Bir çocuğun hayatında önemli bir yere sahipseniz, yaşamı öğrenme süreçlerinde onunla duygusal bağlantı kurmaya büyük önem vermelisiniz. Çünkü küçük bir çocuk da olsa, hiçbir insan mekanik değildir ve tüm öğrenme süreçlerinde duygusal bağlantıya ihtiyacı vardır. Bu duruma disiplin de dahildir.

Disiplinin Hedefi Ne Olmalıdır?

Disiplinin asıl amacı cezalandırmak değil, öğretmektir. Bir şeyleri öğretirken, sadece anlık sonuçlara ulaşmak yerine uzun süreli ve ilişkisel hedeflere ulaşmayı tercih etmek, anlamlı öğrenmeyi mümkün kılar.

Bu noktada disiplinin 2 ana hedefi olduğunu söyleyebiliriz. Birinci hedef, doğru şekilde davranmaya yönlendirmektir. İkinci hedef ise, mutlu, başarılı, kibar, sorumluluk sahibi, öz disiplinli, erdemli insan yetiştirmektir.

disiplin

Bir insanı doğru şekilde davranmaya yönlendirmenin birçok yolu vardır. Ancak onun yaşamına etki edecek şekilde ikinci hedefe ulaşmanın neredeyse tek yolu, onun duygu dünyasındaki doğru bağlantıyı yakalayabilmektir.

Doğru Duygusal Bağlantı: Tepkisellikten Kavrayışa Geçiş

Etrafında olan olaylarla ve hissettiği duygularla baş etmede zorluk yaşayan çocuk, yaramazlık yapmaya başvurur. Kendilerini kontrolsüz hissettikleri durumlarda, onların içsel fırtınalarını dindirmek için sakinliğinizi korumalısınız. Çünkü böyle durumlarda çocuk, doğru olanın ne olduğuyla ilgilenmez, tepkisel davranır.

Tepkisellikten kavrayışa geçmeden önce, kendinize şu soruları sorabilirsiniz; “Beni duymaya, öğrenmeye, anlamaya hazır mı?”

Doğru bir duygusal bağlantı olmadan hiçbir şeyi duymaya, öğrenmeye ve anlamaya hazır olmayan çocuğunuza “Sakinleşene kadar ve mutlu hissedene kadar yanıma gelme” diyerek, bir de bilinçsizce düşünme zamanı uygulamanız, küçücük çocuğunuzun içsel sıkıntısını daha çok arttıracaktır. Üstelik size en çok ihtiyaç duydukları anlar, duygusal kontrolsüzlük yaşadıkları anlardır.

Geliştiren Disiplin-1: Duygusal Bağlantı 1

Sözsüz fiziksel temas, empatiyi yansıtan ifadeler, dinleme isteğinizi gösterebilmeniz, o anda koşulsuz olumlu bakışa sahip olabilmeniz çok önemlidir. Tüm bunları yaparken kibar ve sevecen olmalısınız, ses tonunuzu sakinleştirmelisiniz. İletişim kurarken tam göz hizasında değil, onun göz hizasının hemen altından çocuğunuza bakmanız da kurduğunuz bağlantıyı sağlamlaştıracaktır. Bunun için çocuğunuza doğru eğilmeniz ya da onu yüksek bir yere oturtmanız gerekebilir.

Disiplinde Duygusal Bağlantının Beyni Yapılandırması

Tepkisellikten kavrayışa geçişi sağlarken çocuğunuzu duygusal açıdan rahatlattınız, yaramazlık yaptıklarında dahi yanında olduğunuzu hissetti. Kendisinin hissedildiğini hisseden çocuğunuz, tepkiselliğine neden olan alt beyni ile henüz gelişmekte olan prefrontal korteksi arasında zihinsel merdivenlerine bir basamak daha ekledi. İzninizle sizi tebrik ediyorum 🙂 Yaşamı boyunca kullanacağı bu yeni basamak, aynı zamanda bir dahaki disipline etme durumlarını da daha kolay yönetebilmenizi sağlayacaktır. 

Geliştiren Disiplin-1: Duygusal Bağlantı 2

Disipline Ederken İlişkinizin Derinleşmesi

Çocuğunuzu disipline etme anları, aynı zamanda çocuğunuzla ilişkinize ne kadar değer verdiğinizi gösterebilmeniz için bir fırsattır. Şikayet eden, öfkelenen, mızmızlanan çocuğunuzla bağlantı kurabildiğinizde; koşulsuz sevginizi ve desteğinizi fark edecek, size ve ilişkinize olan güveni artacaktır. Zor durumlarda sakin ve sevecen olabilmenin kolay olmayabileceğini tahmin edebiliyoruz. Ancak unutmayınız, çocuğunuzla ilişkiniz hayatınızdaki her şeyin merkezinde olmalıdır.

Geliştiren Disiplin-1: Duygusal Bağlantı 3

Duygusal Bağlantılar Çocuğunuzu Şımartmaz

Bir çocuk üzgünken veya kontrolden çıkmışken onunla bağlantı kurabilmek; onun isteğine boyun eğmek ve istenmeyen davranışı pekiştirmek değil, ihtiyacını gidermektir. Unutmamak gerekir ki, bir çocukla çok fazla duygusal bağlantı kurmak ve sevgi göstermek onu şımartmaz.

