Renklerle dolu bir dünyada yaşıyoruz. Her rengin ayrı bir güzelliği var ve her birinin kendine özel bir hikayesi var. Ancak bunlardan biri var ki tarih boyunca bulunması ve kullanılması çok zor olmuş, bu rengi kullanan da dünyalar kadar zengin sayılmış. Bu yazımda sizlere, bir zamanların bulunamaz rengi olan morun dünyasını anlatacağım.

Mor Rengin Anlamı Ve Tarihçesi

Mor, anlam olarak en kısa dalga boylu, yüksek frekansa sahip ve elektromanyetik tayfta maviye en yakın görünen renktir. Farsça’da demir pası anlamına gelen mur sözcüğünden gelmiştir ancak Türkçede “mor” olarak kullanılır.

Tarihte ilk moru bugünün Lübnan çevresinde yaşamış olan Fenikelilerin kullandıkları sanılır ancak ilk kullanan Cilalı Taş Devrinde Fransa’daki mağaralarda yaşayan eski insanlardır. Manganez ve hematit kullanarak yaptıkları mor boya ile yaşadıkları mağaralara hayvan resimleri yapmışlar ancak o zamanlarda kullanılmış olan renk, Fenikelilere kadar gizli kalmıştır. Fenikeliler  bu rengi  “Murex” adında bir deniz salyangozundan elde etmişlerdir. Hatta bir efsaneye göre salyangozun keşfedilişi Fenikeli Tanrı Melkarth’ın köpeğinin bir deniz kabuğunu ısırarak ağzının mora boyanması ile olmuştur. Rengin ismi ise Sur moru olarak biliniyormuş.

Mor Rengin Gizemli Dünyası 1

Kolayca rengi çıkmayan, dayanıklı ve güneşe karşı parlaklık özelliği olduğu için oldukça tutulmuş. Özellikle giyim kuşamda oldukça fazla kullanılmış. Ancak 5-10 gram boya elde edebilmek için on binlerce salyangoz harcanıyormuş ve halk yarım kilo boya için külçelerce altın ödemek zorunda kalıyormuş. Değeri oldukça yüksek olan bu rengin halk tarafından kullanılması yasaklanmış, sadece zenginlerin ve kraliyetin kullandığı bir renk haline gelmiş.

1800’lü yıllara kadar sadece kraliyet için kullanılmaya devam etmiş. 1856 yılında İngiliz kimyager William Henry Perkin, sıtma ilacı üzerine çalışırken şans eseri sentetik mor renk bileşenlerini oluşturmuş ve kendi fabrikasını kurarak mor rengi üretmeye başlamış. Böylece renk yaygınlanmış ve halk tarafından da kullanılmaya başlanmış.

Mor Dünya Hipotezi

Mor Rengin Gizemli Dünyası 2

Uzman biyologlara göre 2,4 milyar önce atmosfer oksitlenmeden evvel dünya mor renkteydi. Sebebi ise henüz bitkilerin fotosentezi geliştirememesiydi. Klorofil pigmenti olmadan önce bitkiler, retinal adı verilen mor renkli bir pigment ile fotosentezi gerçekleştiriyordu ve bitki örtüsünün ana rengi yeşil değil mordu. Retinal pigmenti yeşil ve sarıyı emip, kırmızı ve mavi rengi yansıtıyordu. O zamanlarda sadece bitkilerin değil okyanusların da mor renkli olduğu düşünülüyordu. Sebep olarak ise okyanus içerisinde bulunan siyanobakterilerin, retinal pigmentlerini kullanarak mora çevirdiği gösteriliyordu.

Bu durum oksijen patlaması gerçekleşene kadar devam etmiş ve daha sonrasında retinal pigmentini kullanan canlılar, klorofil pigmentini geliştirerek oksijeni salmaya başlamışlardır. Bu durumla birlikte çoğu canlı da yok olmuş ve mor renk yerini yeşil ve maviye bırakmıştır. Retinal yapısal olarak klorofilden daha basit olduğu için ileriki dönemde başka bir gezegende yaşam için avantaj da oluşturabilir.

Mor Renk Etkisi

mor

Her rengin insan üzerinde bıraktığı etkiler farklıdır ve psikolojik olarak da insanı farklı yönlerden etkiler. Morun doğada ender bulunması onu asil bir renk haline getirmiş, yıllar boyunca güç ve zenginliği temsil etmiştir. Mor renk ayrıca geniş fikirliliği temsil eder. Bu sebeple tarih boyunca filozofların tercih ettiği bir renk olmuştur.

Mor renk; barış, şefkat ve empatiyi yansıtır. Normal oranlarda maruz kaldığımız sürece insan üzerinde motivasyonu arttırır. Eğer duygusal acıya yatkınlık varsa kişide, fazla mor renk kullanmaması önerilir çünkü insanı derin bir ruh halinde bırakabilir. Sağlık açısından ise sinir hastalıkları, yeme bozukluğu gibi davranışsal hastalıklar ve organ iltihapları gibi durumların tedavilerinde kullanılır.

Her renk güzel ve özel tabii ama bu yazımdan sonra morun kalbimde ayrı bir yeri olacak. Yaşadığımız evrende renklerle birlikte güzel günler diliyorum..

Kaynak: 1, 2, 3

Editör: Sena Baki