Polikistik over sendromu, üreme çağındaki kadınlar arasında yaygın olan hormonal bir bozukluktur. Bu bozukluk, yumurtalıklarda sorun yaratır. Ergenlik dönemine kadar yumurtalıktaki yumurtalar olgunlaşmaz ve ergenlikle birlikte olgunlaşan yumurtalar teker teker rahme gönderilir. Bu süreç, menopoza kadar devam eder.

Yumurta hücresini içeren ufak keseciklerin(foliküllerin) her ay düzenli bir şekilde çatlaması gerekir. Gelişimleri esnasında bir aksaklık meydana gelirse yumurtalıklarda kist halinde kalır. Bu durum tekrarladığında, çatlayamamış yapıların sayısı artar ve küçük boyutlu çok sayıda kistin yumurtalık içinde birikmesine neden olur. Yumurta, olması gerektiği gibi gelişmez veya yumurtlama sırasında salınmaz. Böylece polikistik over sendromu meydana gelir. Kistlerin sayısı arttıkça yumurtalıkların hormonal dengesi daha da bozulup süreç oldukça aksamaktadır. 

polikistik over sendromu

Ultrasonla incelendiğinde yumurtalıklarda bir inci dizisi gibi kistler gözlemlenmektedir. Polikistik over sendromunda (PKOS) bir ya da iki yumurtalık, kist olarak görünebilen çok sayıda küçük, olgunlaşmamış folikül içerir. Bu foliküllerin çapı 2-8 mm arasındadır. Polikistik over sendromunda anormal hormon seviyeleri, foliküllerin büyümesini ve yumurta hücrelerini serbest bırakmak için olgunlaşmasını engeller. Etkilenen kadınlarda bu foliküllerden 12 veya daha fazlası olabilir ve foliküllerin sayısı genellikle yaşla birlikte azalır. PKOS ile yumurtalık kanseri ilişkisi çok net değildir ancak bazı çalışmalar yumurtalık kanseri riskini 2.5 kat kadar arttırdığını ortaya koymuştur.

Semptomlar

Bir kadının yaşamı boyunca ergenlik çağından başlayarak herhangi bir zamanda semptomlar ortaya çıkabilir. Ancak birçok kadın, hamile kalmakta zorlandığında -genellikle 20’li ve 30’lu yaşlarında- durumlarının farkına varır. En belirgin semptomları şöyle sıralayabiliriz:

  • Adet Düzensizliği: Seyrek, düzensiz veya uzun süreli adet döngüleri PKOS’un en yaygın belirtisidir. Örneğin; Adet döneminin yılda dokuzdan az, dönemler arasının 35 günden fazla olması ve anormal derecede ağır geçen dönemler gözlenebilir. 
  • Yüz ve vücutta erkek tipi kıllanma(hirşutizm)
  • Sivilce(akne)
  • Erkek tipi kellik, saçlarda seyrelme
  • Kilo artışı, kilo vermekte zorlanma
  • Pelvik ağrısı
Polikistik Over Sendromu Nedir? 1

Nedeni Nedir?

PKOS’un kesin nedeni bilinmemektedir. Genetik de dahil olmak üzere çeşitli sebepler vardır. Androjen seviyesinin yüksek olmasını bu sebeplere örnek verebiliriz. Androjen, erkeklerin üreme sisteminin gelişmesinde önemli görevi olan bir hormon grubudur. Testosteronu örnek olarak gösterebiliriz. Kadınlarda az miktarda androjen bulunur. Polikistik over sendromu olan kadınlar normalden daha fazla androjen seviyesine sahiptir. Bu durum, yumurtalıklarından her adet döngüsü sırasında bir yumurtanın salınımını engelleyebilir, hirşutizme ve akneye neden olabilir.

Neden olan faktörler arasında insülin miktarının fazlalığı da vardır. İnsülin, hücrelerin vücudumuzun birincil enerji kaynağı olan şekeri kullanmasına izin veren ve pankreasta üretilen bir hormondur. İnsülin direnci, vücut hücrelerinin normal bir şekilde insüline yanıt verememesidir. Hücreler insülinin etkisine dirençli hale gelirse, kan şekeri seviyesi yükselir ve vücut daha fazla insülin üretir. Fazla insülin, androjen üretimini arttırarak yumurtlamada zorluğa neden olur. PKOS’lu pek çok kadında, özellikle aşırı kilolu veya obez olan, sağlıksız beslenme alışkanlıklarına sahip, yeterince fiziksel aktivite yapmayan ve ailesinde diyabet geçmişi olanlarda insülin direnci gözlenir. Zamanla bu insülin direnci, tip 2 diyabete yol açabilir.

Tedavisi Var Mıdır?

Polikistik Over Sendromu Nedir? 2

Polikistik over için kesin bir tedavi yoktur ancak semptomlar kontrol altına alınabilir. Yaşam şeklinizde birtakım değişiklikler -kilo vermek, daha sağlıklı ve dengeli bir beslenme şekli- bazı semptomları daha iyi hale getirebilir. Kilo vermenin yanı sıra erken teşhis ve tedavi, tip 2 diyabet ve kalp hastalığı gibi uzun vadeli hastalıkların riskini azaltabilir. Düzensiz adet döngüsü ve erkek tipi tüylenme sorunları için doğum kontrol hapları tedavi için kullanılabilmektedir. Ancak mutlaka bir doktora görünmeniz ve öyle tedaviye başlamanız gerektiğini unutmamalısınız. 

Hepinize sağlıklı günler dilerim 🙂

Kaynak: 1, 2

Editör: Sena Bakı