Son zamanlarda plastik poşetlerin 25 kuruş olmasıyla da iyice odak noktası haline gelen plastik kullanımı her işimizi görse de, çevreye verdiği zararlar hafife alınamayacak derecededir. Yeraltı sularından okyanuslara, soluduğumuz havadan besin zincirinin en kıyıda kalmış halkasına, kısaca boğazımıza kadar plastiğe batmış durumdayız üstelik sindirilmesi binlerce yıl sürüyor!

Ayrıca her yıl yaklaşık 50 milyon ton miktarında üretilen plastiğin ancak çok küçük bir kısmı geri dönüşüme uğruyor; o da pahalı ve aşırı enerji harcayan mekanizmalarla. Bu noktada da bilim insanları ne yapabiliriz diye düşünürken yardımlarına minik bakterilerimiz koşuyor. Nasıl mı?

Kullandığımız gıda ambalajların çoğu PET(polietilen tereftalet) adı verilen hafif, renksiz ve dayanıklı kompleks bir maddeden üretiliyor. PET’i oluşturan asit ve etilen glikol ham petrolden elde ediliyor. Plastikler ise temel maddesi olan karbondan oluştuğu için bakteriler için iyi bir besin kaynağı olabileceği ve bakterilerin plastiği parçalayacağı düşünülüyordu. Bu yüzden Kyoto Teknoloji Enstitüsü ve Keio Üniversitesi’nden bir grup araştırmacı ‘’küresel plastik kirliliği’’ sorununa çözüm yaratmak adına doğada plastikleri parçalayan bakteri olup olmadığını araştırdı.

Plastik Yiyen Bakteri Ideonella Sakaiensis

plastik

İşte hayat kurtarıcı bakterimiz olan Ideonella burada devreye giriyor. Araştırmacılar Ideonella sakaiensis adını verdikleri bakterinin, plastiği temel enerji kaynağı olarak kullandığını keşfetti. Bakterinin plastiği iki farklı enzim kullanarak, en küçük birimleri olan yapı taşlarına kadar parçaladıklarını ispatladı. Enzimleri sayesinde PET’i “MHET” ismi verilen bir maddeye çeviren bakteri, bu maddeyi de PET’in doğal bileşenleri olan maddeye dönüştürüyor ve ortaya işlenmemiş PET maddesinin bileşenleri çıkıyor. Bu ortaya çıkan bileşen de çevreye zarar vermiyor ve toprağa karışabiliyor.

Çevre kirliliğini tek başına sonlandırabilme potansiyeline sahip olan bu bakteri türünün en büyük sorunu, biraz yavaş hareket etmesi. Bilim adamlarının söylediğine göre bu bakteri türünün ince bir PET tabakasını yeniden toprağa karıştırabilmesi 6 hafta sürüyor. Geliştirilebilecek genetik mühendisliği teknikleriyle bu bakterinin genlerinde yapılan ufak oynamalarla bu sorunların çözüleceğine dair umutlar var. Bu ve bunun gibi bakteri çeşitleri plastiklerin geri dönüşümünde hayat kurtarıcı olabilir. Bilim dünyasının sırlı kapılarında daha neler olacak bakalım 🙂

Kaynak ve İleri Okuma: 1, 2