İlham, ilham gelmesi, ilhamını kaybetmek… Sanat, edebiyat, resimle uğraşan insanlardan sıklıkça duyabileceğimiz söylemler. Bir de ilham perileri vardır ki onlardan sanki ilhamı alıp getiren aracılarmış gibi bahsedilir. Şimdi tarihinin çok eskiye dayandığı ‘’ilham perisi’’ kavramının nereden geldiğine ve gerçek anlamlarına bakalım.

İlham Nedir?

Kelime anlamı esin, esinlenmek, insan ruhunu ele geçiren ilahi güçtür. Hikayedeki bir cümle, şiirdeki bir dize, şarkıdaki bir melodidir. Sadece sanatsal alanlarda değil, günlük hayatımızda verdiğimiz bir cevap, bir fikirdir.

İlham Perisi

ilham

Bu kavram oldukça uzun zamandır kullanılmaktadır aslında. Antik Yunan mitolojisinde geçen birçok alanın ilhamı olan dokuz müz vardır. Yunan mitolojisindeki bu müzler, Zeus ile Mnemosyne’in kızlarıdır.

Antik Çağ’dan günümüze kadar gelen zamanda yaratıcı, edebi veya sanatsal eserlerin ortaya çıkmasını sağlayan bu duygulara “ilham perisi gelmesi” ifadesiyle dile getirilmektedir.

Zeus’un Kızları

İlham perilerinin Yunan Mitolojisindeki yerinden bahsetmişken gelin bu müzleri isimleriyle tanıyalım. Zeus’un dokuz kızından;

Kalliope: İlyada ve Odysseia’nın yazımında Homer’ın ilhamıdır. İsminin anlamı ‘’güzel sesli’’dir. Krallara ve prenslere adalet ve huzuru empoze etmelerine yardım etmek için eşlik etti. Şiirin, müziğin, yazının koruyucusudur. Bir elinde defne diğer elinde iki Homeros şiiriyle tasvir edilir.

ilham

Kleio: Tarihin, büyük işlerin ve başarıların habercisi, yüceltisi olduğuna inanılır. Tarihi olayları konu alan şiirlerin ilhamıdır. Fenike Alfabesini Yunanistan’a getirdiğine inanılır.

Erato: Lirik şiirlerin ilham perisidir. Eros kelimesiyle aynı kökten gelir, ‘’arzulanan’’ demektir. Genellikle bir lir veya kendisinin icat ettiğine inanılan telli bir antik çalgı olan kithara ile tasvir edilir.

ilham
Melpomeme, Erato, Polymnia

Euterpe: İsmi “hoşnut etmek” anlamına gelir. Müziğin ilham perisidir. Birkaç müzik aletiyle birlikte bir de bir tür flüt olan Aulos’u icat ettiğine inanılır ve bu sebepten olsa gerek genellikle bir flütle resmedilir.

Melpomene: ‘’Şarkı söylemek’’ anlamına gelen isme sahip olan Melpomene, önceleri şarkı söylemenin ilham perisiyken daha sonra tragedyanın ilham perisi olduğuna inanılmıştır. Retorik konuşmaların, trajedinin melodilerinin ilhamıdır. Trajik bir tiyatro maskesi tutarken tasvir edilmektedir.

Polymnia: Dini şiirlerin, ilahilerin, dans ve hitabetin ilham perisidir. Bazı kaynaklara göre de tarım ve geometrinin ilham perisidir. Genellikle uzun giysilerinin içinde ve bir de duvakla tasvir edilir.

Terpsikhore: Dansın ve koronun ilham perisidir. ‘’Dans etmenin zevki’’ anlamına gelen isme sahiptir. Arpın yaratıcısı olduğu düşüncesinden olsa gerek tasvirlerinin çoğunda arpını tutar.

Thalia: Melpomene’nin tam tersidir. Thalia, komedinin, pastoral şiirin ilham perisidir. Thalia ‘’neşeli’’ anlamına gelir. Neşeli bir halde elinde gülen yüz siluetinin yer aldığı bir maskeyle tasvir edilir.  

ilham
Kleio, Euterpe, Thalia

Urania: ‘’Cennet gibi’’ anlamına gelen Urania, astrolojinin ilham perisidir. Gök cisimlerinin koruyucudur. Evrensel aşk ile özdeşleştirilir. Elinde bir yerküre figürü ve üzerinde yıldız şeklindeki işlemelerin olduğu peleriniyle gökyüzüne bakar şekilde resmedilir.

Kaynakça: 1, 2, 3

Editör: Minem Kesen