Etkili bir antrenmandan sonra kendinizi “aşırı iyi” hissettiğiniz olmuştur. Oluşan hissin, vücudunuz tarafından salınan küçük nörokimyasallardan kaynaklandığını biliyor musunuz? Bu nörokimyasallara endorfin denir ve tek rolü spordan sonra kendinizi iyi hissetmeniz değildir. 

Endorfinler, stres ve ağrıyı hafifletmek için vücut tarafından üretilen kimyasallardır. Opioid adı verilen bir ilaç sınıfına benzer şekilde çalışırlar. Opioidler ağrıyı hafifletir ve öfori (abartılı mutluluk) hissi verir. 

Endorfin, “vücut içinden” anlamına gelen endojen ve morfin kelimelerinden türemiştir. Sinir sistemi tarafından ağrı veya stresle başa çıkmak için doğal olarak üretilen kimyasallardır. Genellikle iyi hissetme kimyasalları olarak adlandırılırlar çünkü ağrı kesici ve mutluluğu güçlendirici etkilere sahiptir. Seviyesi, kişiden kişiye göre değişmektedir. Daha düşük seviyelere sahip kişilerin fibromiyalji veya depresyona sahip olma olasılığı daha yüksektir. En az 20 çeşit endorfin mevcuttur. Bu çeşitlerden biri olan beta endorfin, morfinden daha güçlüdür ve alkolizm, diyabet gibi durumlarda rol oynamaktadır.

Bağımlılık Yapar Mı?

Eroin gibi bazı yasa dışı uyuşturucular da opioiddir. Bilindiği gibi bu uyuşturucular, bağımlılık yapar ve aşırı dozu ölüme neden olabilir. Doğal endorfinler, opioid ağrı kesicilere benzer şekilde çalışır ancak sonuçları o kadar da kötü değildir. Bağımlılık ve aşırı doz riski olmadan hem sağlıklı hem de güvenli bir “iyi hissetme” hali üretirler.

endorfin

Endorfinler, opioid reseptörlerine bağlandığında enzimler tarafından parçalanır, geri dönüştürülmelerine ve yeniden kullanılmalarına izin verilir. Benzer olarak şekillendirilmiş ancak kimyasal olarak farklı uyuşturucular, aynı reseptörlere bağlandığında enzimlere karşı dirençlidirler. Reseptörleri tekrar tekrar aktifleştirmeye ve uzatılmış öforik duyguların yanı sıra bağımlılık olasılığına da devam ederler.

Sağlık Üzerindeki Etkisi

Bazı çalışmalar, sağlık sorunları ve düşük endorfin seviyeleri arasında bir bağlantı olduğunu göstermiştir.

Depresyon

Endorfinler, dopaminin salınmasına neden olur ve bu da ruh halini güçlü bir şekilde etkiler. Düşük endorfin seviyesi, depresyona neden olmaktadır.

Fibromiyalji

Yaygın semptomları şunlardır:

  • Vücutta uzun süreli ağrı
  • Dokunulduğunda acı veren hassas noktalar
  • Kas sertliği
  • Yorgunluk ve düşük enerji
  • Uyku problemleri

Fibromiyaljisi olan kişiler normalden daha düşük endorfin seviyelerine sahiptirler. Bu kişilere egzersiz, başkalarıyla iletişim kurma ve yoga gibi stres giderici aktiviteler yapmaları tavsiye edilir. 

Kronik baş ağrısı

Bazı araştırmalara göre, depresyona sebep olan endorfin dengesizliğinin kronik baş ağrısı olan kişilerde de mevcut olduğunu düşünülmektedir.

Endorfin Seviyesini Nasıl Arttırabiliriz?

Spor: Yoğun tempolu ve uzun bir koşudan sonra kendimizi aşırı iyi hissetme durumuna “runner’s high” (koşucu sarhoşluğu/kafası) denmektedir. Araştırmacılar, sporcu beyinlerini egzersizden sonra görüntülediklerinde endorfin seviyesinde artış gözlemlediler. Aynı zamanda egzersizin, bazı depresyon semptomlarına karşı antidepresana benzer etki gösterdiği sonucuna da ulaşıldı. Örneğin; etkili bir spordan sonraki “iyi hissetme” hali, artan endorfin seviyesinden kaynaklanmaktadır.

Mutluluğun Sırrı Endorfinde Saklı 1

Meditasyon ve Yoga: Stres giderici ve rahatlatıcı etkilere sahip olmaları nedeniyle endorfin seviyesini arttırırlar.

Acı biber: Ağızdaki ağrı hissini tetiklemesinden dolayı endorfini arttırmaktadır.

Bitter çikolata: 2013 yılında yapılan araştırmalara göre, bitter çikolata yemek de aynı arttırıcı etkiye sahiptir. Kakao tozu ve çikolata, flavonoid adı verilen, beyne faydalı kimyasallar içerir. Fakat marketlerden aldığımız çikolataların çok az miktarda gerçek kakao, bol miktarda ilave şeker ve yağ içerdiğini unutmayın.

Gülmek: Sağlığımız üzerindeki olumlu etkisiyle ilgili birçok araştırma mevcuttur. Bunlardan biri de endorfin seviyesini arttırıcı etkisinin olmasıdır.

Mutluluğun Sırrı Endorfinde Saklı 2

Kaynakça: 1, 2

Editör: Sena Bakı