Bazı paketli veya işlenmiş gıdaları yemeye doyamadığınız oluyor mu? Evet dediğinizi duyar gibiyim. Peki bu tadına doyamama hissinin neden kaynaklandığını biliyor musunuz? Bir gıda katkı maddesi olan Çin tuzu tam olarak bu etkiyi yaratıyor. Tat almadan sorumlu sinirleri uyararak yiyeceklerin tadını güçlendiriyor ve daha çok yeme isteği ile karşı karşıya kalıyoruz. Peki Çin tuzu başka neler yapıyor? Nerelerde karşımız çıkıyor?

Gıdalardaki Sihir: Çin Tuzu 1

Gıda satın alma modelleri son yüzyılda büyük oranda değişti. Paketlenmiş ve işlenmiş gıdalar yaşamın her anında pek çok kişi tarafından kullanılıyor. Bu maddeler uygun, portatif ve uzun süre taze kalabiliyorlar. Bu gibi özellikler ise ancak gıda katkı maddeleri ile mümkün olmakta.

Gıda katkı maddeleri insanlar ya da hayvanlar için doğal besin değildir. İnsanlar için önemli olan, tükettikleri kimyasal ve gıda katkı maddelerinden haberdar olmalarıdır. Asıl adı monosodyum glutamat (MSG) olan Çin tuzu da tat verici bir gıda katkı maddesidir. Öncelikle şunu belirtelim: Söz konusu olan “Çin tuzu” Çin’den gelen tuz demek değildir. Tat verici olarak gıdalara katılan bu katkı maddesi Çin lokantalarında çok fazla kullanıldığı için halk arasında “Çin tuzu” olarak anılmaktadır. 

çin tuzu

Çin Tuzu Ne Yapıyor?

MSG, eklendiği gıdaları adeta bir “lezzet bombası” haline getirir. Pizzalara, cipslere, krakerlere, sosis, salam, hamburger köftelerine, hazır köfte harçlarına, hazır çorbalara ve daha birçok gıdaya katılabilmektedir. MSG, cezbedici ve farklı bir tat oluşturur. Tatlı, ekşi, tuzlu ve acının birbirine girdiği karmaşık bir lezzet meydana getirir. Bu tat bilimsel olarak da acı, tatlı ve ekşiye ek olarak beşinci bir tat kabul edilmiştir ve umami olarak tanımlanır.

MSG, tükürük salgısını arttırarak gıdanın lezzet özelliklerini güçlendirir ve daha sık, daha hızlı yeme isteği uyandırır. Bu nedenle MSG eklenmiş bir gıdayı tüketmeye başladığınızda yedikçe yiyen ve nerede duracağını bilemeyen biri haline dönüşebiliriz. Bir nevi kişiyi içerisine eklenen yiyeceğe bağımlı hale getirir. Aslında bu sebeple obezitenin artışında rol alan etkenlerden biri olarak hayatımızda yer almaktadır.

Gıdalardaki Sihir: Çin Tuzu 2

Sağlığa Etkileri Neler?

Çin tuzu insan vücudunda yarattığı olumsuz etkiler nedeniyle uzmanlar tarafından tehdit olarak görülen maddeler arasında yer almaktadır. Ülkemizde MSG kullanımıyla ilgili herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir. Bunun yanında Amerikan Gıda ve İlaç Örgütü (FDA) yaptığı açıklamada, MSG’nin belli miktarlarda alındığında çoğu insan için güvenli olduğunu ancak MSG’ye karşı hassasiyeti olan insanlarda özellikle astım hastalarında bazı alerjik reaksiyonların görülebildiğini belirtmiştir. Ancak yapılan çalışmalarda uzun süreli MSG kullanımı sinir sistemi hastalıklarının, obezite ve diyabet gibi metabolik hastalıkların ortaya çıkmasında tetikleyici olduğu vurgulanmıştır.

Sonuç olarak MSG’nin zararlı etkilerinin olabileceğinin tartışılıyor olması ve zararsız olduğunun da tam olarak kanıtlanamaması kullanımında çekincelere neden olmaya yetmektedir. MSG’den korunmak için paketli hazır gıdalardan uzak durulmalı, bu gıdaları alırken mutlaka etiket bilgileri okunmalıdır. Bir yiyecek MSG içeriyorsa bu, şu ifadelerin biri ile belirtilebilir: “Lezzet artırıcı olarak monosodium glutamate (E621) kullanıldı.”, “Lezzet artırıcı olarak monosodium glutamate kullanıldı.” veya “Lezzet artırıcı olarak E621 kullanıldı.”. Doğru ve dikkatli etiket okuma ve bilinçli tüketim ile MSG ve diğer gıda katkı maddelerinin olumsuz etkilerini en aza indirmek mümkündür.

Editör: Berfincan DOĞAN