Covid19’un hayatımıza girmesi ile beraber toplumsal hayat ve bununla birlikte aile hayatı büyük bir değişime maruz kaldı. Aile büyüklerindeki endişe kat sayıları ve stres düzeyi yükselirken erken çocukluk dönemindeki 0-6 yaş çocukların bu durumu pek anlamadığını düşünsek de bu durumdan en fazla etkilenen kitlelerden biri de onlar. Anne karnındaki bebek bile bu kitleye dahil.

Peki Covid-19’un çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri nelerdir? Bu olumsuz etkileri ortadan kaldırmak için neler yapabiliriz?

Covid-19’un Çocuklar Üzerindeki Olumsuz Etkileri

  • Bu süreçte her şeyin farkında olan aileler, durumun getirdiği sıkıntılarla başa çıkmakta zorlanabilirler. Sevdiklerini korumak için aşırı titiz, koruyucu ve kollayıcı tutumlar sergileyebilirler. Çalışma ortamlarının kısıtlanmasıyla birlikte ödemelerinin de kısıtlanması onlarda geçim sıkıntısı fikrini doğurabilir. Tüm bunların sonucunda ise stres doğar. Stresin öfke ile dışa vurumu ve aşırı kaygı durumu çocukların da kaygılanıp korkmalarına ve strese girmelerine sebep olabilir. Çocukların bu zor dönemi en az psikolojik sıkıntı ile geçirmesi anne babanın ruh sağlığıyla yakından ilişkilidir.  
  • Derslerini EBA aracılığı ile televizyonlardan veya telefonlardan alan çocuklarda televizyon ve telefon bağımlılığı baş gösterebilir.
  • Televizyon kanallarının birçoğunda Covid-19 dışında bir konu konuşulmamaktadır. Televizyonu izlemese bile onun sesine maruz kalan çocuk, bizler farkına varmasak bile durumun getirilerini saptayabilir. Bu saptama onlarda sevdiklerini kaybetme korkusu doğurabilir. Bununla beraber anne babalar sıklıkla “Anne/baba sen ölecek misin? Büyükannem/büyükbabam ölecek mi?” gibi sorulara maruz kalabilirler.
  • Yine bu süreçte eve hapsedilmek aile içi şiddetin artmasına yol açtığı görülmekte. Evde şiddete maruz kalan ya da evde tanık olan çocuklar, yaşamlarında psikolojik zorluklar açısından daha yüksek risk altındadır. Birçok yerel otorite ve okul personeli, salgın sırasında savunmasız çocukları ve aileleri destekleme konusunda inanılmaz bir iş çıkarıyor ancak okulların kapanması ve sağlık sosyal bakım personelinin ev ziyaretleri azaldıkça bu durumda daha fazla çocuk duyulmayacak ve fark edilmeyecektir.
  • Bu dönemde özellikle etrafı keşfetmeye çalışan ve bunu sorularla gerçekleştiren çocuklar sıklıkla ailelerine soru sorabilirler. Bu soruların cevabını alamamak onları kaygılandırabileceği için ailelerin, çocukların sorularına doğru yanıt vermeleri önemlidir. Bunun içinde ailenin süreci doğru kaynaklardan takip etmesi ve çocukların düzeyine göre anlatabilmesi gereklidir.
Çocuk

0-6 yaş arasındaki çocuklarda genel olarak görülen etkiler:

• Ebeveynlerin yanından hiç ayrılmak istememe

• Sürekli ağlama ya da ağlamaklı olma

• Huzursuz, huysuz ve sinirli olma

• Karın ağrısı ya da baş ağrısı gibi fiziksel şikayetler

• Yeniden parmak emme ya da geceleri altını ıslatma

• Aşırı ürkeklik ya da korkuların başlaması (yalnız kalma, karanlık, hayaletler vb.)

• Oyunlarda sürekli salgın hastalığı canlandırma/yaşama

• Sürekli salgına dair abartılı hikâyeler anlatma

• Konuşma zorluğu yaşamaya başlama

• Öfke nöbetleri geçirme ya da saldırganlık davranışları

• Uykuya dalmada sorunlar yaşama ve kabus görme davranışları olarak sıralanabilir.

Pandemide Çocuk Olmak 1

Bu Etkileri Nasıl Azaltabiliriz?

  • Öncelikle çocukların yanında kaygılı şekilde pandemi hakkında konuşmayı azaltmalıyız. Çocuklar, özellikle 0-6 yaşlarında meraklı oldukları için sık sık sizlere pandemi hakkında soru soracaklardır. Onların sorularına sabırlı, sakin ve doğruları söyleyecek şekilde cevap vermeliyiz. Yalan ve yanlış cevaplar onların kaygılarını arttırabilir.
  • Onlara korona virüsün korkulacak bir şey değil, korunulacak bir şey olduğunu öğretmeliyiz. Bunu öğretirken yaş düzeylerini göz önünde bulundurup ona göre anlatmalıyız.
  • Save The Children Vakfı, bu dönemde çocuklara neler yapılacağını ve baskı altında nasıl olumlu ebeveyn olunacağını anlattığı afişleri sitesinden yayınladı. Bu tür vakıf ve etkinlik sayfalarını inceleyerek bu dönemi çocuklarınızla verimli geçirebilir ve psikolojilerini olumlu yönde etkileyebilirsiniz.
Pandemide Çocuk Olmak 2
  • Onlarla kitap okumak gibi sakinleştirici etkinliklerin sıklığını arttırabilirsiniz.
  • Çocuklar için rutin demek güvenlik demektir. Okullar kapanmış olsa dahi siz ebeveyn olarak çocukların günlük yaşantılarını alışık oldukları şekilde devam ettirmelerini teşvik edin.
  • Bu dönem, hijyen kurallarını öğretmek için en önemli dönemdir. Hijyen kurallarını öğretmek için çocuklara öncelikle örnek olmalıyız.

Bu dönem hepimiz için çok zor. Amacımız ise bu dönemi her açıdan en az hasarla atlatmak. Hem kendimiz hem de çocuklarımız için evde kaldığımız bu zamanlarda evde kalma fikrini içselleştirmeli, bunun kötü bir şey olduğunu düşünmemeliyiz. Bu dönemi kendimizi geliştirebileceğimiz, hobilerimizi keşfedebileceğimiz bir döneme dönüştürmeliyiz.

SAĞLIKLI GÜNLER

Kaynak: 1, 2

Editör: Berfincan Doğan