Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra teknolojik gelişmeler ve elektriğin getirdiği artan potansiyel birçok kişinin gelecek 100 yıl ile ilgili tahminlerde bulunmasını sağladı. 1900’lerin başındaki fütüristler, teknolojide insan yaşamını daha iyi hale getirecek inanılmaz bir patlama olacağını tahmin ediyorlardı.

Fransız sanatçı Jean-Marc Côté’ye 1899’da sorulan soru buydu. Côté ve ekibi, Paris’teki 1900 Dünya Fuarı (Exposition Universelle) için 2000’lerde dünyanın nasıl görüneceğine dair görüntüler içeren bir dizi kart oluşturmakla görevlendirildi. 

Zamanın fütüristleri, 100 yıl sonrası için hayal ettikleri geleceği tasvir ettiler. Projeyi başlatan tütün ürünleri şirketinin amacı ürün kutularına geleceğin tasvir edildiği bu kartları yerleştirmekti ancak kartlar dağıtılamadan şirket iflas etti ve az sonra göreceğiniz muhteşem kartlar baskı dışı kaldı.

Ta ki 1986’da bilimkurgu yazarı Isaac Asimov’un 87 Gelecek Kartı’nı yeniden keşfedip Future Days kitabında yorumlarla birlikte yayımlayana kadar…

gelecek

19. yüzyıl sanatçıları, zamanın mevcut kısıtlı teknolojileri ile kendi hayal dünyalarını harmanlayarak aşağıda ilginizi çekebileceğini düşündüğüm gelecek yüzyıl kartlarını resmetmişler. Kısıtlı teknolojiler diyorum çünkü zamanın teknolojilerini düşündüğümüzde henüz hava yolu taşımacılığı zeplinlerle yeni yeni gerçekleştiriliyor, telefonun icadı oldukça yeni, hatta dikiş makinası bile daha yeni icat edilmiş.

O zamandan bu zamanı öngörmüş bazı doğru tahminleri kartlar üzerinde bakalım sizler de yakalayabilecek misiniz? Daha fazla laf kalabalığı yapmadan sizi 19. yüzyıl fütüristlerinin gözünden 2000 yılına götüreyim.

1. Tahmin: Eğitim Sistemi

Yıl olmuş 2020 ama ülkemizin en büyük problemlerinden biri de eğitim sistemindeki sıkıntılar. 19. yüzyıl fütüristleri eğitim sistemindeki sorunları çözmenin yolunu bulmuş gibi gözüküyor. Kitap öğütücüye bağlı kulaklıklar sayesinde öğrencilerin bilgiye doğrudan maruz kalması sağlanıyor gibi görünüyor. Peki bu hayale ulaştık mı? Sesli kitapları düşündüğümüzde sanırım ulaştık. Ne kadar doğru bir eğitim sistemi olduğuysa tartışılır.

görünüş

2. Tahmin: İletişim – Etkileşim

Graham Bell’in icat ettiği iletişim aracı olan telefonlarla, günümüzde herkesin cebinde olan ve aynı adla anılan cihazların (telefonun) herhangi bir bağlantısı olmadığını düşünüyorum çünkü şu an telefon dediğimiz araçla yolumuzu buluyoruz, günlük attığımız adım sayısını görebiliyoruz, fotoğraflar, videolar çekerek dünyanın öbür ucundaki bir insanın görebileceği bir sosyal medya ortamında paylaşabiliyoruz. Graham Bell telefonu icat ederken bunları tahmin edebilir miydi? Emin değilim ama Fransız sanatçılar görüntülü görüşmeyi tahmin etmiş gibi görünüyor. Henüz telefon boyutlarını küçültememiş olsalar da çizimde bir icadı daha tahmin ettiklerini görüyoruz: projeksiyon cihazı. Vizyonları beni heyecanlandırdı.

tahmin

İletişimde görüntülü görüşme ön görülmüş olsa da elektronik posta henüz düşünülememiş zannediyorum. Hala postacılar var ve onlar da tabi ki uçuyor. Aslında bu bana mobilitede droneların kargo teslimi yapmasını hatırlattı. Belki de öngörüleri posta değil kargo şeklindedir ve biz henüz o geleceğe ulaşamamışızdır.