Şımartmak, hiçbir sınır koymaksızın aşırı düşkünlük ve övgüyle, karaktere ve davranışa zarar vermektir. Aşırı korumacı ebeveynler, bu hataya düşebilirler. Bu şekilde büyüyen çocuklar küçük neşe anlarının ve kendi dünyalarını yaratma başarısının değerini bilmekte zorlanabilirler. Büyüdükçe daha fazla mutsuzlaşabilirler. Oysa ki, küçük şeylerden bile mutlu olabilmenin, hayat önümüze ne çıkarırsa çıkarsın üstesinden gelebileceğimize inanabilmenin ve bir bakıma bağımsız hissedebilmenin değeri paha biçilemezdir.

Disiplin Anlarında Duygusal Bağlantı İçin Temel Prensipler

 ●Disiplin anlarında ilk kilit noktamız, tepkiselliği önlemektir. Çocuğunuza öfkeli bir bakışla bakmak, “bırak onu! , hemen kes şunu!” gibi ifadeleri korkunç bir ses tonuyla söylemek gibi şiddetli tepkiler; çocuğunuzun duygularını daha da yoğunlaştıracaktır. Sinirlenmenizi engelleme çabasıyla kendi duygularını devre dışı bırakacak, karşı karşıya kaldığı yüksek strese yanıt olarak, minik kalbi küt küt atacaktır.

Geliştiren Disiplin-1: Duygusal Bağlantı 4

Oysa ki, yüksek stres anlarında, birinin sevecen bir dokunuşunu hissettiğimizde; beynimiz oksitosin gibi güzel hormonlar salgılar, kortizol seviyemiz düşer. Bu nedenle çocuğunuza göstereceğiniz koruyucu ve sevecen fiziksel bir yakınlık, öfkeli atmosferi ortadan kaldıracaktır.

●Duygusal anlamda aşırı yüklü bir çocuk, sizin mantıklı cümlelerinize maruz kaldığında; duyguları taşar, daha düzensiz ve bunalmış hisseder. Böyle anlarda çok az duyar ve çok az öğrenir. Bu nedenle ya çocuğunuzun duygularını yansıtan ifadelerle konuşun ya da sadece susun ve dinleyin. Çünkü tam da o anda, çocuğunuzun içinde neler olduğuna dair bir arayış içinde olmalısınız.

 ● Geçmişte yaşadığınız zor disiplin anlarına ve gelecekteki beklentilerinize odaklanmak yerine, sadece o anın gerçeklerine dayanarak hareket edebilmelisiniz. Bu size yanıt esnekliği sağlarken, tepkisellikten anlayışa geçişinizi de kolaylaştıracaktır.

●İstenmeyen davranışı onaylamamak, çocuğunuzun duygularını da kabul etmeyeceğiniz anlamına gelmez. Çocuğunuza “Böyle hissetmeni kabul etmiyorum. Dünyayı nasıl deneyimlediğinle ilgilenmiyorum.” mesajını vermek istemezsiniz öyle değil mi?

Geliştiren Disiplin-1: Duygusal Bağlantı 5

Bu nedenle onlara, onları duyduğunuzu, anlayabildiğinizi ve duygularına değer verdiğinizi gösterebilmelisiniz. Böylece kendilerini, onaylanmış hissetmelerini sağlayabilirsiniz.

●İstenmeyen davranışın nedenini araştırırken, bir dedektif gibi davranmalısınız. Merakınız, öfkenizin yerine geçebilmeli ve olayları çocuğunuzun bakış açısıyla değerlendirebilmelisiniz. Büyük olasılıkla komik, ilginç ve hatta küçük bir çocuğa göre gayet de mantıklı bir yanıt bulacaksınız.

Geliştiren Disiplin-1: Duygusal Bağlantı 6

●Çocuğunuzla bağlantı kurdunuz, onun o çok mantıklı nedenlerini fark ettiniz ve meseleyi anladınız. Şimdi ise, neyi nasıl söylediğiniz önemlidir. Sizin “nasılınız” ne kadar saygılı, oyuncu ve sakinse; çocuğunuzu disipline ederken de o kadar etkili sonuçlara ulaşabilirsiniz.  

●Çocuğunuzun içsel deneyiminden emin olduktan sonra, duygusal bağlantıdaki son hedefimiz; geçici duyguların, uzun süreli algılara dönüşmesini önlemektir.

“Şu an böyle düşünüyor ya da hissediyor olabilirsin. Zaman zaman ben de bazı durumlara karşı böyle hissedebiliyorum. Daha sonra ise gerçek duygumun böyle olmadığını fark ediyorum” gibi ifadeler kullanabilirsiniz. Böylece geçici bir durumun; çocuğunuzun zihninde, yaşama dair kalıcı bir özellik olarak algılanmasını engelleyebilirsiniz.

Kaynaklar:

Dr. Daniel J. Siegel, Dr. Tina Payne Bryson/ Dramsız Disiplin, Pegasus Yayınları