Sağlıklı beslenme alışkanlığının hangi noktada saplantılı bir hale dönüştüğünü açıklayabilir misiniz? Sağlıklı beslenme elbette hepimizin özen göstermesi gereken konuların başında gelmektedir ancak sağlıklı beslenme çabası bir takıntı haline dönüşmeye başlarsa hem fiziksel hem de ruhsal olarak bazı problemler yaşamak kaçınılmaz olur. Sağlıklı beslenmeye ve sağlıklı yiyeceklere karşı duyulan aşırı zihinsel uğraşıya ortoreksiya nervoza denir.

ortoreksiya

İnsan davranışlarında olduğu gibi beslenme davranışı da çok çeşitli faktörlerden etkilenen karmaşık bir olgudur. İnsan davranışlarının beslenme alışkanlıkları üzerindeki etkileri zaman zaman çeşitli yeme bozukluklarına yol açabilmektedir. Yeme bozuklukları olarak tanımlanan davranış bozukluklarından biri de ortoreksiya nervozadır.

İlk olarak 1997’de Bratman ve Knight tarafından ele alınan ortoreksiya nervoza terimi, Yunanca “orthos” ve “orexia” kelimelerinin birleşmesiyle oluşur. Türkçedeki anlamı doğru ve uygun yemek yemedir. Ortoreksiya nervoza, bireyin saf ve organik yöntemlerle üretilmiş katkı maddeleri ve ilaç kalıntıları içermeyen besinler tercih etmesine dayanır. Ortoreksiya nervozada kişinin amacı zayıflamak değildir. Kişiler ortoreksiyada kendilerini kilolu hissetmezler. Onların tek amacı sağlıklı bir şekilde beslenmek, en iyi diyeti yapmak ve bunun üzerine kafa yormaktır.

Sağlıklı ve saf beslenmeye olan saplantı aşırı bir hal aldığından buna bağlı olarak psikolojik ve sosyal sorunlar ortaya çıkmaktadır. Ortorektik bireyler, sağlıklı beslenme üzerine uzun ve sürekli bir şekilde yoğunlaştıklarından yaşamları da olumsuz etkilenir. Zamanlarının büyük bir çoğunluğunu sağlıklı beslenme konusunda belirledikleri katı kurallara uyma, hissettikleri suçluluk ve eksiklik duygularını yenmeye çalışarak geçirmektedirler.

Ortorektik bireyler yiyeceklerin hazırlanma süreci hakkında aşırı endişe duyar, besinlerin tüketimini içeriğine veya hazırlanma şekillerine bakarak reddeder. Ortoreksiya sonucunda sadece çiğ sebzeler tüketme ve yemeklerini belli bir renkte yeme konusunda ısrarcı olmaya dayanan çeşitli yeme davranışı da sergilerler.

takıntı

Ortoreksiya Nervoza Belirtileri Nelerdir?

Birtakım yiyeceklere karşı sağlığı olumsuz etkileyeceğine dair aşırı bir korku, günün büyük bir bölümünde yiyecekleri ve ne yiyeceğini düşünme, dışarda yemek yeme konusunda huzursuzluk ve gerginlik hissetme, besin tercihi, alışverişi ve hazırlanması konusunda aşırı ve takıntılı bir şekilde içerik sorgulama, bazı besinleri beslenmeye dahil etmekle veya çıkarmakla hastalık önleme etkisine abartılı bir inanç duyma, sağlıklı beslenmeyeceğini düşündüğü ortamlardan, aile ve arkadaş toplantılarından kaçınma gibi belirtiler görülmektedir. Bu belirtiler, obsesif (takıntılı) kişilerde çok daha belirgin olmakla birlikte başka bir konuda takıntısı olan kişilerin ortoreksiya nervozaya yatkınlığı da diğer kişilere göre daha yüksektir.

Yeme bozukluğu olan ve aşırı kontrollü bireylerde ortoreksiya nervozaya daha sık rastlanır. Ortorektik kişiler bu sürece tek bir besin grubunu sağlıklı olmadığı düşüncesiyle o besin grubunu beslenmeden çıkarmakla başlarlar. Zaman içerisinde de bu besin gruplarının arttığı gözlemlenir.

nervoza

Ortoreksiya Nervozayla Nasıl Baş Edilir?

Ortoreksiyanın sonuçları diğer yeme bozuklukları kadar şiddetli olabilir. Eğer tedavi edilmezse sağlık üzerinde geri dönüşü olmayan hasara neden olabilir. Ortoreksiyadan kurtulmanın ilk adımı onu teşhis etmektir. Daha sonra bir doktor, psikolog veya diyetisyenden yardım alınmalıdır. Sağlıklı beslenme ve sağlıklı gıdalar seçmek genel sağlığınız üzerinde elbette çok önemlidir ancak şunu da unutmamak gerekir ki sağlıklı beslenme ve yeme bozukluğu arasında ince bir çizgi vardır.

Editör: Berfincan DOĞAN