Korona virüsün hayatımıza girmesiyle pek de alışık olmadığımız bir dönemi yaşamaya başladık. İlk günden beri virüse karşı bir çözüm arayan insanoğlunun gazetelerde, haberlerde, açık oturumlarda hakkında en çok bahsettiği konuların başında ”Aşı’’ gelmeye başladı. Peki, hastalıkları engelleyeceği düşüncesinin Antik Yunan’a dayandığı aşının vücudumuzu hastalıklardan nasıl koruduğunu ne kadar biliyoruz?

Öncelikle aşıyı tanımlamamız gerekirse ‘’Zayıflamış veya öldürülmüş bakteri veya virüslerden oluşup antikor üretimini tetikleyen bağışıklama yöntemidir.’’ diyebiliriz. Bağışıklık sistemimizi uyarmasıyla vücudumuzu hastalık yapıcı etkiye karşı savaşır duruma getirirler.

aşı

Nedir Bu Çokça Söz Ettiğimiz Bağışıklık Sistemi?

Çok hücreli canlılar, kendilerini hastalık oluşturabilecek zararlı mikroorganizmalara karşı korumaya çalışırlar. Bağışıklık, hastalık oluşturabilecek bu zararlı mikroorganizmalara karşı verilen tepkidir. Bağışıklık sistemi ise zararlı organizmaları tanıyıp yok edebilecek protein ve aminoasit gibi birbirine çok benzer yapıları bile ayırt edebilecek hassaslıkta işleyişe sahip, özelleşmiş hücre ve dokulardan oluşan sistemdir. Bu sistem vücuda giren tüm yabancı maddeleri tanır ve ayrıntılı taramayla bu maddeleri sağlıklı doku hücrelerinden ayırt edebilirler. Bağışıklık sistemi bu yabancı maddelerin vücuda girmesini engellemekte, girdiyse de bulundukları yerde kalıp yayılmamasını sağlamaktadır. Bu amaç için çalışan hücrelere bağışıklık sistemi hücreleri denilir. Bağışıklık sistemi hücreleri, beyaz kan hücreleri tarafından üretilmektedir; antikorlar da bu hücrelerden biridir.

virüs

Anahtar-Kilit

Antikorlar, Y harfine benzeyen vücut için tehlikeli olabilecek yabancı maddelere karşın üretilen koruyucu proteinlerdir. Antijenler, vücuda girdiğinde bağışıklık sistemine antikor üretimine yol açtıran yabancı moleküllerdir. Antikorların antijenlerle anahtar-kilit ilişkisine benzer yapı kurmalarını sağlayan protein yapılı özel bölgeleri vardır. Bu bölgelerin birbirine yaklaşmasıyla oluşan elektriksel etkileşimle bölgeler birbirine tutunur. Antikorlar antijenlere özgü üretilirler.

iğne

Aşı, zayıflatılmış ya da seyreltilmiş antijenler kullanılarak üretilir. Aşı olunmasıyla bağışıklık sistemi uyarılır ve antikorların antijeni tanıması sağlanır. Aşıda bulunan antijen hastalık yapacak kadar güçlü değildir; bağışıklık sistemi antijeni artık tanıdığı için bir sonraki karşılaşmada antikorların daha hızlı üretilmesi sağlanır. Böylece vücut hastalığa karşı bağışıklık oluşturmuş olur.

Kaynaklar:
https://www.newscientist.com/term/how-do-vaccines-work/
https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/antikor-antijen-asi-saglik
https://www.nedir.com/antikor
https://www.biyologlar.com/antijen-nedir-