örnek vermek gerekirse; The Crystal Projesi akıllı enerji ve su tasarruflu teknolojiler ile donatılmıştır. Binalar sürdürülebilir malzemelerden üretilmiş ve binalarda kullanılan enerji güneş enerjisi ve topraktan pompalı ısıtma sistemlerinden sağlanmaktadır.

Dünyanın En Akıllı 5 Şehri 2

Enerji yönetimine yoğunlaşan Londra, karbon ayak izini ve serbest emisyonu azaltmak için ulaşımda da bir proje geliştirmiş ve RV1 hidrojen otobüslerini şehir içinde toplu taşımaya açmıştır.

Singapur

Doğal kaynak açısından fakir olmasına rağmen teknoloji trendlerinin takip edilmesi ve yeni teknolojilere öncülük etmesiyle bilinen Singapur “Geleceğin Akıllı Adası” olarak tanımlanıyor. 2014 yılında başlatılan “Smart Nation” programı sayesinde şehir, en yeni teknoloji trendlerinin kullanıldığı bir şehir haline geldi. Hız kameraları kullanılarak insan davranışındaki kalıpların veri analitiği yapılarak kentte hız yapanların yakalanması, yalnız yaşayan yaşlıları izlemek için evlerine hareketli sensörler yerleştirilmesi, hareket durduğunda, yaşlı kişinin kontrol edilmesi için sağlık kuruluşuna bilgi aktarılması gibi birçok uygulamalarla Singapur, akıllı şehir teknolojisinde küresel bir lider olma yolunda büyük adımlar atmaktadır. Yaşlılara ve engellilere dağıtılan özel kartlar sayesinde, yaya geçitlerinde karşıdan karşıya geçişlerinde trafik ışıklarının daha uzun süre yanması sağlanmıştır.

Dünyanın En Akıllı 5 Şehri 3

Smart Nation proramı kapsamında Singapur’un gerekli görülen her yerine yerleştirilecek olan sensör ve kameralar sayesinde toplanacak verilerle şehir devleti içerisindeki halka açık alanların temizliğinden kayıtlı tüm araçların çizdikleri rotalara kadar her şey izlenebilecek ve kuralları ihlal edenler takip edilebilecek, patlama vb. durumda toplumun davranışları ve bulaşıcı hastalıkların nasıl yayıldığı analiz edilebilecektir.

Ayrıca bu program kapsamında şehrin dört bir yanına yayılmış sensörlerden meydana gelen bir ağ oluşturulması ve bu ağ sayesinde elde edilen verilerle şehrin bir simülasyonunun oluşturulması planlanmıştır. Bu sayede, yapılacak değişikliklerin şehir üzerinde nasıl bir etkisi olacağı önceden tahmin edilebilecek. Yöneticiler bu simülasyon sayesinde trafik sıkışıklıklarını önlemek için otobüs rotalarını değiştirebilecek, yeni binaların rüzgar düzenini nasıl etkileyebileceğini öngörebileceklerdir.

Kopenhag

Kopenhag, dünyanın en yeşil başkenti unvanına sahip şehirdir. 2025 yılında karbon salınımını sıfırlayan ilk başkent olmayı hedefleyen Kopenhag, en düşük karbon salınımına sahip büyük şehirler arasındadır. Bu şehirde ev-iş arası düzenli yolculukların %40’ı bisikletlerle yapılmaktadır. E-bisiklet uygulaması sayesinde trafik ve hava kalitesine ilişkin gerçek zamanlı veriler toplanmakta ve toplanan veriler paylaşılmaktadır. Sağlık ve belediye hizmetleri için akıllı uygulamalar geliştirilmiştir. Ayrıca Smart Parking Projesi ile park yerlerinde sensörler kullanılarak akıllı telefon uygulamalarıyla sürücülere hızlıca açık park yeri tanımlanıp kentin önemli bölgelerinde trafik yoğunluğu azaltılmaktadır.

Smart Water ve Smart Waste Projeleri ile sel baskınlarının önlenmesi ve çöp konteynırlarının doluluk oranlarının tesbiti yapılarak hem çevreci hem de maliyet azaltıcı uygulamalar hayata geçirilmiştir.

Bu bilgilere ek Kopenhag musluk suyunu içme suyu olarak kullanabilen ender şehirlerden biri ve şehirdeki elektrik tüketiminin %22’si rüzgar türbinlerinden sağlanıyor.

Dünyanın En Akıllı 5 Şehri 4

Seul

SMG i (Seoul Metropolitan Government) 2013 yılı temmuz ayında, 11 kategoride 60 gerçek zamanlı hizmet (otobüs ve metro faaliyetleri, kültürel etkinlikler, iş imkânları, gayrimenkullere ilişkin bilgiler, kamu hizmetleri vb.) sunan “Mobile Seoul” internet sitesini faaliyete geçirdi. SMG 2020 yılı sonuna kadar başkent boyunca ince toz, trafik ve diğer yaşamlarla ilgili bilgi toplamak için 50.000 Nesnelerin İnterneti (IoT) akıllı sensörü kuracağını duyurdu. Buna ek olarak, bu yıl şehir, vatandaşların halka açık otoparkın kullanılabilirliğini kontrol etmelerini sağlamak için IoT sensörlerini kullanan ortak bir park hizmeti de sunmayı planlıyor.

SMG vatandaşların geri bildirimde bulunmaları için uygun bir ortam oluşturmak amacıyla ayrıca sosyal medya hesaplarının 44 tanesi ile “Seoul Smart Complaint App” ve vatandaşları acil durumlar hakkında alarma geçiren “uSeoul Safety Service” hizmetlerini entegre eden bir sosyal medya merkezi faaliyete geçirmiştir.

Hükümetin amacı, diğer şehir uygulamaları arasında hükümete iletilmesi gereken konularda coğrafi etiketlemeye imkân veren “FixMyStreet” ve vatandaşların şehre ilişkin sorunlara fikir önermelerine izin veren “Oasis” uygulamalarını hayata geçirmektir. Halihazırda yaklaşık 500 fikir, politika değişimlerine dahil edilmiştir.

Türkiye’de Akıllı Şehir Var Mı?

Bu soruyu sorduğunuzu duyar gibiyim. Henüz bu listeye dahil edilecek entegre bir akıllı şehir sistemine sahip bir şehrimiz yok. Ancak 2000’li yıllardan itibaren gerek kalkınma planları ve programlarında gerekse farklı politika ve strateji belgelerinde akıllı kentlere ilişkin bazı hedeflerin belirlendiği görülmektedir. 10. Kalkınma Planı, Yıllık Programlar, Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları, 2003-2023 Strateji Belgesi-Vizyon 2023, Bilgi Toplumu Stratejisi Ve Eylem Planları en çok dikkat çekenlerdir.

Birçok proje için ilk adımlar mevcut teknolojilerle büyük şehirlerde atılmış durumda. Yenilenebilir enerji kaynakların desteklenmesi, sıfır atık projesinin devreye alınması, akıllı sulama, aydınlatma, sayaç okuma sistemlerinin kurulması ile Türkiye de akıllı şehirler platformunda yerini almaya hazırlanıyor.

Kaynakça: 1, 2, 3, 4, 5

Editör: Berfincan Doğan