Kelimelerin yolculuğu adı altındaki bu yazı serisinde bugün bir hayvanın; mürekkep balığının izini süreceğiz. Elbette ki içimizde balığı eline alıp yazı yazmayı deneyen vardır. Kağıdın ıslanma sorunsalını ortadan kaldırabilirsek bu misyonu gerçekleştirebileceğimize şüphe yok. Şimdilik bu konuyu bir kenara bırakıp, köprü görevi görecek olan kalem kelimesine bakalım.

Kalem

Kalem sözcüğünün kökenine indiğimizde karşımıza Arapça kalam kelimesi çıkıyor. Sözcüğün Arapçadaki anlamı kamış, kamış kalem. Arapçaya ise Yunanca kalamos‘tan geçmiştir. Nitekim anlam Yunancada da aynı olmakla birlikte, kelime kaynağını mitolojik bir figür olan Kalamos’tan almıştır. Kalamos sevgilisi ile Anadolu’da yer alan Menderes Irmağında yıkanırken sevgilisi boğulur. Bu acıya dayanamayan Kalamos ise kederinden kuruyarak nehir kenarında bir kamış olur. Seven Kalamos gibi sevsin diyelim ve balığımıza geri dönelim. Hatta dönmeden önce Gutenberg’in matbaayı bulmasından 400, Sebastián Covarrubias’ın ise Avrupada’ki ilk sözlüğü yazmasından 600 sene önce Türkçe’nin ilk sözlüğünü yaratan Yusuf Has Hacib‘in de bu kelimeyi ”töritti yorıtti bu lawh u ḳalam” cümlesinde görüldüğü gibi kullandığını da belirtelim.

Mürekkep Balığı

Peki kalem kelimesinin mürekkep balığı ile ne alakası var? Bu balığın bir diğer ismi ise Kalamar. Bu kelimeyi de biz Yunanca Kalamarion’dan aldık. Buradaki +arion küçültme ekidir. Kalemin yazabilmesi için gerekli olan sıvı madde eskiden mürekkep balığından temin edilirdi. Sanayileşme ile mürekkep balıklarına derin bir oh çektirdiğimiz su götürmez bir gerçek. Darısı kürkleri için katledilen diğer hayvanlara.

mürekkep

Kalem demişken; karşılaştığımız zorluklar karşı atalarımızın bize asırlar ötesinden el uzattığını aklımıza getirelim: ‘‘kalem kılıçtan keskindir.” Kılıç kalemi asla kesemeyecektir. Türk İstiklâlini ve Türk Cumhuriyeti’ni ilelebet muhafaza ve müdafaa edebilmek için topa tüfeğe değil kaleme,kitaba sarılmamız gerektiğini bir kez daha hatırlatır, yakın zamanda şehit olan aziz askerlerimize Allahtan rahmet, yakınlarına ise baş sağlığı dilerim.

Kaynak: – Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Kalamos)

– Nişanyan (https://www.nisanyansozluk.com/?k=muas%C4%B1r)