Geçmişteki Gelecek 1

3. Tahmin: Ulaşım

Birçoğumuz araçlarımızla trafikte sıkışıp kalıyoruz. Yeni yollar, köprüler, otobanlar, deniz altından giden tüneller yapıldı ama büyük şehirlerin trafik sorunu hala çözülemedi. Bu sorunumuza da kanat çırpan taksilerle çözüm bulmuş gözüküyorlar. Hatta bu taksilere uygun istasyonlar bile resmetmişler. Yani temel ulaşım şeklimizin hava yoluyla olacağını öngörmüşler. Bugünün taksileri o zaman da sarıymış.

Geçmişteki Gelecek 2

Fütüristler tarafından ulaşıma çözüm bulunmuş, 2000’li yıllara gelinmiş ama hala medeniyetten uzak ve kurallar olmadan yaşayabilecek bir toplum olacağımıza inanmamışlar sanırım ki hala uçan araçlar için yarasa kanatlı uçan polisler resmetmişler.

Geçmişteki Gelecek 3

4. Tahmin: Seyahat Edebilen Konutlar

Hemen aklınızı karavanlar geldi, biliyorum. Bu tarz mobil evler hayatımıza pandemi ile birlikte daha çok girdi. Birçoğumuz tatilini daha güvenli geçirmek için karavan satın aldı veya kiraladı ama Fransızların aklındaki sanırım bir konuttan fazlası. Onlarınkini bir ev olarak kullanıldığı gibi seyahat edebilen kafeler, publar olarak da düşünebiliriz. Ayağınıza gelen eğlence mekanları size de cazip gelmedi mi?

Geçmişteki Gelecek 4

5. Tahmin: Otonom Üretim Ve Tarım

Bakalım Sanayi’nin gelişimi ile ilgili neler hayal etmişler. Bir otomotiv fabrikasına daha önce hiç gitmiş miydiniz? Otomobillerin üretiminin yarısından çoğu otonom robotlar tarafından yapılıyor. Birçok üretim sanayinde de bu robotların kullanıldığını biliyoruz. 19. yüzyılda binaların, şu an fabrikalarda kullanılan robotların neredeyse tıpatıp aynısıyla inşa edildiğini görmüş olmak, bana günümüz teknoloji geliştiricilerinin Fransız sanatçılardan kopya çektiklerini düşündürmüyor değil. Ama günümüz teknolojilerine bakılacak olduğunda bir binayı 3D (3 boyutlu) yazıcılar sayesinde inşa edebilecek olduğumuz gerçeği de bizlerin hayal gücünün üzerinde bir teknoloji ile karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor.

Geçmişteki Gelecek 5

Ayrıca Fransız sanatçılar, çiftçilerin tarlaları sürmesine yardımcı olacak robotların toplum üzerinde nasıl daha büyük bir etkiye sahip olacağını hayal etmiş görünüyorlar. Üstelik ta o zamandan fosil yakıtlardan uzaklaşmış ve elektrikli araç kullanımına başlamış görünüyorlar.

Geçmişteki Gelecek 6

6. Tahmin: Güzellik Ve Bakım

Ladieees and Gentlemeeen, Fransızlar güzellik ve modanın duayenleri. Tabi ki o zaman da bu konularda geleceği düşünmüşler. Dikiş makineleri yeni icat edilmişken ve henüz makyaj malzemeleri şu an ki kadar çeşitli değilken bakın neler düşünülmüş.

Öncelik hanımların tabi ki… Hepimizin hayalidir, biz otursak da biri bizi güzelleştirse. Şu an evlerinizde bir güzellik uzmanı robotu olduğunu düşünün, harika değil mi? Bence de.

Geçmişteki Gelecek 7

Erkekler ise evlerinde değil berberlerde aynı lükse sahip olabilecekler gibi görünüyor gelecek kartlarına bakıldığında.

Hala o döneme ait kıyafetlere bayılıyoruz. Dönemin şartlarına göre çok özenli ve çok şık görünüyorlar. Kıyafetlerin bu kadar güzel oluşunun sebebi belki de kişiye özel dikilmesidir. Seri üretimi hayal edip etmediklerini anlayamıyorum kartpostallardan ancak kişiye özel dikimin otomatikleştiği çok net görünüyor. Henüz kişiye özel bir kıyafetin bu kadar çabuk hazırlanabilmesi bizim teknolojilerimizle mümkün değil ancak popülasyonun artması ile seri üretim konusunda tekstil alanında çığır açtığımızı söyleyebilirim.

