Laktoz, süt ve süt ürünlerinde bulunan bir karbonhidrat türüdür.  Süt şekeri olarak da isimlendirilen laktoz, glikoz ve galaktoz dediğimiz basit şekerlerin birleşmesiyle oluşur. Süt ve süt ürünlerinde farklı miktarlarda bulunan laktoz; sütün içine girdiği çikolata, bisküvi, kek, börek ve diğer hazır gıdalarda farklı miktarlarda bulunur.

laktoz

Laktoz İntoleransı Nedir?

Laktoz intoleransı; süt ve süt ürünlerinin tüketimi sonucunda bu ürünlerin içerisindeki karbonhidrat türü olan laktozun sindirilememesi sonucu oluşan bir sindirim sistemi hastalığıdır. Laktoz intoleransı, primer (birincil) ve seconder (ikincil) olmak üzere iki şekilde görülebilir. Primer laktoz intoleransına sahip kişilerde laktozun sindirilmesini sağlayan laktaz enzimi yeterli miktarda üretilemez ve yaş ilerledikçe laktaz enzimi üretimi azalır. Seconder laktoz intoleransı ise genellikle sindirim sisteminde görülen diğer hastalıklar ya da enfeksiyonlar nedeni ile laktaz enzimi üretilememesi durumudur.

intolerans

Vücutta yeterli miktarda laktaz enzimi üretilmediğinde dışarıdan besinlerle alınan laktoz sindirilemez. Sindirilemeyen laktoz kişide karın ağrısı, gaz, şişkinlik, ishal ve mide bulantısına yol açabilir. Dünya nüfusunun yaklaşık %75’inin laktoz intoleransına sahip olduğu düşünülmektedir.

Laktoz İntoleransı Nasıl Anlaşılır? Tanı Testleri Nelerdir?

Laktoz İntoleransı Nedir? 1

Öncelikle kişilerin süt ve süt ürünleri tüketimini takiben yaşadığı rahatsızlıklar laktoz intoleransının bir göstergesi olabilir. Bu şikayetler dikkate alınarak uygulanabilecek çeşitli tanı testleri ile de laktoz intoleransı tanısı sağlanabilmektedir.

Laktoz Tolerans Testi: Girişte de bahsettiğim gibi laktoz, glikoz ve galaktozdan oluşur. Sağlıklı bireylerde laktoz içeren ürün tüketiminden sonra laktoz, glikoz ve galaktoza parçalanır ve kanda glikoz seviyesi artar. Bu test için bireye belirli miktarda laktoz içeren ürün verilir ve kandaki glikoz artışı takip edilir. Laktoz içeren ürün tüketiminden sonra kanda glikoz seviyesi yükselmez ise laktozun parçalanamadığı anlamı çıkarılır.

Hidrojen Solunum Testi: Sağlıklı bireylerde laktoz ince bağırsaklarda sindirilip emildiği için herhangi bir gaz çıkışı gözlenmez fakat laktoz intoleransı olan bireylerde laktoz ince bağırsaklarda sindirilemez. İnce bağırsaklarda parçalanamayan laktoz kalın bağırsaklara ulaşır ve buradaki bakteriler tarafından fermantasyona uğrar. Fermantasyon sonucunda kısa zincirli yağ asitleri, karbondioksit ve hidrojen gazı açığa çıkar. Aynı şekilde testin başında belirli miktarda laktoz içeren bir ürün verilen bireylerde solunum testi ile hidrojen gazı çıkışı saptanır.

Kesin tanı ise endoskopik yöntem ile bağırsaktan alınan biyopside laktaz enzimi eksikliğinin gösterilmesi sonucu konur.

Tedavi Yöntemleri

Laktoz intoleransı yönetimi diyet değişiklikleri gerektirmektedir. Laktaz eksikliği olan kişilerin tamamen laktozsuz bir diyet uygulaması gerekmez. Ayrıca her intoleransa sahip birey aynı miktarda laktozdan etkilenmez. Bu nedenle kişiye özgü beslenme örüntüsü sağlanmalıdır. Süt ve süt ürünleri yüksek miktarda kalsiyum içerdiğinden diyetten süt ürünlerinin çıkarılması kişide kalsiyum eksikliğine ve buna bağlı çeşitli sağlık sorunları oluşmasına neden olabilir. Bu sebeple beslenme örüntüsü profesyonel kişilerce sağlanmalı ve diyetin besin öğesi miktarları doğru şekilde ayarlanmalıdır.

Laktoz İntoleransı Nedir? 2

Süt ürünlerinde farklı miktarlarda laktoz bulunduğu için kişinin diyetinde öncelikle bu ürünlerin tamamının çıkartılıp küçük miktarlarda, kişiyi rahatsız etmeyecek düzey bulunana kadar diyetine eklenir. Böylece hangi ürüne ne kadar tolerans gösterildiği tespit edilir. Ek olarak dışarıdan laktaz enzimi ilaç tedavisi de doktor kontrolünde uygulanabilmektedir.

Sonuç olarak laktoz intoleransı bir sindirim sistemi hastalığıdır. Dünya üzerinde her 4 kişiden 3’ü bu hastalığa sahiptir. Laktoz intoleransı hayati bir hastalık olmamakla beraber kişinin yaşam kalitesini büyük ölçüde olumsuz yönde etkiler. Laktozsuz ürünler ise özellikle bu hastalık için üretilmiş ürünlerdir. Sağlıklı bireylerin laktozsuz ürünleri tüketmesine gerek yoktur.

Editör: Berfincan Doğan