Mutfağınızda bir kırıntı bıraktığınızda başına üşüşen ufak canavarların bir futbol takımı kadar organize, Naim Süleymanoğlu kadar güçlü, 300 Spartalı gibi cesur ve Japon bilim insanları kadar çalışkan olduğunu biliyor muydunuz? Evet evet karıncalardan bahsediyorum. Gezegendeki en yaygın canlı topluluklarından biri, her zaman her yerde hayatımızdalar. Peki karıncalar hakkında neler biliyorsunuz, hiç düşündünüz mü?
Gelin biraz karınca dünyasında tura çıkalım…

Karınca Anatomisi

Karıncalar Dünyası 1

  • Karıncalar; dirsekli antenleri, düğümü andıran belleri ve iri kafalarıyla ayırt edilirler. Üçerli iki grup halinde 6 bacakları vardır. Bunun dışında karıncaların genel anatomileri dünyadaki diğer böcek familyalarıyla aynı özellikleri taşır. Karınca türlerinde farklılık yaratan özelliklerin başında görme yetenekleri gelir. Genel karınca türlerinin çoğu vasat bir görme yeteneğine sahiptir, hatta bazı türler tamamen kördür. Sadece Avustralya’da yaşayan Mrymecia karıncaları üstün görüş yeteneklerine sahiptir.

 

  •  Dünyada ilk kez ortaya çıktıklarında genel canlı nüfusunun ancak %1’ini teşkil ettiği düşünülen karıncalar, günümüzde yaşayan biyokütlenin % 20’sini teşkil etmektedirler. Bu da şu anlama gelir ki, dünyadaki her 5 canlıdan biri karıncadır. Dünya üzerinde en çok Afrika’da bulunan karıncalar işgalci bir yayılma politikası izlerler. Bu işgaller meşhur çekirge saldırıları gibi anlık yıkımlara sebep olmazlar. Karıncalar, bir alana yavaş yavaş yerleşir ve tamamen ele geçirirler. Şu an dünya üzerinde sadece Antartika’da ve bazı buzul bölgeler dışında tüm yaşam alanlarında en az bir tane karınca kolonisi bulunur. Bir tek karınca kolonisinde ise milyonlarca karınca barınır.

Dayanıklı Karıncalar

  Karıncalar Dünyası 2

  • Bilindiği üzere, karıncalar kendi ağırlıklarının 10 katını kaldırabilecek kadar güçlü canlılardır. Fakat güçlü oldukları tek alan bu değildir. O ufacıcık bedenleri ile kendi kütlelerinden çok daha yüksek oranlardaki cisimleri kırıp, kesip, parçalayabilirler. Bu açıdan karıncaların sahip oldukları boyut dünya ekolojisi için çok idealdir diyebiliriz. Bir karıncanın o güçle fil boyutunda olduğunu düşünsenize, herhalde ortalıkta ondan başka canlı kalmazdı…

    Karınca Kolonileri

    Karıncalar Dünyası 3

  • Karıncalar koloniler kurar ve bu koloni içerisinde kendi yaşam biçimlerini oluştururlar. Kolonilerde karıncalar; işçi, asker ve üreme karıncası olarak sınıflara ayrılırlar. Evet maalesef onlarda da sınıf ayrımı diye bir şey var. Kolonide bir tane kraliçe karınca olur ve bütün koloni yaşamı kraliçe karıncayı korumak üzerine kuruludur. Bunları biliyor olabilirsiniz. Peki ya karıncaların tarım yaptığını biliyor muydunuz? Karıncalar yuvalarının içinde belirli alanlar ayırır ve bu alanlarda mantar yetiştirirler. Dışarıdan besin bulunamadığında, yetiştirilen bu mantarlarla beslenen kolonide sırf bu iş için sadece yuva içinde çalışan işçi karıncalar vardır ki bu karıncalar çiftçi karınca olarak da adlandırılabilir. Çok akıllı değiller mi?

 

  • Karıncaların en önemli özelliği, bütün koloni olarak bir araya gelip süper organizma adı verilen sistemi kurabilmeleridir. Bir koloni bir kez süper organizma haline gelirse, dışarıdan çok büyük bir güç uygulamadan sarsılamaz bir yapı oluşur. Süper organizmanın amacı öncelikle larvaları ve kraliçeyi korumaktır. Bunun sırrı çözülürse eğer neler olabileceğini bir düşünün.

Karıncalar Dünyası 4

  • Özellikle su, karıncalar için çözülmesi zor bir problemdir. Bir karıncayı boğmak zordur. Çünkü karınca adeta bir dalgıç gibi kendisine nefes alabileceği bir hava kabarcığı oluşturur ve kafasını bu kabarcığın içinde belli bir süre muhafaza edebilir. Bu sayede kolay boğulmaz. Peki ya bütün bir koloni sular altında kalırsa? İşte o zaman süper organizma devreye girer ve bir araya gelen karıncalar suyun üstünde adeta etten duvar örerler. Koloninin büyük bir kısmı, kraliçe ve larvaların barınabileceği bir adacık oluşturmak için kenetlenir. Bu adacık yeni bir kara parçası bulunana kadar bütün koloniyi suyun üstünde taşır.

 

  • Peki bu su üstünde yüzen adacığın başına bir şey gelirse? Orantısız bir güç uygulandığında bile karıncaların süper organizma olarak oluşturdukları bu adacık ayakta kalır. İlginç olan, dış duvarlardan içeriye asla su sızmaz ve tüm koloni birbirini hayatta tutmak için adeta direnir.

Karıncanın Yolu

                Karıncalar Dünyası 5

  • Karıncaların kör olduğundan bahsettik. Peki yuvadan çıkan bir karınca yolunu nasıl bulur ve nasıl hareket eder? Burada devreye kimya giriyor. Salgıladıkları kimyasal ve kokular vasıtasıyla öncü karıncalar arkalarından gelene bir nevi yol tarifi yaparlar. Kokuyu takip eden tüm karıncalar tek bir yol üzerinden ilerleyerek kesin bir şekilde hedeflerine şaşırmadan ulaşırlar. Bu sebeple yuvasından uzaklaşmış bir karınca sürüsünü tek bir düzlem üzerinde hareket ederken görürüz. Karıncaların tüm çalışma modelleri bu kimyasal düzen üzerine kurulur. Kimyasal kokular sayesinde, yol bulurlar, organize olurlar ve imkansız denilen ne varsa gerçekleştirebilirler. Tüm bu faaliyet tek bir karıncanın yol göstermesiyle başlayıp, adeta telepatik bir şekilde zincirleme bir etkiyle tüm koloniye yayılan proje sayesinde gerçekleşir. Karıncalar koloni halinde düşünür, karar verir ve uygularlar.
  • Eğer bir alana yayılmış karıncaların, kimyasal veri alışverişlerini kesecek en ufak bir müdahalede bulunursanız, karıncaları kör etmiş olursunuz. Karıncalar, kardeşlerinin bıraktığı kokulara erişemedikleri zaman bulundukları yere mahkum olurlar. Çünkü gidecek bir yol, takip edecek bir iz kalmamış olur. Böyle durumlarda karıncalar açlıktan ölebilir, hatta intihar bile edebilir. Dokunmayın rahat rahat dolaşsın yavrucaklar!

Ve daha niceleri… Bazen yanlışlıkla basıp ezdiğiniz bazen de bilerek bastığınız ya da evinizden yok etmek için bir sürü yola başvurduğunuz bu canlıların daha bilmediğimiz bir çok özelliği var. Bence harika yaratıklar, o cüsseye o özellikler başka kimde var ki?