Saatlerin tersine dönmesi… Kulağa epey farklı geliyor. Bunun altında yatan sebep ne, günümüzde neden saatler soldan sağa dönüyor; bu yazımda sizlere bu soruların cevaplarını vermeye çalışacağım. Keyifli okumalar…

Neden Saatler Soldan Sağa Döner? İlk Saatler.

İlk saat Eski Mısırlılar tarafından yapılan bir güneş saatiydi. Mısırlılar tesadüf eseri güneşin her gün düzenli bir şekilde doğup battığını gözlemlediler ve günü zaman parçalarına (12 eşit parça) ayırabileceklerini keşfettiler. Güneşin bu hareketlerinden dolayı ilk güneş saatini yapmışlardır. Bu saat, gündüzleri bir çubuk yardımıyla (gnomon) gölgeyi takip ederek zamanın (saat sürelerini) belirlendiği bir saatti. Mısır, ekvatora yakın bir ülke olduğundan dolayı güneş yükseldikçe gölge de sağa doğru hareket etmekte. Gün batımında ise gölge doğu yönüne ulaşmaktadır. Yani gölge bugünkü akrep ve yelkovanın hareketi gibi soldan sağa doğru dönmekteydi. Hatta günümüzde yön olarak sağa doğru dönüşler “saat yönüne dönüş” diye kabul edilmektedir. Aynı zamanda kullanılan başka saat tipleri ise; kum ve su saatleri. Kum saatlerinde şişedeki kumun akışı göz önünde bulundurulmuş, su saatlerinde ise kaptaki suyun delikten boşalma süresi. Bunların dışında geceleri kullanılan mum saatleri vardı. Bu saatlerde de güneş saatleri gibi gölge yardımıyla zaman belirlenirdi. Yani kısalan mumun gölgesinin, cetveldeki boyuna göre belirlenirdi.

saat, düanya, ekvator, yarımküre, güney, kuzey, güneş, ay, saatler, güneş saati
Güneş saati
saat, düanya, ekvator, yarımküre, güney, kuzey, güneş, ay, saatler, su saati
Su saati

Şimdi De Saatlerin Tersine Dönmesi…

saat, düanya, ekvator, yarımküre, güney, kuzey, güneş, ay, saatler

Dünya’nın dönüşünden kaynaklı olarak Güneş ışınları her bölgeye farklı açılarla gelir. Bundan dolayı yeryüzünde, Kuzey ve Güney Yarımküre’de farklı gölge hareketleri gözlenir. Daha önceki kısımda söylediğim gibi Kuzey Yarımküre’de ilk saat icat edilmişti. Eğer ki ilk saatler Kuzey’de değil Avustralya gibi ekvatorun güneyindeki ülkelerde (Güney Yarımküre) icat edilseydi, güneş doğarken çubuğun gölgesi bu sefer güneye düşerdi. Bundan dolayıdır ki; güneş yükseldikçe gölge, sola doğru dönerdi. Böylelikle bugün akrep ve yelkovan soldan sağa doğru değil de sağdan sola doğru dönüyor olabilirdi.

Sonuç olarak;

saat, düanya, ekvator, yarımküre, güney, kuzey, güneş, ay, saatler

Günümüzde halen bu gölge hareketiyle alakalı çalışmalar yapılmaya devam etmektedir. Saat yönünde değişikliğe gitme bakımından ilk olarak, bir Güney Amerika ülkesi olan Bolivya, kendi yarım kürelerine göre saat yönünü değiştirmiştir. Böylece Dünya’da ilk olarak Bolivya’da analog olan bütün saatler sağdan sola doğru dönmektedir.

Bu farklılık ilk okuduğumda benim çok ilgimi çekmişti ve hemen bununla ilgili yazmak istedim. Umarım siz de beğenmişsinizdir.

Keyifle kalın…