Dört mevsimin de görüldüğü Dünya’mızda kimimiz favorisi ilkbahar, kimimizin yaz, sonbahar ya da kış. Bazılarımız yağmurlu havalara bayılırken bazılarımız güneşsiz yapamaz. Mevsimleri her birini kendine has özellikleriyle 4 farklı şekliyle yaşarız. Peki başka gezegenlerde de bu böyle mi, onlarda da mevsimler var mı?

Mevsimler Nasıl Oluşur?

Mevsimler, bir gezegenin yörüngesindeki hareketi sırasında Güneş’e doğru olan yöneliminin düzenli ve tekrar eden şekilde değişmesi sonucu oluşur. Çünkü bu durum Güneş’ten gelen radyasyonun miktarının ve atmosfere girme açısının değişmesine neden olur.

Gezegenlerde Mevsimler

Güneş Sistemi’ndeki her gezegende mevsimler görülmektedir. Hatta birçoğunda Dünya’da olduğu gibi dört mevsim yaşanmaktadır. Bazılarında mevsimler arası farklar oldukça belirginken bazılarında pek de fark yoktur.

gezegenler

-Dünya

Dünya’da mevsimlerin oluşmasında eksen eğikliği yörünge şekline göre daha büyük rol oynamaktadır. Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesi elips şeklindedir. Ancak bu şekil daireye yakın olduğu için yörünge hareketi sırasında Dünya’nın Güneş’e en yakın ve en uzak olduğu mesafeler arasındaki fark çok azdır. Bu nedenle yörünge şeklinin Dünya’nın mevsimleri üzerinde belirgin bir etkisi yoktur.

-Merkür

Güneş’e en yakın gezegen olan Merkür’ün ekseni eğik değildir. Güneş’in yörüngesinde çok hızlı dolaşan Merkür, kendi ekseni çevresinde çok yavaş döner. Öyle ki, Güneş’in çevresinde iki kez dolandığı süre kendi ekseninde üç kez döndüğü süre kadardır. 1 Merkür yılı 88 Dünya gününe, 1 Merkür günü ise 58,6 Dünya gününe eşittir! Merkür’de bir mevsimin bittiğini ve diğerinin başladığını fark etmek mümkün değildir.

-Venüs

Eksen eğikliği yaklaşık 3 derece olan Venüs’te mevsimler arasındaki fark çok azdır. Bu gezegenin asit içeren, kalın bir atmosferi vardır ve bu atmosfer gezegenin yüzeyinde bir “sera etkisi” yaratır. Bu yönüyle Venüs, Güneş Sistemi’ndeki en sıcak gezegendir. Mevsimler arasında da hava sıcaklığı bakımından çok az farklılık görülür.

-Mars

Mars’ın ekseninin eğikliği yaklaşık 25°dir. Yörüngesinin ayrıksılığı (daire şeklinden ne kadar uzak olduğu) büyük olan Mars’ta mevsimler birbirinden çok farklıdır. Bu durum Mars’ın atmosfer basıncının da yıl içinde değişmesine neden olur.

-Jüpiter

Jüpiter’in eksen eğikliği 3°dir. Bu nedenle mevsimler arasındaki sıcaklık farkları çok fazla değildir. Ancak Güneş’e uzaklığı ve Güneş’in çevresindeki yörüngesi de uzun olunca bu yörüngeyi dolanması uzun sürer. 12 Dünya yılı kadar. Jüpiter’de mevsimlerin uzunluğu yaklaşık 3 Dünya yılıdır.

-Satürn

Satürn’de her mevsim, 7 Dünya yılı kadar sürer. Satürn’de mevsimler arasında pek sıcaklık farkı yoktur.

-Uranüs

Uranüs’ün yörüngesinin biçimi Dünya’nınki gibi daireye çok yakındır. Bu nedenle de yıl boyunca Güneş’e yaklaşık olarak aynı uzaklıkta bulunur. Ancak Uranüs Güneş’in çevresindeki bir turunu oldukça uzun sürede tamamlar. Bu nedenle Uranüs’te bir mevsim, 20 Dünya yılı kadar sürer. Uranüs’ün eksen eğikliği ise 82°dir. Ortalama sıcaklıklar bakımından en soğuk gezegen değildir ama Güneş Sistemi’nde bugüne kadarki en düşük sıcaklık Uranüs’te ölçülmüştür: -224°C!

-Neptün

Neptün’de her bir mevsimin uzunluğu 41 Dünya yılı kadardır. Güneş Sistemi’nin en soğuk gezegenidir. Ortalama sıcaklık yaklaşık -200°C kadardır.

Kaynakça:

https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/baska-gezegenlerde-de-mevsimler-gorulur-mu

https://www.lokmanbas.net/ders-notlari/8-sinif-1-unite-mevsimler-ve-iklim/diger-gezegenlerde-mevsimler

Editör: Minem Kesen