Merhaba KreatifBiri okuyucuları, bugün sizinle insanı anlamamızda bize yardım eden en önemli şeyden yani dilden, metaforlar aracılığıyla bahsedeceğim.

metafor

İnsanı anlamak insanın dilini anlamaktır. O vakit toplumu anlamak da toplumun dilini anlamayı gerektirir. Dil içine doğduğumuz ve bizi önceleyen gelenektir. İnsan içinde yaşadığı gerçekliği ancak metaforlar vasıtasıyla ve metaforik olarak inşa edebilir. Metaforlar hayatı, kendimizi ve ötekini anlamanın yegane yoludur. Dünya diye adlandırdığımız şeyi onu açığa çıkararak ve gizleyerek bize sunar. Apaçıklık illüzyondur apaçık olan aslında en örtülü, en zımni ve en kapalı olandır. Apaçıklık kendini daima apaçık olmaklıkta gizler. Dünyanın bu açığa çıkarıcı ve gizleyici takdimi olan metaforları daha yakından inceleyelim.

metafor

Metafor Nedir?

Metaforun özü bir tür şeyi başka bir tür şeye göre anlamak ve tecrübe etmektir. Örnek vermek gerekirse; Tartışmak savaştır metaforuna bir kaç cümle ile bakalım.

Argümanını yerle bir ettim.

Bu stratejiyi kullanırsan o seni bitirecek.

Onunla asla bir tartışmada galip gelemedim.

Verilen örnek cümlelere baktığımızda tartışmanın savaşmak gibi bir anlamı olduğu açıkça görülür. Tartışmada yaptığımız şeylerin çoğunu kısmen savaş kavramı yapıya kavuşturur. Tartışmakta kazanmak ve kaybetmek vardır ama bu, tartışmaların savaşın bir altkültürü olduğu anlamına gelmez. Tartışmalar ve savaşlar farklı türden şeylerdir. Fakat tartışma kısmen savaşa göre yapılaşır, anlaşılır, icra edilir ve dile getirilir.

Başka bir metafordan daha örnek verelim. Zaman paradır metaforu. 

Seninle çarçur edecek vaktim yok.

Zamanını tüketiyorsun.

Bu örnek cümlelerde zamanın sınırlı bir kaynak olduğu ve değerli bir meta olduğu anlaşılmaktadır. Yani zaman, paraya bazı yönleriyle benzetilmiştir. Fakat kültürden kültüre zamanın metaforik anlamları değişebilir. Hatta aynı kültür içerisinde bile farklı metaforik anlamlar atfedilmesi mümkündür.

Hayatı Metaforlarla Anlamak 1

İnsanların hayatı anlama ve anlamlandırma şekilleri birbirinden farklılık gösterir. Bir insana göre, hayat bir sınavdır. Başka bir insana göre ise hayat yaşanması gereken bir macera. Kullandığımız metaforlar bilinçaltımızı açığa çıkaran en önemli göstergelerdir. Hayatı maceraya benzetenle bir sınava benzeten insan kuşkusuz farklı değer yargılarına sahiptir. Bir insanın kendini ifade ederken kullandığı dil, onun bilinçaltını su yüzüne çıkarır. Bu nedenle eğer bir insanı tanımak istiyorsanız onun kullandığı dile ve metaforlara bakın. Size karşınızdaki kişinin kimliği hakkında önemli ipuçları sağlar. Ve eğer hayatınızda aynı pencereden baktığınız bir insanı istiyorsanız aynı metaforlarla düşünmeniz gerekir. 

Kaynakça: 1

Sosyal Bir Fenomen Olarak Dilin Belirsizliği-Gökhan Yavuz Demir

Metaforlar Hayat, Anlam ve Dil-George Lakoff/Mark Johnson