Biraz yukarıya çıkın. Resimde ne görüyorsunuz? Hava baya kararmış, saat gece yarısına doğru yaklaşıyor. Bütün mağazalar kapanmış, evlerdeki herkes uyumuş. Bir sokaktan diğer bir sokağa dönüyorsunuz. Hava o kadar karanlık ki gördüğünüz tek ışık kaynağı sizi durdurup bir süre orayı izlemenizi sağlıyor. İşte bu tablo bana aynen bu etkiyi veriyor. Karanlığın içerisindeki aydınlık, kendi yalnızlığı içersinde 4 kişi ve onları dışarıdan izleyen bir çift göz.

Modern Realizmin En İyi Ressamlarından: Edward Hopper

Yukarıdaki tablo, Edward Hopper ve onun en ünlü tablosu olan Nighthawks(Gece Kuşları)’a ait. Hopper, 1882 yılında New York’un Nyack şehrinde doğdu. 1900’den 1906’ya kadar New York Sanat Okulu’nda (Şimdiki adı Parsons Tasarım Okulu) eğitim aldı. Eğitimi sırasında, William Merritt Chase ve Robert Henri ile çalıştı. Robert Henri’nin resmettiği The Art Student tablosundaki modelin, eşi Josephine Nivison olacağından habersiz kendini geliştirmeye devam eden Hopper 1906 yılında eğitimini tamamladı.

The Art Student (Miss Josephine Nivison) Robert Henri, 1906.
The Art Student (Miss Josephine Nivison) Robert Henri, 1906.

1906 – 1910 tarihleri arasında Avrupa’nın çeşitli şehirlerini ziyaret etti. 1913’te Manhattan’ın, Greenwich Mahallesi’nde bir apartman dairesi satın aldı. Bu apartman dairesine dikkat çünkü bu dairenin bulunduğu mahalle Nighthawks tablosu için bir ilham kaynağı olacak. 1924’te kendisi gibi sanatçı olan Josephine Nivison ile evlendi. Hopper, evlendikten sonra yaptığı tüm eserlerinde eşini model olarak kullandı. Josephine ise eşinin yaptığı çalışmalar hakkında sürekli notlar tuttu. Tuttuğu bu notlarla birlikte Josephine’yi ressam ve sanat tarihçisi olarak da tanımlayabiliriz. Nighthawks hakkındaki bilgilerin çoğu bu notlar içerisinden elde edilmiştir.

Nighthawks Tablosu Üzerine

Nighthawks Edward Hopper, 1942
Nighthawks Edward Hopper, 1942

Şimdi resmi daha dikkatli incelemenizi istiyorum. Resim 21 Ocak 1942 tarihinde tamamlanmış. Amerikan resim sanatının önemli resimlerinden biri olarak nitelendirilen bu tablonun II. Dünya Savaşı’nın yaşattığı hüznü ifade ettiği söyleniyor. Josephine’nin notlarına göre resimdeki takım elbiseli 2 erkek için kendisini, kadın için de eşini model olarak kullanmış. Bir buçuk ay boyunca 19 eskiz çalışması ile tablonun taslağını oluşturmuş.

Resimde kapkaranlık sokak, içerisini aydınlatan bir lokanta görüyorsunuz. Pearl Harbor saldırısından sonra saldırıları önlemek için tüm şehir geceleri karanlığa bürünürdü. Fakat bu Hopper’ın umurunda değildi. Atölyesinin ışıklarını hep açık tutardı. Eşi notlarında, “Ed, bombalama olasılığına yakından bakmayı reddediyor.” şeklinde bu durumu dile getiriyordu. Tabloda lokanta dışında her yerin karanlık olması ve lokantadan çıkan o ışık, Hopper’ın atölyesindeki ışıktan başkası değildi.

Lokanta içinde sohbet eden 3 kişi ve tek başına oturan bir kişi görüyoruz. Ayrıca içeride bir kapı olduğunu görüyoruz. Fakat bu kapı dışarıya mı açılıyor yoksa başka bir yere mi emin değiliz. Fakat dışarıdan içeriye girebileceğimiz bir giriş mevcut değil. İçerideki ışığın dışarıdaki yansımasından hareketle karşı binayı görüyoruz. Altında bir dükkan var. Ne sattığı konusunda bir fikir edinemiyoruz. Fakat bir şeyler sattığını yazar kasadan anlıyoruz.

