Kimi zaman sabah kahvaltısında tükettiğimiz çay kimi zaman kitap okurken ya da güne daha dinamik başlamak için severek tükettiğimiz kahve, birçoğumuzun vazgeçilmezi çikolata ve tüm bu gıdaların ortak noktası: kafein.

Kafein, yukarıda belirttiğim gibi çoğunlukla kahve, çay, alkolsüz içecekler, enerji içecekleri ve az miktarda da çikolatada bulunur. Bu yiyecek ve içeceklerin gün içerisinde fazlaca tüketilmesiyle birlikte gelen kafein ile ilgili oldukça fazla kafa karışıklığı hatta tartışmalar vardır. Yapılan araştırmalar, kafeinin etkileri hakkında çelişkili şeyler söylüyor gibi görünse de bu araştırmalar kafeinin olumlu ve olumsuz yönlerini ayırt etmemize yardımcı olmaktadır.

kafein

Kafeinin Vücut Üzerindeki Etkileri

Kafeinin içtikten sonraki birkaç dakika içinde vücudunuzda etkilerini hissedebilirsiniz. Metabolizma ve emilimindeki bireysel farklılıklar nedeniyle yarı ömrü 2 saatten 12 saate kadar uzayabilse de kafein vücudumuzda saatlerce kalır ve bu şekilde vücudu çeşitli şekillerde etkileyebilir.

Kafein Sağlımızı Nasıl Etkiliyor? 1

Hormonlar

Kafein bazı hormonların etkilerini değiştirebilir.

  • Adenozin: Kafein, vücudu sakinleştiren adenozinin emilimini engelleyebilir. Bu, kısa vadede kendinizi uyanık hissetmenizi sağlayabilir ancak sonrasında uyku sorunlarına sebebiyet verebilir.
  • Adrenalin: Kafein, vücuttaki adrenalin miktarını yükseltir. Bu da geçici bir destek sağlar ancak muhtemelen sizi daha sonra yorgun ve depresif hale getirir. Bu etkileri gidermek için daha fazla kafein alırsanız gününüzü tedirgin bir durumda geçirebilir ve geceleri kendinizi gergin ve sinirli bulabilirsiniz.
  • Kortizol: Kafein, kilo almak ve karamsarlığa bürünmekten tutun kalp hastalığı ve diyabete kadar değişiklik gösteren çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilen ve “stres hormonu” olarak da bilinen kortizol düzeylerini artırabilir.
Kafein Sağlımızı Nasıl Etkiliyor? 2
  • Dopamin: Dopamin, vücutta doğal olarak bulunur ve duygusal tepkilerin kontrolünde rol oynayarak beyne sinyaller ileten bir hormondur. Kafein, amfetaminlere benzer şekilde hareket ederek vücuttaki dopamin seviyelerini artırır. Bu, ilk başta kendinizi iyi hissetmenizi sağlayabilir ancak etki geçtikten sonra kendinizi halsiz hissedebilirsiniz.

Uyku

Kafein sizi daha uzun süre uyanık tutarak uykunuzu etkileyebilir. Böylece aldığınız uyku süresini kısaltabilir ancak bu durum, ertesi gün uyanıklık seviyenizi ve genel sağlığınızı olumsuz yönde etkiler çünkü kafein uykuya dalmayı zorlaştırır. Bu da uykunuzu almanızı engeller.

Kafein Sağlımızı Nasıl Etkiliyor? 3

Ağırlık

Birçok uzman, yüksek kortizol seviyelerinin yağ ve karbonhidratların tüketimini arttırdığına ve vücudun karın bölgesinde yağ depolamasına neden olduğuna inanıyor. Ayrıca artan kortizol seviyeleri; kafein yüklü yiyecekleri yeme isteği oluşturduğu ve kafein tüketimini artırdığı için vücut, sağlıksız kısır bir döngüye girer.

Araştırmalar ayrıca kafeinin tatlı tatları alma yeteneğini bozabileceğini ve şeker yüklü yiyecekler için istekleri artırabileceğini de gösteriyor. Yine de iyi haber şu ki kafein metabolizmayı hızlandırabilir. Ayrıca egzersizden önce tüketilirse vücudun yağları yaklaşık %30 daha verimli bir şekilde parçalamasına yardımcı olabilir.

Kafein Sağlımızı Nasıl Etkiliyor? 4

Egzersiz

Kafein, hormon seviyelerini yükselttiğinde vücut yorgunluk hissedebilir ve hafif – orta dereceli depresyon duyguları ortaya çıkabilir. Bu, fiziksel aktiviteyi daha da zorlaştırabilir.

Yapılan çalışmalarda kafeinin aşırı miktarda kullanılmadığı takdirde fiziksel performansı, dayanıklılığı ve reaksiyon zamanını artırdığı bulunmuştur. Egzersiz sırasında yağ yakma etkisiyle birleştiğinde doğru miktarda ve doğru zamanda alınan kafein, antrenmanları gerçekten geliştirebilir ve daha iyi bir forma sahip olmanızı sağlayabilir.

Fakat egzersizden önce tüketilen kahvenin miktarı ve zamanı doğru ayarlanmadığında dehidrasyon ve diürezis (artan idrar oluşumu) başta olmak üzere diğer sağlık sorunlarına yol açabilir.

Kafein Sağlımızı Nasıl Etkiliyor? 5

Sonuç

Kontrollü dozlarda tükettiğiniz sürece kafein tüketiminin olumlu etkileri vardır. Yüksek miktarlarda kafeinin baş ağrısı, yorgunluk, kas ağrısı gibi olumsuz yan etkilerine maruz kalmamak için kafein alımınızı günde 2 fincan kahve veya 4 – 5 bardak çay olacak şekilde sınırlandırın.

Uyku, düzgün fiziksel çalışma için önemlidir. Kişiden kişiye değişmekle beraber kafein vücudunuzda sekiz saat veya daha uzun süre kalabilir. Uykunuzun kesintiye uğramamasını sağlamak için kafein alımınızı günün ilk yarısı olacak şekilde sınırlayın.

Editör: Berfincan Doğan