Gelişimsel Oyun Terapisi, Viola Brody tarafından geliştirilen ve dokunmanın iyileştirici gücünü merkezine alan bir terapi modelidir. Şefkatli dokunmanın bulunmadığı bir çocukluk dönemi geçirmiş bireylerde, güvenli bağlanmanın sağlanamadığı, yeme bozukluğu gibi çok çeşitli davranış problemlerine rastlanıldığı bilinmektedir. Bu gibi durumlarda, çocukların psikolojik sorunları ile davranışsal problemlerinin çözümü için Gelişimsel Oyun Terapisinde dokunmanın etkili bir yöntem olduğu kabul edilmektedir.

Oyun Terapisi-3: Gelişimsel Terapi 1

Araştırmalarla Çocuk Ve Dokunma Duyusu

Dokunma duyusu, beyinde meydana getirdiği biyokimyasal reaksiyonlarla, bir duyguda deneyimlenerek ortaya çıkmaktadır. Bu reaksiyonlar, stres düzeyini azaltmakla birlikte, serotonin ve dopamin düzeylerini arttırmaktadır. Bu noktadaki biyokimyasal değişikliğin, depresyonda azalmaya neden olduğu da bilinmektedir.

Köpek Gibi Büyütülmüş Çocuk kitabında, dokunma konusuyla ilgili vakalardan birinin yeme bozukluğu gösterdiği ve bunun yetersiz bağlanma, yetersiz dokunma nedeniyle olduğu belirtilmiştir.

Psikanalist Rene Spitz’in deneyinde; bebekler, hastanenin oldukça hijyenik ortamlarında büyütülmüş ve tüm yaşamsal ihtiyaçları karşılanmıştır. Bu deney sürecinde hastane çalışanları, bebeklere temasın sadece yaşamsal ihtiyaçların karşılanması ölçüsünde olması konusunda bilgilendirilmiştir. Annelerinden 5-6 ay boyunca ayrı kalan bebekler, duygusal temastan mahrum bırakıldıkları için oturamadıkları, ayağa kalkamadıkları, yürüyemedikleri, konuşamadıkları, hareket edemedikleri, ciddi gelişim bozuklukları gösterdikleri belirlenmiştir. Ve ne yazık ki deney, bebeklerin %37.3’nün ölümüyle sonuçlanmıştır. Çocukluk döneminde bu tür duygusal temasların yaşanmamasının neticesi oldukça acı verici ve maalesef kalıcı olabilmektedir.

Dr. Harlow’un 1950 yıllarında, maymunlarla yaptığı deney; yapay annelerle büyütülen yavruların, ilerleyen dönemlerde saldırgan davranışlarda bulunduğunu ve kendi yavrularına karşı da ilgisiz kaldığını göstermektedir.

John Bowlby, şiddetin kökenleri üzerine yaptığı araştırmalarında; şiddet davranışının ilk çocukluk dönemlerinde, annenin çocuğun duygularına karşılık vermekte, sevgi ve şefkat dolu bir duygusal temas göstermekte yetersiz kalmasına bağlı olduğunu belirtmektedir.

Ceza, çocuğun kötü niyet ile hareket etmiş olduğu varsayımına dayanır. Sonuç olarak, güçlü olanın, gücü keyfi olarak kullanma hakkına sahip olduğunu öğrenmiş olur. Yetişkin hale geldiğinde de, kendisini yönlendirebilecek deneyim pusulasından yoksun bir haldedir. Otoriteye itaatkar bir tavırla boyun eğer ve kendisinden zayıf olanlara, çocukluğunda maruz kaldığı keyfi davranışları andırır şekilde, köle muamelesi yapar.

Alice Miller

Nihan Kaya’nın deyimiyle “çocuğu incitecek tek cümlesi bulunmayan” bir psikanalist olan Alice Miller’ın bu satırlarında bahsettiği “şiddete” kuşkusuz, çocuğa ihtiyaç duyduğu sıcaklığı, şefkati, sevgiyi, duygusal teması göstermemek de dahildir.

terapi

Gelişimsel Oyun Terapisinde Dil Ve Sosyal Gelişim

Gelişimsel Oyun Terapisi, yönlendirmeli oyun terapisi çeşitlerindendir. Terapi sürecinde amaç, çocuğun kendi benliğini fark edebilmesidir. Oyuncaklar yerine, terapist tarafından belirlenen dokunma oyunları yer almaktadır.

Bütünsel açıdan düşünüldüğünde oyunlar zihinsel, bedensel, bilişsel, dil, duygusal, psiko-motor ve sosyal gelişim alanlarının tümünü desteklemektedir.

Dil gelişimini etkileyen faktörler arasında kalıtım, çevre, zekâ, cinsiyet, sağlık, doğum sırası, kardeş sayısı, aile, konuşmaya teşvik, anne baba tutumu, sosyoekonomik düzey, anne baba öğrenim durumları yer almaktadır. Tüm bunlarla birlikte, çocuğun yaşamında dil ve oyun birbirleriyle doğrudan bağlantılıdır. Taklit oyunları ile çocuğun dildeki üretimi artmaktadır. Çocuklar dili, oynadıkları oyunları geliştirmek amacıyla kullanmaktadırlar.

Sosyal gelişim, bireylerin tüm yaşantısını kapsamaktadır. Bir bebeğin yaşamının ilk sosyal davranışı, annesine olan bağlılığıdır. Bebek, büyümeye başladığında anneye olan bağlılığı da azalmaya başlayacaktır ve çevresini araştırmak amacıyla, ilk sosyal davranışlarını gerçekleştirecektir.

Sosyal gelişimde aile, kardeş ilişkileri, beklentiler, arkadaşlık ilişkileri, bağımlılık gibi durumlar önemli faktörlerdir. Sosyal, duygusal ve bilişsel gelişimlerdeki olgunlaşmayla beraber, çocuklar arasındaki sosyal iletişim de artmaktadır. Bu noktada oyun; paylaşımın gerektiği ve iş birliğinin önemli olduğu bir etkinlik olarak, sosyal ilişkiyi çeşitlendirmekte ve şekillendirmektedir.

Kaynaklar:

Kaya N. (2018). İyi Aile Yoktur. İthaki Yayınları, İstanbul.

Küçük Şahin İ., Tortop H. S.(2019). Gelişimsel Oyun Terapisinin Okul Öncesi Dönemde Kullanımı. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi.

Altun K., Demir V., Ünübol H. (2019). Gelişimsel Oyun Terapisinin Çocuk Evlerinde Kalmakta Olan 4-8 Yaş Grubu Çocukların Travma Sonrası Duygusal Streslerine Olan Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi.