Fotoğraf veya fotoğrafçılıkla ilgileniyorsanız ve hala Abdullah Biraderler’ den haberiniz yoksa, bu yazı tam size göre…

Yaklaşık 100 sene önceki İstanbul’da gezintiye çıkmak ister misiniz? Henüz köprülerin olmadığı Boğaz’a, kayıklara, kayıkhanelere, at arabalarına, seyyar kahvecilere ve hatta sultanlara tanıklık etmek… Bütün bunlara ulaşmanızı döneminin en ünlü fotoğraflarından üç kardeş sağlıyor: Abdullah Biraderler!

Abdullah Biraderler Kimdir?

1826’da tarihteki ilk fotoğrafı evinin önünden sekiz saatlik bir pozlama sonrası çeken mucit Nicephore Niepce’in başlattığı fotoğrafçılığın İstanbul’daki gelişiminin en büyük mimarlarından bahsedeceğim: Abdullah Biraderler. Ermeni asıllı Kayserili sarraf Mikayel Abdullahayan’ın oğulları Viçen, Kevork ve Hovsep’ in ticari adıdır Abdullah Biraderler. 19.yy Osmanlı’sına ve İstanbul’un o dönemde çekilmiş hemen her fotoğrafına imzalarını atmışlardır. Kırım savaşı sırasında bir Alman generalin yanında İstanbul’a gelen kimyager Rabach, burada bir fotoğraf atölyesi kurar. Bu atölyede Abdullah Biraderler’den en büyüğü olan Viçen rötuş yaparak fotoğrafçılığı öğrenmiştir. Daha sonra kardeşi Kevork’u da yanına aldırır. Ustalarının ülkesine dönmesinin ardından çalıştıkları atölyeyi devralırlar. Kısa bir süre sonra iki kardeş fotoğraf tekniğinin inceliklerini öğrenmek için dönemin sanat merkezi Paris’e giderek eğitim alırlar. Döndükten sonra çalışmalarıyla sanat çevrelerinin dikkatini çeken kardeşler kısa sürede başarıdan başarıya koşacak markalarını kurarlar: Abdullah Freres (Abdullah Biraderler)

Bu ün bir süre sonra Sultan 2.Abdülmecid’in kulağına gider. Kardeşler o kadar çok konuşulur ki sultan onlara poz verir ve böylece Osmanlı tarihinde fotoğrafını çektiren ilk halife olur. Abdullah Biraderler de padişahı görüntüleyen ilk fotoğrafçılar!

Eski İstanbul'un Fotoğrafçıları 1
Sultan 2.Abdülmecid

Daha sonra, Sultan Abdülaziz’in hükümdarlığı döneminde kendilerine “Ressam-ı Hazreti Padişahi” yani padişahın hususi fotoğrafçısı denir. Bu ünleri sayesinde sarayda kalmayı başarırlar ve öyle ki Abdülaziz’den sonra II. Abdülhamid döneminde de saray fotoğrafçılığını sürdürürler.
Saray’dan gördükleri bu ilgi ve himaye karşısında 1876’da Müslüman olarak Abdullah Bira­derler adını aldılar. Abdülhamid’in emriyle imparatorluğun her köşesini fotoğraflamıştır kardeşler. Bu da bizim döneme tanıklık etmemizi sağlayan çok önemli bir olaydır. Fotoğraf albümünün hazırlanması için Topkapı Sarayı tamamen boşaltılmış Dolmabahçe, Yıldız gibi saraylara taşınılmıştır. Topkapı’da ise yalnızca görevliler kalmıştır. Toplam 64 fotoğrafın yer aldığı albümde, fotoğraflara bakarken geçmişin bugüne sirayet eden taraflarını görmeyi mümkün kılar. Aynı yapıların bir zamanlar bambaşka bir halde nefes aldığını görürsünüz. Tarih nefes almaya devam ediyordur nefes aldıkça yaşlanıyor ve fotoğraftakilerden başka bir hal alıyor olduğunu görürsünüz. Bir manada size zamanlar arası yolculuk yaptırır bu fotoğraflar.

Sınırları Aşan Ün

Fotoğrafa son derece meraklı olan II. Abdülhamid’in Amerikan Ulusal Kütüphanesi’ne önemli bir fotoğraf koleksiyonu hazırlatmıştır. 51 albüm ve 1819 fotoğrafın yer aldığı bu koleksiyona Abdullah Biraderler 1292 fotoğrafı içeren 35 albümle katkı sunmuşlardır. Biraderler Büyük Britanya kralının, Alman ve Avusturya-Macaristan imparatorları gibi pek çok önemli şahsiyetin de fotoğraflarını çekme şansı bulur. Ancak çektikleri portreler arasında en ilginci Mark Twain’e ait olanıdır. Mark Twain’in o meşhur portresini gemi yolculuğuyla yolu İstanbul’a düştüğü zaman çekmiştir Abdullah Biraderler.

Eski İstanbul'un Fotoğrafçıları 2
Mark Twain

Başarının Karşılığı: Ödüller

Fransız Fotoğraf Birliği’ne katılan Abdullah Biraderler bu çabalarına karşılık 1892 yılında kahramanlık sembollerinden dördüncü sınıf Osmaniye ve Abdülmecid döneminde tasarlanan üçüncü sınıf Mecidiye nişanlarıyla ödüllendirildiler. Kevork, Hovsep, Mısır Hidivi Tevfik Paşa’nın davetlisi olarak Kahire’ye giderler. İki kardeş bir süre burada fotoğrafçılık yaptıktan sonra İstanbul’a döner. Ancak işler yolunda gitmemeye başlar. 1899’da ünü Osmanlı sınırlarını aşan Stüdyo Abdullah Biraderler ’in stüdyosun satılır. Stüdyonun satılmasından kısa bir süre sonra kardeşlerin en büyüğü Viçen hayatını kaybeder. İstanbul Maçka’ya defnedilen Viçen’in mezar yeri kaybolduğu için tam yeri bilinemiyor.

Eski İstanbul'un Fotoğrafçıları 3

Siyah-beyaz bir dünyaya bakmamızı sağlayan Abdullah Biraderler’ in fotoğrafçılık hikayesi böylelikle son buldu.

Şimdi sizleri eski İstanbula, nam-ı diğer Konstantinopolis’e götürecek bir kaç fotoğrafla baş başa bırakıyorum.

Eski İstanbul'un Fotoğrafçıları 4
Eski İstanbul'un Fotoğrafçıları 6
Eski İstanbul'un Fotoğrafçıları 7

Kaynaklar:

http://sosyolojisi.com/abdullah-biraderler-kimdir-hayati-ve-eserleri-hakkinda-bilgi/48977.html



http://tarihvemedeniyet.org/2013/12/ressam-hazret-padisahi-abdullah-biraderler.html

https://cdnp.flypgs.com/files/PGS-MAG/PEGASUS_SUBAT_2019__PAD.pdf