Yapay Zeka Çağı’na girerken gelecekte artacak işsizliğe nasıl çözüm bulacağız? İşte Silikon Vadisi’ndeki çoğu girişimcinin cevabı: evrensel temel gelir.

UBI’ın kapsamı konusunda tartışmalar devam etse de genel tanımı gelirinin ne olduğuna bakılmaksızın devletin herkese belli bir miktar para vermesi. İlk aşamada kulağa gerçekleştirilemeyecek bir hayal gibi geliyor ama araştırmalara bakılırsa uygulanması imkansız değil. Peki girişimciler UBI’yı neden destekliyor? UBI gelecekte yapay zekanın yol açacağı işsizlik sorunu için bir çözüm olabilir mi?

Eşitsizlik şu an arttığı gibi artmaya devam ederse nefret suçları önlenemeyecek bir boyuta ulaşabilir. İnsanların güvende olmadığı bir dünyada da ekonomik sürdürülebilirlik pek mümkün görülmüyor.

‘İnsanları işe gitmeleri için evsizlik ve yoksullukla tehdit etmeye gerek yok. UBI gelirin sıfırdan başlamadığı bir kapitalizm.’ – Widerquist, Georgetown Üniversitesi’nde Doçent ve evrensel temel gelir savunucusu

girişimcilik

Girişimcilik Artacak

Silikon Vadisi’nin UBI’ı desteklemesinin daha özel bir sebebi var. Temel gelir sağlandığında insanların risk almayı göze alabileceğini ve girişimciliğin artacağını düşünüyorlar. Silikon Vadisi’nden UBI’yı destekleyen isimler arasında Elon Musk, Mark Zuckerberg, Facebook kurucu ortağı Chris Hughes ve Virgin Grup CEO’su Richard Branson var.

kanada

Test programlarının yapıldığı ülkeler arasında Finlandiya ve Kanada öne çıkıyor.

UBI ile ilgili itirazlar oldukça fazla ancak savunucuları araştırmaların tersini gösterdiğini iddia ediyor. İnsanların tembelliğe teşvik edileceğini söyleyenler var ancak 1970’lerde Kanada’da bu sistem test edildi. Temel gelirden sonra çalışmayı bırakan insanlar bunu çocuklarına bakmak için tercih etti. İşsizlik ve geçinememe korkusu olmadığında insanlar hayallerini gerçekleştirmeye yöneldi. Kimisi üniversiteye döndü ya da bulduğu ilk işe girmek yerine kendini tatmin edecek bir iş aramaya başladı.

10 yıl önce Amerikanların %12’si UBI’yı desteklerken günümüzde bu oran %48’e ulaştı.

İş insanlara hala sosyal statü ve anlam vermeye devam edeceği için çoğunluk kolay kolay işini bırakmayacak çünkü bu sizin toplumun bir parçası olmanızı sağlıyor. Peki tüm sosyal yardımlar kesilir ve hepsi evrensel temel gelir için devlete verilirse bu otoriterleşmenin önünü açar mı? Temel gelir metropoldeki kiralar için yetersizken küçük yerlerde daha iyi standartlara sahip olunacağından göçü arttırabilir ve bu zenginle fakir arasındaki uçurumu daha da açabilir.

Ülkelere göre evrensel temel gelirin desteklenme oranları
Ülkelere göre evrensel temel gelirin desteklenme oranları

Her Ülke İçin Durum Farklı

Sistemin uygulanabilirliği ülkeden ülkeye değişiyor. Kültürel değerler, devletin yoksullara şu an yaptığı yardım programları gibi konulardan etkileniyor. Ayrıca devletin ne kadar vergi aldığı ve bunlarla nereye yatırım yaptığı da ayrı önem taşıyor.

Nasıl Finanse Edilecek?

Temel geliri gerçekleştirmenin en kolay yolu sosyal yardımları tamamen kesmek ve buna ayrılan finansmanı temel gelire aktarmak. Diğer bir yol da zenginlerden daha çok vergi alınması.

Savunucular temel gelirin düşünüldüğü kadar maliyetli olmadığını söylüyor. Bu program uygulandığında gayri safi yurt içi hasılanın %12 artması bekleniyor çünkü fakir insanların daha çok harcamaya yöneleceği ve piyasadaki talebin artacağı öngörülüyor.

Karar Sizin

Evrensel temel gelir iyi bir fikir mi değil mi hala bilmiyoruz. Daha çok araştırmaya ve uygulama denemesine ihtiyaç var. Cevap verilmesi gereken çok soru da var. Ne çeşit bir temel gelir sistemi inşa etmek istiyoruz? Bunun gelirini nasıl sağlayacağız? Yoksulluğu azaltmak ve stresten kurtulmak için nelerden vazgeçmeye hazırız?

Siz bu soruların cevabını düşünürken Silikon Vadisi bu konunun üstüne gidecek gibi duruyor.

Kaynaklar

1, 2, 3