Doğanın en güzel gösterilerinden biri olan ve güneş ışığı su damlacıklarına çarptığında görünen gökkuşağının renklerinin nasıl oluştuğunu ve neden yay gibi bir şekle sahip olduğunu hiç merak ettiniz mi? 

gökkuşağı

Yunan ve Roma dönemlerinde gökkuşağının, gökkuşağı tanrıçası İris tarafından yaratılan ve bizi ölümsüzlüğe bağlayan bir yol olduğuna inanılıyordu. Tavus kuşunun kuyruğundaki nokta, gözün irisi ve iris çiçeği için gökkuşağı tanrıçasının ismi kullanıldı. 

Tarih boyunca pek çok kültürün efsanelerinde ve dinlerinde gökkuşakları belirgin bir şekilde yer alsa da, 17. yüzyıla kadar gerçekte ne olduğuna dair hiçbir fikir yoktu. Homeros, gökkuşağının sadece mor renkten oluştuğuna inanıyordu. Yunan filozof Xenophanes, gökkuşağının mor, sarı-yeşil ve kırmızıdan oluştuğunu söylemiştir. Aristoteles de bu görüşte olarak “Gökkuşağının üç rengi vardır.” demiştir. Rönesans döneminde ise renk sayının dört olduğuna karar verilmiştir: mavi, kırmızı, yeşil ve sarı. 17. Yüzyılda bu sayı beşe çıkmıştır ve mor renk eklenmiştir. 1637’de Descartes, gökkuşağının güneşten gelen ışığın yağmurla birlikte farklı renklere bölünmesinden kaynaklandığını belirtmiştir.

Bildiğiniz gibi gökkuşağı gerçek bir şey değildir ve belirli bir yerde mevcut değildir. Bu, güneş ışığı ve atmosferik koşullar tam doğru olduğunda ortaya çıkan optik bir olaydır ve izleyicinin konumu onu görmek için doğru olmalıdır.

gökkuşağı

Gökkuşağı, güneş ışığından ve atmosferik koşullardan kaynaklanır. Işık bir su damlasına girer, havadan daha yoğun suya geçerken yavaşlar ve bükülür. Işık, damlacığın içinden yansır ve bileşen dalga boylarına veya renklerine ayrılır. Işık damlacıktan çıktığında ise bir gökkuşağı oluşturur.

Güneş ışığı bir su damlasının üzerinde parlar. Işık, damlacığın içine geçerken kırılır çünkü ışık -suyun yoğunluğundan dolayı- suda havadan daha yavaş hareket eder. Su damlacığının arkasından ışık yansır ve geldiği yöne geri döner, su damlasından çıkarken de tekrar bükülür.

gökkuşağı

Neden Yay Gibi Bir Şekle Sahiptir?

Tam bir gökkuşağı aslında tam bir çemberdir ancak sadece bir kısmını görürüz. Örneğin bir uçaktan bakıldığında, doğru koşullarda, tam dairesel bir görüntüyü yakalamak mümkündür.

gökkuşağı

Renk Oluşumu

Güneş ışığı, ışığın birçok dalga boyundan veya renginden oluşur. Işık su damlasına girdiğinde bu dalga boylarından bazıları diğerlerinden daha fazla bükülür. Mor (violet) -görünür ışığın en kısa dalga boyu- en çok bükülürken, kırmızı -görünür ışığın en uzun dalga boyu- en az bükülür. Işık su damlasından çıktığında tüm dalga boylarına ayrılır. Mor renk en altta, kırmızı ise en üstte bulunur.

Çift Gökkuşağı

gökkuşağı

Bazen gökkuşağının üzerinde başka, daha sönük ikinci bir gökkuşağı görebilirsiniz. İlk gökkuşağı, su damlacığının içindeki bir yansımadan kaynaklanır. İkincisi ise damlacığın içindeki ikinci bir yansımadan kaynaklanır ve bu yeniden yansıyan ışık, damladan farklı bir açıyla çıkar. Bu nedenle ikinci gökkuşağı birinci gökkuşağının üzerinde görünür. Daha az parlaklığa sahip olan ikinci gökkuşağı, altta kırmızı ve üstte mor olmak üzere renklerin sırasını da tersine çevirir.

Kaynakça: 1, 2

Editör: Efe Şen