Geçmişteki Gelecek 8

7. Tahmin: Toplu Taşıma

Şimdi göreceklerinizi hiç hayal edebileceğimizi düşünmüyorum. Oldukça enteresan bir hayal gücünün ürünü bence. Belki de o dönem zeplinlerin var olması sebebiyle bu tahmin yapıldı. Zeplinlere benzeyen balonların havalandırdığı kayıklarla şehrin semalarında gezebileceğimiz hayal edilmiş. Şu an ise dünya turu yapabildiğimiz büyük seyahat gemileri mevcut, bu kartpostalın bende çağrıştırdığı algı da bu.

Geçmişteki Gelecek 9

Bir de at arabalarının yerini bir balina otobüsü almış görünüyor. Balinaların boyutları sebebiyle ve nedendir bilinmez ama deniz altının 2000’lerde birçok amaca hizmet edeceğini düşündüklerinden toplu taşımada da ulaşım yolu olarak seçmişler. Görünüşü de tıpkı yukarıdaki uçan gemiye benziyor.

Geçmişteki Gelecek 10

Günümüze en yakın tahminleri ise elektrikli trenler ve tren istasyonları. Trenler oldukça modern ve bence konforlu görünüyorlar ama hala sandıklarda eşya taşımaları gözümden kaçmadı.

Geçmişteki Gelecek 11

8. Tahmin: Spor

Dediğim gibi, birçok aktivitenin su altında yapılacağını hayal etmişler. Belki de Fransız sanatçılar, Deniz Altında 20.000 Fersah adlı romandan etkilenerek deniz altının insanların günlük yaşamlarının bir parçası olacağına inanmışlar. Deniz atı yarışları, kriket gibi sporların deniz altında yapılacağını düşünmelerinin sebebini ve günümüzde deniz altıyla ilgili araştırmaların hala yetersiz olmasının sebebini merak ediyorum. Deniz altı hala gizemini koruyor.

Geçmişteki Gelecek 12

Deniz altında bile bu kadar şık olmaları Fransa’nın görsel zevklerine ne denli önem verdiğini gösteriyor bence.

Geçmişteki Gelecek 13

9. Tahmin: Kültür – Sanat

Her şeyi düşünmüş de kültür – sanatı düşünmemiş olamazlar tabi ki. Bir müzikalde orkestranın bir kişi tarafından yönetildiğini ve enstrümanların hayaletler tarafından çalındığını düşünün. Şaka şaka, hayaletler yok ama tüm enstrümanlar tek bir ana cihaz ve o cihazın yöneticisi tarafından yönetiliyor. Aslında bu görseli günümüzdeki bir teknolojiye benzetemiyorum çünkü her enstrüman özeldir. Her ne kadar elektronik müzik konusunda teknoloji ilerlese de bazen köklerimize ve insanı insan yapan sanatsal yanımıza dokunmamalıyız.

Geçmişteki Gelecek 14

10. Tahmin: Temizlik

Bunu sona bıraktım hanımlar. Daha elektrikli süpürge yokken neler düşünülmüş görün istedim. Otomatik bir ev temizleyicisi… Sadece günümüzdekinden biraz daha büyük gibi.

Geçmişteki Gelecek 15

Geleceği hayal etmek “ilerleme” için hayati bir önem taşır çünkü bu; teknolojik ilerlemelerin, insanları diğer canlılardan ayıran, fikirleri gerçeğe dönüştürmeye yönelik bilinçli çabaların bir sonucu olduğu anlamına gelir. 

Yukarıdakiler 87 Gelecek 100 Yıl Kartı‘nın yalnızca bir kısmı… Uçarak yangın söndüren itfaiyeciler, mikroorganizmaları görmeye yarayan projeksiyonlar, sesli cihazların daktilolara aktarılması ve daha niceleri.

Gelecek hayallerini kurarken mevcut şartlarımızı ve yaşadığımız dönemi baz alıyor olmamız bizleri kısıtlıyor olabilir. Fransız sanatçıların da önlerinde Jules Verne gibi bir örnek olmasına rağmen onlarca fotoğraf arasında dikkatimi çeken şu oldu: Hiç uzayla ilgili bir gelecek hayalinin olmayışı. Yine de bu, onları dönemlerinin harika fütüristleri olmaktan alıkoyamaz.

Kaynakça: 1, 2, 3

Editör: Berfincan Doğan