Gün içerisinde yaptıklarını ne kadar düşünerek, bilinçli bir şekilde yapıyorsun? Seni bilincin mi yönetiyor yoksa içgüdülerin mi? Ne kadar şu andasın? Geçmişe mi yoksa geleceğe mi tutsaksın? Belki de birazdan okuyacakların hayata bakışını değiştirecek…

Minfulness nedir?

Öncelikle şunu söyleyeyim; normal bir insan gününün %90’ını otopilot ile geçirir. Bu ne demek peki? Bu şu demek; yaptığın davranışların %90’ını düşünmeden yapıyorsun. Örnek vermek gerekirse, sabah gömleğinin düğmesini iliklerken ne düşünüyorsun? Herhalde nasıl ilikleyeceğini düşünmezsin. Ya da çatalı ağzına götürürken çatalı hangi açıyla götürmen gerektiğini düşünmüyorsundur. Daha doğrusu önceden öğrendiğin -düğme iliklemek gibi yüksek el koordinasyonu gerektiren- davranışı yaparken o ana ve o anda bunu nasıl yaptığına odaklanmaz, o gün ki yapılacakları yahut dünden kalan bir durumun kritiğini vb. düşünürsün. İşte bu farkında olmadığın bilinçliliktir. Aslında hepimizin uyanıkken olan halidir bu bilinçlilik hali. Yani normaldir, endişelenmeyin. Fakat bu bilinçliliğin bir tık üstü vardır ki tadından yenmez:

Mindfulness: Dikkatin isteyerek ve bilerek şimdiki ana yöneltilmesine, deneyimlerin yargılanmadan ve oldukları gibi kabullenilmesidir. Diğer bir deyişle bilinçli olarak anı yaşamaktır (kesinlikle gezmek, dağıtmak, takılmak demek değildir.).

bilinçli farkındalık, mindfulness, meditasyon

Bilinçli farkındalık doğal bir yeteneğimizdir.

Aslında bilinçli farkındalık herkeste bulunan doğal bir özelliktir. Fakat hayat koşullarımız, günün koşuşturmacası ve stres düzeyimizin yüksek olması bu yeteneğimizi köreltmiştir. Bu farkında olmadığımız bilinçlilik haline Mindlessness denir. Ve tabiri caizse bu bilinçlilik hali, kirli bir camdan dışarıyı seyretmeye benzer. Mindfulnessda ise bilinciniz bulutsuz bir gökyüzü gibi açıktır. Örnek vermek gerekirse; bir sanatçıya gelen ilham bilinçli farkındalık sırasında gelir diyebiliriz. İllaki bir ilhama da gerek yok müzik dinlerken ya da bir enstrüman çalarken zaman ve mekan kavramından soyutlanıp sadece şarkıyı yaşamak da bilinçli farkındalıktır. Meditasyon yaparken ki uyanıklık hali de.. Bu hal aslında beynin sağ yani analitik düşünmeyen, bütünü algılayan, genellikle duygusal ve bize sanat yaptıran tarafının daha aktif çalıştığı bilinçlilik halidir. (bkz. neden sanat yaparız)

Bunu günlük hayatta nasıl kullanırız?

Bilinçli farkındalığın nasıl bir deneyim olduğu hakkında konuştuk şimdi bu deneyime nasıl ulaşacağımızdan bahsedelim. Hayal edin trafiktesiniz, eve dönüyorsunuz ama trafik bir hayli sıkışık. Günün yorgunluğu üzerinizde, bir an önce eve varmak ve rahatlamak istiyorsunuz. Fakat trafik durma derecesinde. İçinizde bir sıcaklık yayılıyor. Öfke ve çaresizlikle kornaya uzunca basıyorsunuz. Stres katsayınız yükseliyor. Artık bu şehrin çekilmez olduğunu düşünüyor, kaçıp gitmek lazım diye geçiriyorsunuz içinizden. Ya da hazır trafik sıkışıkken biraz kendinize zaman ayırıyorsunuz. Yoğun stresten ve sıkışmış trafiğin verdiği çaresizlikle karışık öfkeden dolayı siz farkında olmadan kasılmış kaslarınızı fark ediyorsunuz. Sonra onları gevşetiyorsunuz.

Hiç tepki vermeden yaşadığınız duyguları sadece hissediyorsunuz. Onları durdurmaya ya da engellemeye çalışmıyorsunuz. Sadece öfkeyi, bıkkınlığı, yorgunluğu ve çaresizliği deneyimliyorsunuz. Siz duygularınızı yaşarken onlar da tıpkı bir su gibi akıp gidiyor. Bu trafiğin de hayattaki her şey gibi geçeceğini ve eve elinde sonunda varacağınızı hatırlıyorsunuz. Belki de tüm bu sıkıntınız yavaşça akıp gidiyor ve anın tadını çıkarıyorsunuz. Hatta yaşadığınız için şükrediyorsunuz. Tekrar kendinizi yaşadığınız ana ve huzura yönlendiriyorsunuz. Belki daha sonra sevdiğiniz birkaç şarkıyı dinler ve kendinizi müziğin akışına bırakırsınız..

bilinçli farkındalık, mindfulness, meditasyon

İşte bu, bilinçli farkındalığa ulaşmaktır. Bu yöntemi sizi strese sokan bütün durumlarda kullanabilirsiniz. Bu arada su gibi akıp gitmek derken kendinize yapacağınız bir telkinden bahsetmiyordum. Bu cidden böyledir. Stresten kaçmak ya da durdurmak istediğinizde onun akmasına izin vermezsiniz, bir baraj gibi duyguyu ve sıkıntıyı biriktirir, bir gün gelir taşarsınız. İşte bilinçli farkındalığın en önemli faydası da budur. Nasıl yıkandığınız zaman üzerinizdeki fazlalıklardan kurtulursunuz, gözenekleriniz açılır ve rahatlarsınız işte bu hal de ruhunuzu yıkamak gibidir.

Sonsöz

Özetlemek gerekirse; bilinçli farkındalık,  bize acı veren düşünce ve duyguları kontrollü ve dengeli şekilde kabullenmektir denebilir. Bilinçli farkındalığın tersi özdeşleşmedir. Özdeşleşme duygusal bir reaksiyonun içinde kaybolmak demektir. Acı çekmek ya da yoğun stres altında olmak algımızı kısıtlar. Farkındalık bize neden acı çektiğimizi hatırlatır bunun üzerinde düşünme fırsatı verir ve hatta bize bir çıkış yolu gösterir. Bizler zevklerin peşinden koşmak ve acılardan kaçmaya meyilliyiz. Oysa ki iyi ya da kötü her durum geçicidir.

Farkındalık, şu anda olanlara karşı daha az tepki göstermenizdir. Olumlu, olumsuz veya nötr tüm durumlarla iç içe olmaktır. Böylece acılar azalır ve iyi oluş haliniz artar. Farkındalık uyanmak ve şu anda neler olduğunun farkına varmaktır. Bilinçli olarak farkında olduğunuz zaman dikkatiniz geçmiş ve gelecekle meşgul değildir. Şu anda olanı yargılamaz veya inkar etmezsiniz, tamamıyla şimdiki andasınızdır. (germer 2005)