Resimde gördüğümüz yapılar, Hopper’ın yaşadığı Greenwich mahallesindeki yapılardan esinlenilmiş. Ancak resim belirli bir sokak veya caddeye ait değil. Resim içinde belirli nesnelerin hakim olması Hopper’ın daha önce bu ortamda bulunmuş olabileceği izlenimini veriyor. Fakat genelleştirme yaparak buranın herhangi bir yer olabileceğini de vurguluyor.

Hopper tabloda, Amerikan kültürüne ait formları idealleştirerek bir araya getirmiş. Resimde çok az nesne var. Hepsi Amerikan kültürünü ve o dönemde hakim olan Amerikan Rüyası ideolojisini anlatıyor. Bunlardan biri lokantaya giriş ve çıkışın olmayışı. Sanki müşterilerini oraya hapsetmiş. Bu yorum Amerikan Rüyası ideolojisine verilmiş bir mesaj olabilir. Biraz başımızı kaldırıp, camekan kaplı restoranın üst kısmında, Madison reklamcılığının önemli dönemlerine denk düşen bir reklam görünüyor. Phillies marka sigara reklamında Only 5 ¢ diyor. Bu da Amerikan Rüyası fikrini destekliyor. Ayrıca şehir hayatının getirdiği monotonluğu ve yalnızlığı da resim içerisinde oldukça hissedebiliyorsunuz.

Nighthawks’ın Dünya Üzerinde Bıraktığı Etki

Nighthawks, aynı zamanda bir çok sanatçıya ilham olmuş bir eser. Bunun ilk örneği George Segal’ın The Diner’ıdır. Roger Brown’un Puerto Rican Wedding isimli tablosundaki kafe de Hopper’ın eserinin bir benzeridir. Nighthawks’tan etkilenen diğer iki sanatçı ise Ralph Goings ile Richard Estes’dır.

Nighthawks'a gönderme yapan The Simpsons çizgi filminden bir sahne.
Nighthawks’a gönderme yapan The Simpsons çizgi filminden bir sahne.

Nighthawks popüler kültürde sözü edilen, göndermeler yapılan ve parodilere konu olan bir resim olmuştur. Farklı uyarlamaları sık sık posterlerde, tişörtlerin üstünde, posta kartlarında, reklamlarda ve çizgi romanlarda kullanıldı. Genellikle, Nighthawks taklitlerinde, restoran ve çevresi aynen çizilir. Restoran çalışanı ve müşteriler ise farklı karakterlerle değiştirilir. Helnwein’ın “Boulevard of Broken Dreams”‘i bu taklitlerin en ünlüsüdür. Birçok televizyon dizisi de karakterlerini, Nighthawks’taki karakterlerle değiştirilmiştir. That ’70s Show, Dead Like Me ve The Simpsons resmin skecini yapan programlardan sadece bazılarıdır. Resim, Batman, Human Torch, Spider Jerusalem, X-Factor ve The Trick gibi çizgi romanlarda da canlandırıldı.

Nighthawks'nin Banksy uyarlaması
Nighthawks’nin Banksy uyarlaması

Popüler graffiti sanatçısı Banksy‘nin de bir Nighthawks uyarlaması vardır. Banksy’nin eserinde üzerinde İngiltere bayrağı deseni olan bir boxer dışında başka bir şey giymemiş, şişman bir adam restoranın dışında durmaktadır. Kızgın görünen adamın iki yanında plastik sandalyeler vardır ve restoranın camında çatlaklar oluşmuştur. Bu görüntüden, bir süre önce adamın sandalyelerle restorana saldırdığı çıkartılabilir. İçeridekiler sakin bir şekilde şişman adama bakmaktadırlar. Klasik Banksy eserlerine benzemeyen bu resim, yine de onu anımsatan bir muzipliğe sahiptir.

Dünya’da bu kadar iz bırakan Nighthawks, Mona Lisa gibi küçük bir tablo olarak gözükse de o kadar küçük bir tablo değil. 84.1 x 152.4 cm olan eser Chicago Sanat Enstitüsü tarafından 3 milyon dolara satın alınmış ve Chicago Sanat Enstitüsü’nde sergilenmeye devam etmektedir.