Uyku canlıların çoğu için vazgeçilmez bir yenilenme ve enerji kaynağıdır. Bu dinlenme ve güç toplama sırasında hepimiz uçsuz bucaksız hayal gücümüz sayesinde apayrı rüyalar görürüz. Bilinçaltı mesajları içeren hakkında bilmediğimiz birçok gizem olan rüyalar, kültürümüzde de haberci niteliği taşır. Peki hayvanlar da bizler gibi rüya görür mü?

Hayvanlarda Rüya

Uyku hayvanlar aleminin çok önemli bir parçasıdır. Uyku süresinde hayvanlar da çeşitli görüntüler görür ve tepkiler verirler. Bazı köpeklerin uyku sırasında havlamaları, kedilerin baş hareketleri, mırıltıları ve ani pati hareketleri evcil hayvan sahiplerinin bildiği durumlardır.

E-life dergisinde yayımlanan makaleye göre laboratuvarda yemeğe ulaşmak için labirentten geçmeye çalışan fareler uykularında da yemeğe ulaşmak için beyinlerindeki aynı bölgeyi kullanmışlardır. Makaleye buradan ulaşabilirsiniz.

REM, renkli görüntülerin bulunduğu, gözler kapalıyken ve kaslar hareket etmezken göz küresinin hızla döndüğü ve öğrenilen bilgilerin pekiştirildiği bir uyku evresidir. Birçok hayvan REM uykusunu deneyimliyor. Bazı sürüngenler, kuşlar ve memeliler bunu deneyimlerken balıklar ve böcekler REM uykusunu deneyimleyemezler.

hayvan

2011 de MIT tarafından yapılan bir deneyde farelerin de tıpkı bizler gibi REM denilen bir uyku süreci yaşıyor ve sabah öğrendikleri eğitimleri uykularında pekiştiriyor oldukları ortaya çıktı. Labirenti geçerken ve uykuda da bu kadar yakın ve net beyin modellerinin benzerliği sayesinde labirentin hangi bölümünü hayal ettiklerini dahi anlayabilmişler. Uyku sırasında öğrenilen veriler uzun süreli belleğe kodlanmıştır. REM uykusu sürecinde uyandırılan farelerin ertesi günkü eğitimleri hatırlayamıyor olmaları da oldukça ilginç.

hayvan

Farelerin uyku sırasında beyin aktivasyonları bizimkine oldukça benziyor. Kesin olarak bizler gibi rüya görüyorlar diyemiyoruz ancak incelenen şekillerde rüya tanımları farklı da olsa benzer bir süreç olduğu ortada. Bazı uzmanlar bunların REM sürecindeki görüntüler olduğunu ve tam olarak rüya denemeyeceğini söylüyorlar ancak tepkileri ve beyinlerindeki süreç bize bu süreci farklı yorumlatıyor. Kedilerin de REM sırasında belirli görüntüler gördüğü kesin.

Chicago Üniversitesi biyologları Amish Dave ve Daniel Margoliash zebra ispinozlarının beyinlerine baktılar. Zebra ispinozlarının doğuştan şarkı söylemeyi bilmediklerini ve melodileri tıpkı ders çalışırmış gibi öğrenmeleri gerektiğini buldular. Gündüz söyledikleri şarkıların melodisini ve o sırada beyinlerinin elektriksel sinyallerini analiz ettiler ve tıpkı farelerdeki gibi uyku sırasında öğrendikleri şarkının pratiğini yaptıkları görüldü.

Kötü bir “Rüya” gören yavrusuna sarılan anne kedi.

Gördüğünüz gibi hayvanlar ve uyku ile ilgili birçok deney ve analiz var ancak bizimkiler gibi uyandıklarında rüya gördüklerinin bilincinde olup olmamaları tam bir muamma. Psikolojik ve fiziksel davranış analizlerinin ötesinde bir bilinmezlik söz konusu. İnsan beyniyle çok benzer süreçler yaşasalar da rüya tanımından dolayı direkt onlara sormadan bu konuya net bir cevap veremeyeceğiz gibi.

Kaynaklar: 1, 2, 3