Başarılı insanlar bana hep ilham kaynağı olmuşlardır. Özellikle de başarılı kadınlar bana ayrı bir ilham kaynağı oluyorlar. Bu yazımda da bir tanesini sizlere tanıtmak istiyorum. Şu an aramızda olmasa da matematik için yaptıkları daima yaşayacaktır. Öyleyse başlayalım.

Meryem Mirzakhani Kimdir?

meryem mirzakhani

Meryem Mirzakhani,  3 Mayıs 1977′ de Tahran’da dünyaya geldi. Bütün eğitim hayatını İran’da tamamlayan genç dahi, daha dahi olacağından habersiz olduğu günlerden birinde matematik öğretmeninin motivasyon düşürücü konuşması yüzünden, matematik ile ilişkisini keserek okuma ve yazmaya yöneldi. Ancak bir sonraki yıl, matematik öğretmeninin değişmesiyle yeni öğretmeni Meryem’i matematik konusunda teşvik etti. Matematiğe olan bu aşkı onu Uluslararası Matematik Olimpiyatları’na (UMO) katılmaya teşvik etti. 1994’te arkadaşıyla birlikte okul müdürünün kapısına dayanarak, “Biz Uluslararası Matematik Olimpiyatları’na (UMO) katılmak istiyoruz” diyerek katıldığı yarışmada 6 testten 5’ini doğru yaparak 41 puan almış ve İran’a altın madalya ile dönmüştür. Meryem bu başarısından sonra matematiğe olan ilgisi iyice arttı. 1995 UMO’da testlerin tamamını hatasız yaparak 42 puan topladı ve yine altın madalyayı İran’a götürdü. Üniversite eğitiminden sonra ABD’ye giden Meryem, Harvard, Princeton ve Stanford gibi en önemli üniversitelerde çalıştı.

Fields Madalyası’nı Kazandıran Çalışma : Riemann Geometrisi

Riemann Geometrisi

Kendisini ödüle götüren Riemman Geometrisi’ni biraz tanımlayacak olursak,paralel doğruların birbirine yakınlaştığı bir uzay da bir küre yüzeyi geometrisi olarak açıklayabiliriz. Ekvatorun üzerinde alınacak iki noktanın ve kuzey kutbunun oluşturduğu devasa bir üçgen düşünüldüğünde, üçgenin iç açıların toplamının 180’den büyük olduğu gözükür. Aslında bir ekvator yayı olan taban ile diğer iki kenarı oluşturan meridyenlerin yaptığı açıların her ikisi de 90 derecedir. Fakat kuzey kutbu köşesindeki açı ne olursa olsun toplamda 180 derece olarak düşünülür. Riemann Geometrisi uzayın formuna en yakın model olduğu ileri sürülür. Ayrıca Einstein’in teorilerine uygun ve kendine yakın bulduğu bir geometri olduğu da söylenmektedir. Bu geometri yapısında sarmallar ve şekiller ancak karmaşık sayılarla analiz edilebiliyordu. Mirzakhani, Riemann yüzeylerinin kendine özgü muhtemel geometrilerini haritalayarak ortaya çıkan yeni alanları hesapladı. Bu çalışması onu Matematikçilerin Nobel’i olan Fields Madalyası’na götürdü. Meryem Mirzakhani, Field Ödülü’nü alan ilk kadın matematikçidir.

İran Basınındaki Tabuları Yıktı

Mirzakhani’nin ölümü İran basınında da ezber bozdu. 1979’daki devrimden sonra başörtülü olmayan kadınların gazetelerde yer alamaması kuralı 40 yaşındaki Mirzakhani’nin ölümüyle rafa kaldırıldı. Birçok gazete Mirzakhani’nin başı açık fotoğraflarını birinci sayfadan basarak bir yasağı daha ortadan kaldırdı. Meryem Mirzahani kısa ömründe iz bırakacak işlere imza attı. Başta genç kızlara olmak üzere çalışma azmiyle hepimize ilham verecek ilham olacak. 🙂

Meryem Mirzakhani

Matematik Dünyası Ne Düşünüyor?

Matematik camiası, uzun süre bir kadının prestijli Fields ödülünü almasını beklemişti. Jüride yer alan Profesör Frances Kirwan, aslında matematiğin erkeklere özgü bir alan olduğu kanısının oldukça yanlış olduğunu ifade edip, “Kadınlar matematikle yüzyıllardır ilgileniyor ve bu alana katkıda bulunuyor” demişti. Oxford Üniversitesi’nde uygulamalı matematik öğreten Profesör Alison Etheridge de, ödülün Mirzakhani’ye verilmesinden büyük bir sevinç duyduğunu ifade ederek şunları söylemişti: “Kadınlar artık matematikte çok önemli başarılar elde ediyorlar. Bu ödülle de kadınların başarısı taçlandırılmış oldu. Ödül, kamuoyunun ilgisini yakalamak açısından çok önemli. Bence yeni nesil üzerinde olumlu etkileri olacaktır.”

Yazımı bitirmeden önce Mirzakhani’nin bilim insanlara miras bıraktığı sözü şuraya bırakıyorum. Bu sözün sadece bilim insanlarına değil tüm insanlığa miras bırakıldığını düşünüyorum. Bugün kü mottonuz bu söz olsun. 🙂

Ne olursa bilim yolundan ayrılmayın, araştırma ve düşünmeden gününüzü tamamlamayın.