Gözlerimizin sulanması, burun akıntısı yaşamamız, öksürük tutması çoğu kişinin acı veya baharatlı bir yiyecek yediğinde gösterdiği reaksiyonlardandır. Peki neden bu yiyecekler böyle reaksiyonlar görülmesine neden olur; bu durumun altındaki gerçek nedir?

acı

Acı ve Baharatlı

Patlıcangiller familyasından Capsicum cinsi bitkilerin meyvelerinde, genellikle acı biberlerde bulunan “kapsaisin” ile hardal, vasabi ve bazı turp türlerinde bulunan “allil izotiyosiyanat” maddelerini yediğimizde yüz kızarması, göz yaşarması ve burun akıntısı yaşarız. Bu bitkilerin tohumlarında ve meyvelerinde bulunan bu kimyasallar insanlarda mukozayı etkileyerek mukus üretimini tetikler.

acı

İç Mekanizma

Acı biber yediğimizde kapsaisin molekülü öncelikle sıcaklık algılayıcı proteinleri etkiler. Bu etkiyle beyne acı yerine sıcak bir besin tüketildiğine dair sinyaller gönderir. Beyin bu sıcaklık etkisinden kurtulması için tepki olarak vücudu harekete geçirir ve terleme başlatır. Sonrasında, ağzımızda, burnumuzda ve boğazımızda bulunan ve görevi nefes aldığımızda havadaki partiküller ile hastalık etkeni olabilecek mikroorganizmaların solunum sistemimize ulaşmasını engellemek olan mukoza zarı kapsaisin ve/veya izotiyosiyanat maddelerinin etkisiyle uyarılır ve savunma amacıyla daha fazla mukus üretilerek kimyasallar hapsedilir. Fazladan üretilen mukus burun akıntısına neden olur. Bunlarla birlikte gözümüzdeki zarın da kapsaisinden etkilenip daha fazla gözyaşı üreterek bu kimyasaldan kurtulmaya çalışmasıyla burun akıntısı artar.

Ne Yapmalısınız?

Etkisiyi azaltmak için çoğu kişinin başvurduğu yol su içmektir ancak kapsaisin ve izotiyosiyanat molekülleri suda çözünmezler. Bu yüzden bu tür besinler tüketildikten sonra içilen su mukozadan kapsaisin ve izotiyosiyanatın uzaklaştırılmasına yardımcı olmaz. Sütte bulunan kazein proteini ise bu kimyasalları mukozadan ayırarak rahatlama sağlayabilir, dolayısıyla süt ya da ayran içmek daha iyi gelebilir.

acı

Araştırmacılar süte alternatif olarak %10’u şeker olan şekerli su karışımı içmenin acının etkilerini azaltmada işe yaradığını söylüyor. Diğer taraftan, acı biberde bulunan kimyasaldan türetilen Capsicum annum maddesi içeren burun spreyleri ile bazı sinüs inflamasyonları temizlenebiliyor.

Kaynakça: 1

Editör: Minem Kesen